Studie: meer wolven, maar de acceptatie in Zwitserland blijft stabiel

Het aantal wolven in Zwitserland is sinds 2015 sterk gegroeid, terwijl de houding van de bevolking tegenover de wolf nauwelijks is veranderd. Dat blijkt uit een studie van de Universiteit van Zürich en de stichting KORA, gepubliceerd in het vakblad «Biological Conservation». De titel vat het resultaat samen: de herkolonisatie door de wolf voorspelt de acceptatie onder de bevolking niet.

Het team rond eerste auteur Carolyn K. Schaltegger vergeleek twee landelijke enquêtes: een uit 2015, toen de wolf zich net weer begon te verspreiden, en een uit 2023. Sinds de eerste aangetoonde voortplanting in 2012 groeide de populatie volgens de studie met zo'n 30 procent per jaar; in november 2023 leefden er meer dan 30 roedels in Zwitserland. Beide keren werd dezelfde vraag gesteld: bent u voor of tegen het leven van wolven in Zwitserland? Geanalyseerd werden 3.142 antwoorden uit 2015 en 5.917 antwoorden uit 2023, verspreid over het hele land.

De acceptatie bleef stabiel

Landelijk veranderde de acceptatie tussen de twee enquêtes nauwelijks, met een licht positieve verschuiving. De onderzoekers spreken van een opmerkelijk stabiele acceptatie; de stichting KORA noemt de opvattingen in haar mededeling «verrassend stabiel». Het aandeel respondenten dat duidelijk tegen wolven is, daalde volgens KORA zelfs licht, van 37,5 naar 31,8 procent, zoals het persbureau Keystone-SDA.

Regionaal waren er bewegingen in beide richtingen. In de steden Zürich, Bazel en Genève nam de acceptatie toe, langs de Jura en in delen van de Alpen in de kantons Bern, Ticino en Graubünden nam ze af. Opvallend: in enkele berggebieden in Wallis en Graubünden, waar de wolf als eerste terugkeerde en de acceptatie in 2015 het laagst was, steeg ze tot 2023, hoewel het aantal wolven bleef groeien. Een hoge acceptatie troffen de onderzoekers ook aan in berggebieden zoals het zuiden van Ticino, Mittelbünden en de meer stedelijke delen van Wallis.

De woonplaats verklaart meer dan de nabijheid van de wolf

Het sterkst verklaart de hoogteligging waar mensen de wolf afwijzen, gevolgd door de bevolkingsdichtheid. In berggebieden is de acceptatie lager dan in het laagland, op het platteland lager dan in de stad. De hoogteligging staat in de studie model voor sociaal-culturele verschillen zoals tradities van landgebruik, politieke oriëntatie en regionale identiteit.

Factoren die met de wolf zelf te maken hebben, verklaren daarentegen nauwelijks iets. Noch de afstand tot de dichtstbijzijnde wolvenwaarneming, noch de duur van de wolvenpresentie, de nabijheid van aanvallen op landbouwhuisdieren, het aantal schapen, geiten en runderen of het aantal alpbedrijven voorspelde waar de houding veranderde. Het model voor de veranderingen bereikte met deze variabelen een verklaringskracht van minder dan een procent. Lokale aanvallen leidden dus niet noodzakelijk tot minder tolerantie.

Veranderingen in de acceptatie traden ruimtelijk gebundeld op. De onderzoekers vermoeden dat daarachter de uitwisseling binnen gemeenschappen en de invloed van lokale politiek en lokale media schuilgaan. Zo ging de acceptatie in de Jura achteruit, maar niet gericht daar waar wolven dichterbij of langer aanwezig waren. Afwijzing kan ontstaan voordat de wolf er überhaupt is, omdat angsten sociaal worden doorgegeven, schrijven de auteurs.

