Afrykański gatunek słonia jest teraz krytycznie zagrożony wyginięciem

Po kilkudziesięcioletnim spadku liczebności populacji spowodowanym polowaniami na kość słoniową i utratą siedlisk afrykański słoń leśny ( Loxodonta cyclotis ) został teraz sklasyfikowany jako krytycznie zagrożony wyginięciem, a afrykański słoń sawannowy ( Loxodonta africana ) jako zagrożony wyginięciem na Czerwonej Liście gatunków zagrożonych IUCN ™.

Przed aktualizacją IUCN w Gland koło Genewy w dniu 25.3.2021 afrykańskie słonie traktowano jako jeden gatunek, który był klasyfikowany jako zagrożony. Po raz pierwszy oba gatunki zostały ocenione oddzielnie na potrzeby Czerwonej Listy IUCN w związku z pojawieniem się nowych dowodów genetycznych.

Czerwona Lista IUCN obejmuje obecnie 134 425 gatunków, z których 37 480 jest zagrożonych wyginięciem.

Słonie afrykańskie odgrywają na całym świecie kluczową rolę w ekosystemach, gospodarkach i w naszej zbiorowej wyobraźni. Dzisiejsze nowe oceny obu afrykańskich gatunków słoni na Czerwonej Liście IUCN podkreślają, jak ogromnej presji wciąż podlegają te ikoniczne zwierzęta. Musimy pilnie położyć kres kłusownictwu i zapewnić zachowanie odpowiednich siedlisk dla słoni leśnych i sawannowych. Kilka krajów afrykańskich w ostatnich latach odegrało pionierską rolę i udowodniło, że możemy odwrócić spadek liczebności słoni; musimy współpracować, aby ich przykład mógł znaleźć naśladowców.

dr Bruno Oberle, dyrektor generalny IUCN

Najnowsze oceny wskazują na powszechny spadek liczebności słoni afrykańskich na całym kontynencie. Liczba afrykańskich słoni leśnych spadła na przestrzeni 31 lat o ponad 86 %, natomiast populacja afrykańskich słoni sawannowych w ciągu ostatnich 50 lat zmniejszyła się według szacunków o co najmniej 60 %.

Oba gatunki doświadczyły od 2008 roku gwałtownego spadku liczebności w wyniku znacznego nasilenia kłusownictwa, które osiągnęło szczyt w 2011 roku, ale nadal zagraża populacjom. Kolejnym poważnym zagrożeniem jest postępująca zmiana ich siedlisk, głównie na użytki rolne i inne formy użytkowania gruntów. IUCN African Elephant Status Report 2016 zawiera najnowsze wiarygodne szacunki kontynentalnej populacji obu gatunków łącznie, wynoszące około 415 000 słoni.

Mimo ogólnie spadkowego trendu obu afrykańskich gatunków słoni oceny pokazują również skutki udanych działań ochronnych. Kluczem do skutecznej ochrony słoni były środki przeciwdziałania kłusownictwu na miejscu oraz bardziej wspierające przepisy i plany zagospodarowania terenu, które mają sprzyjać współistnieniu ludzi i dzikich zwierząt. W rezultacie populacje niektórych słoni leśnych w dobrze zarządzanych obszarach chronionych w Gabonie i Republice Konga się ustabilizowały. Liczebność słoni sawannowych również od dziesięcioleci jest stabilna lub rośnie, zwłaszcza w transgranicznym obszarze ochrony przyrody Kavango-Zambezi, w którym żyje największa subpopulacja tego gatunku na kontynencie.

Decyzja o traktowaniu afrykańskich słoni leśnych i sawannowych jako oddzielnych gatunków jest wynikiem konsensusu, jaki wypracowali eksperci po nowych badaniach nad genetyką populacji słoni. Słonie leśne występują w tropikalnych lasach Afryki Środkowej oraz w szeregu siedlisk w Afryce Zachodniej. Rzadko pokrywają się one z zasięgiem występowania słonia sawannowego, który preferuje tereny otwarte i zamieszkuje różnorodne siedliska Afryki Subsaharyjskiej, w tym trawiaste równiny i pustynie. Przyjmuje się, że słoń leśny, o bardziej ograniczonym naturalnym zasięgu, zajmuje dziś zaledwie jedną czwartą swojego historycznego obszaru występowania, a największe zachowane populacje znajdują się w Gabonie i Republice Konga.