Afrikaanse olifantensoort nu met uitsterven bedreigd

Na een decennialange bevolkingsafname als gevolg van de jacht op ivoor en het verlies van leefgebied wordt de Afrikaanse bosolifant ( Loxodonta cyclotis ) nu aangemerkt als met uitsterven bedreigd en de Afrikaanse savanneolifant ( Loxodonta africana ) als bedreigd op de Rode Lijst van bedreigde soorten van de IUCN ™ .

Vóór de update van de IUCN in Gland bij Genève op 25 maart 2021 werden Afrikaanse olifanten behandeld als één enkele soort, die als kwetsbaar was ingedeeld. Het is voor het eerst dat de twee soorten, na het verschijnen van nieuw genetisch bewijs, afzonderlijk zijn beoordeeld voor de Rode Lijst van de IUCN.

De Rode Lijst van de IUCN omvat nu 134.425 soorten, waarvan er 37.480 met uitsterven bedreigd zijn.

De olifanten van Afrika spelen wereldwijd een sleutelrol in ecosystemen, economieën en in onze collectieve verbeelding. De nieuwe beoordelingen van de Rode Lijst van de IUCN voor beide Afrikaanse olifantensoorten onderstrepen de aanhoudende druk waaraan deze iconische dieren blootstaan.. We moeten dringend een einde maken aan de stroperij en ervoor zorgen dat er voldoende leefgebied voor bos- en savanneolifanten behouden blijft. Verschillende Afrikaanse landen hebben de afgelopen jaren een voortrekkersrol gespeeld en bewezen dat we de achteruitgang van olifanten kunnen keren, en we moeten samenwerken om ervoor te zorgen dat hun voorbeeld gevolgd kan worden.

Dr. Bruno Oberle, directeur-generaal van de IUCN

De recente beoordelingen laten een brede afname van het aantal Afrikaanse olifanten op het hele continent zien. Het aantal Afrikaanse bosolifanten daalde over een periode van 31 jaar met meer dan 86 %, terwijl de populatie Afrikaanse savanneolifanten de afgelopen 50 jaar naar schatting met minstens 60 % afnam.

Beide soorten hebben sinds 2008 een sterke achteruitgang doorgemaakt door een aanzienlijke toename van de stroperij, die in 2011 een hoogtepunt bereikte, maar de populaties nog altijd bedreigt. De voortdurende omzetting van hun leefgebieden, vooral naar landbouw en ander landgebruik, is een andere ernstige bedreiging. Het IUCN African Elephant Status Report 2016 bevat de meest recente betrouwbare schatting van de continentale populatie van beide soorten samen, met circa 415.000 olifanten.

Ondanks de over het geheel genomen dalende trend bij beide Afrikaanse olifantensoorten laten de beoordelingen ook de effecten van succesvolle beschermingsinspanningen zien. Maatregelen tegen stroperij ter plaatse en ondersteunendere wetgeving en landgebruiksplannen, bedoeld om het samenleven van mens en wilde dieren te bevorderen, waren de sleutel tot een succesvolle bescherming van de olifanten. Daardoor zijn sommige bosolifanten in goed beheerde beschermde gebieden in Gabon en de Republiek Congo gestabiliseerd. Ook het aantal savanneolifanten is al tientallen jaren stabiel of groeiend, in het bijzonder in het grensoverschrijdende natuurbeschermingsgebied Kavango-Zambezi, waar de grootste subpopulatie van deze soort op het continent leeft.

Het besluit om Afrikaanse bos- en savanneolifanten als afzonderlijke soorten te behandelen is het resultaat van de consensus die onder deskundigen is ontstaan na nieuw onderzoek naar de genetica van olifantenpopulaties. Bosolifanten komen voor in de tropische bossen van Centraal-Afrika en in een reeks leefgebieden in West-Afrika. Hun verspreidingsgebied overlapt zelden met dat van de savanneolifant, die open terrein verkiest en voorkomt in uiteenlopende leefgebieden in Afrika ten zuiden van de Sahara, waaronder graslanden en woestijnen. Aangenomen wordt dat de bosolifant, die een beperkter natuurlijk verspreidingsgebied heeft, tegenwoordig nog maar een kwart van zijn historische verspreidingsgebied inneemt, waarbij de grootste resterende populaties in Gabon en de Republiek Congo te vinden zijn.