Minder oppervlak met conflictpotentieel

De studie legt de acceptatiekaarten bovendien over een model dat laat zien waar Zwitserland ecologisch geschikt is voor de wolf. Waar goed leefgebied samenvalt met lage acceptatie, zien de onderzoekers potentieel voor conflicten. Dit oppervlak kromp tussen 2015 en 2023 van 23’578 naar 17’955 vierkante kilometer, dus met 5’623 vierkante kilometer. Het conflictpotentieel blijft het grootst in de centrale Alpen.

De auteurs wijzen zelf op beperkingen: wie deelneemt aan een vrijwillige enquête is niet noodzakelijkerwijs representatief voor iedereen. Het responspercentage lag in 2015 op 33,3 en in 2023 op 29,8 procent. KORA plant voor 2027 en 2028 een nieuwe enquête.

Wat dit betekent voor het wolvenbeleid

De onderzoeksperiode eindigt kort voor de systeemwijziging: sinds december 2023 staat Zwitserland proactieve regulering toe, oftewel het afschieten van hele roedels of van maximaal twee derde van de jongen, nog voordat er concrete schade is ontstaan. Wat de herziening van de jachtwet heeft veranderd, hebben we apart samengevat. Of dodelijke regulering de acceptatie verbetert en conflicten vermindert, moet volgens de onderzoekers nog worden onderzocht. Hun gegevens vormen daarvoor het uitgangspunt.

In het lopende seizoen zijn al talloze wolven gedood, zoals ons Teller wolfsafschotten Zwitserland 2026/27 laat zien. Tegelijkertijd eisen SVP-politici in Nidwalden, Uri en Luzern dat de populatie wordt teruggebracht tot 50 tot 100 dieren, zoals we in het artikel «Nidwalden: SVP wil nog maar 50 tot 100 wolven in Zwitserland» hebben beschreven. Dat afschot de voortplanting zelfs kan aanjagen, legde onlangs de wildecoloog Raphaël Arlettaz.

Commentaar: meer wolven betekent niet minder acceptatie

Afschot zou de acceptatie van de wolf waarborgen: dit argument behoort tot het standaardrepertoire van het wolvendebat. De studie uit Zürich stelt in elk geval de aanname ter discussie dat meer wolven onvermijdelijk tot minder acceptatie leiden. Een bewijs dat afschot de instemming verhoogt, levert ze niet. Meer wolven hebben de bevolking niet tegen de wolf in het harnas gejaagd, en waar de wolf het langst leeft, is de acceptatie deels zelfs gestegen. De regionale patronen van afwijzing zijn nauwelijks te verklaren door alleen de nabijheid van wolven en gedode landbouwhuisdieren. Als mogelijke achtergronden noemen de onderzoekers waarden, tradities en lokale maatschappelijke debatten.

Als lokale debatten en gemeenschappelijke waardepatronen de acceptatie mede bepalen, dragen politiek en media een bijzondere verantwoordelijkheid voor een zakelijke weergave. Dat een vrij levende wolf in Zwitserland gevaarlijk voor mensen is geweest, is niet gedocumenteerd, zoals het artikel «Is de wolf in Zwitserland gevaarlijk voor mensen? Feiten en mythes» laat zien. En waar landbouwhuisdieren worden gedood, ontbreekt vaak de kuddebescherming: in Ticino waren volgens de cijfers van het kanton slechts 6 van de 131 gedode dieren adequaat beschermd.

Voor ons volgt hieruit: de politiek moet inzetten op kuddebescherming en eerlijke informatie, in plaats van afschotquota voor te stellen als garantie voor meer acceptatie. Volgens KORA is een nipte derde van de ondervraagden duidelijk tegen de wolf. Meer over zijn rol in het ecosysteem staat in ons Wolf-dossier.

Bronnen

• Schaltegger C. K., Ozgul A., Andres L., Alessandrello V. L., Cozzi G., von Arx M., Gerber N., Behr D. M. (2026): Wolf recolonisation does not predict public acceptance. Biological Conservation 321, 111992 (Open Access)
• Keystone-SDA via blue News, 5 november 2026: Meer wolven doen de steun onder de bevolking niet afnemen