Jachtwet: kuddebescherming in plaats van wolvenafschot

Op dit moment is het onrustig in de Zwitserse regio Surselva (Graubünden).

Meldingen over gedode schapen in niet of onvoldoende beschermde kuddes en over in paniek geraakte moederkoeien, die een gevaar voor toeristen kunnen worden, zullen binnenkort tot de orde van de dag behoren. In de media kun je ook steeds weer lezen dat er ondanks kuddebescherming schapen worden gedood, dat kuddebescherming dus niet werkt en dat het afschieten van wolven de enige oplossing is.

In de meeste gevallen zijn de kuddebeschermingsmaatregelen, voor zover ze al zijn genomen, gebrekkig uitgevoerd. Op een alpenweide wordt bijvoorbeeld een kudde van 500 schapen overdag uitstekend gehoed door de herder met zijn 4 Border Collies en bewaakt door één kuddebeschermingshond. 's Nachts worden de schapen bijeengedreven, maar niet in een omheining met elektrische afrastering geplaatst. Eén kuddebeschermingshond alleen heeft zo geen schijn van kans om alle 500 schapen tegen wolven te beschermen. Bij meerdere nachtelijke aanvallen zijn al 18 schapen gedood en worden meerdere dieren vermist. De grote inspanning overdag helpt niet als de bescherming juist 's nachts onvoldoende is en de kuddebeschermingshond geen realistisch werkgebied krijgt! Ondanks de gebrekkige kuddebescherming is in de media sprake van een "beschermde alpenweide", wat simpelweg niet overeenkomt met de feiten. Pas na de laatste aanvallen zijn er hekken voor een nachtkraal naar de alpenweide gebracht. Sinds de kudde 's nachts is omheind, is er geen schade meer geweest.

Bij de inzet van kuddebeschermingshonden is het noodzakelijk dat de honden de juiste voorwaarden krijgen, zodat zij überhaupt de mogelijkheid hebben om de hele kudde doeltreffend te beschermen. De juiste en effectieve inzet van de kuddebeschermingsmiddelen en de kuddebeschermingshonden is daarbij in alle opzichten de verantwoordelijkheid van de mens. Ook hekken moeten correct worden geplaatst. Omdat wolven liever onder een hek door kruipen dan eroverheen te springen, moet er worden gelet op een goede afsluiting aan de onderkant, en dat over de gehele lengte van het hek. Het hek moet voldoende stroom voeren en goed geaard zijn. Zelfs een op het eerste gezicht goed geplaatst hek heeft geen nut als het op één plek bijvoorbeeld over een beek loopt, waar de wolf er gewoon onderdoor kan kruipen, of als er naast het hek een rotsblok staat dat de wolf als 'springplank' dient om gemakkelijk de weide in te komen. Zulke zwakke plekken kunnen echter met eenvoudige middelen worden weggenomen, die als afschrikelementen dienen. Denk bijvoorbeeld aan lappenhekken, een paar oude cd's of PET-flessen aan een touwtje, windmolentjes, enzovoort. Aan de fantasie zijn geen grenzen gesteld. De moeite om een hek goed te plaatsen is niet veel groter, het effect echter wel!

Kuddebescherming werkt

Feit is: als kuddebeschermingsmaatregelen consequent en zonder hiaten worden uitgevoerd, is er praktisch geen schade meer door wolven. Dit wordt bewezen door alpenweiden die al jaren met veel succes kuddebeschermingsmaatregelen toepassen. Zoals bijvoorbeeld de alpenweiden in de Calanda-regio, waar de aldaar gevestigde wolvenroedel praktisch geen schade aan landbouwhuisdieren meer veroorzaakt. Wat bij de Calanda-roedel werkt, werkt ook bij andere roedels, mits de maatregelen zonder hiaten worden uitgevoerd. Kuddebescherming is echter een kwestie van wil en instelling en begint in het hoofd! Daartoe zijn helaas nog veel mensen niet bereid. Volgens de Zwitserse overheid heeft een onderzoek aangetoond dat kuddebeschermingsmaatregelen leiden tot een bescherming van 98% van de dieren tegen aanvallen van roofdieren.

Kuddebescherming met alle beschikbare en doeltreffende middelen zou daarom de NORMAALSTE ZAAK van de wereld en een MOET voor IEDEREEN moeten zijn!

De cijfers bewijzen het: in Zwitserland is het aantal wolven sinds de terugkeer in 1995 gestaag toegenomen, maar het aantal aanvallen op vee blijft al jaren even hoog (ca. 200 – 500 aanvallen per jaar). Dat betekent dat er tegenwoordig per wolf veel minder landbouwhuisdieren worden gedood dan twintig jaar geleden: 2000 – 4 wolven – 256 aanvallen / 2009 – 10 wolven – 383 aanvallen / 2018 – 50 wolven – 526 aanvallen / 2019 – 80 wolven – 420 aanvallen. Deze afname van het aantal gedode landbouwhuisdieren is alleen mogelijk dankzij meer kuddebescherming!

Geen zinloze afschoten!

Daarom is het volstrekt onbegrijpelijk dat wolvenroedels volgens de nieuwe jachtwet mogen worden gereguleerd zodra er alleen maar schade dreigt, zonder dat de wolven schade hebben aangericht en zonder dat eerst redelijke kuddebeschermingsmaatregelen hoeven te worden genomen. Zonder kuddebescherming dreigt er logischerwijs altijd schade. Dit zou dus feitelijk een vrijbrief zijn voor de kantons om via de regulatiebepaling jaarlijks de helft van de geboren jonge dieren af te schieten.

Zo'n versoepeling van de verplichting tot kuddebescherming is volstrekt onbegrijpelijk. Juist in roedelgebieden is het namelijk enorm belangrijk dat effectieve kuddebeschermingsmaatregelen worden genomen, zodat de jonge dieren vanaf het begin leren dat schapen en geiten geen gemakkelijke prooi zijn.

De preventieve regulering van wolvenroedels volgens de nieuwe jachtwet is een zinloze en respectloze ingreep in de natuur!

Alpbeheerders wiegen zich in een vals gevoel van veiligheid

Om hun verantwoordelijkheid jegens hun dieren te nemen, ontkomen alpbeheerders ook in de toekomst niet aan kuddebescherming. Want ook met de nieuwe jachtwet zullen er aanvallen op vee blijven plaatsvinden. Alpbeheerders wiegen zich in een vals gevoel van veiligheid, omdat de nieuwe jachtwet hun belooft dat wolvenroedels mogen worden gereguleerd voordat ze schade hebben aangericht.

Volgens de nieuwe jachtwet geldt echter: een roedelregulering mag telkens plaatsvinden in de periode van 1 september tot en met 31 januari. De helft van de in het lopende jaar geboren jongen mag worden afgeschoten. De volwassen ouderdieren en de oudere broers en zussen moeten worden gespaard. Het probleem is nu dat het alpenseizoen al in mei/juni begint. Als er geen kuddebeschermingsmaatregelen worden genomen, zullen er onvermijdelijk schades ontstaan. Pas in het najaar, dus na het alpenseizoen, mogen de welpen worden afgeschoten, terwijl die vanwege hun leeftijd helemaal niet bij de gedode dieren betrokken waren. De volwassen dieren die de schade veroorzaken, zijn nog steeds in het gebied actief en zullen ook in het najaar/de winter en in het komende alpenseizoen schade veroorzaken als er geen doeltreffende kuddebeschermingsmaatregelen worden genomen.

Met een roedelregulering kunnen er dus geen schades tijdens het alpenseizoen worden voorkomen! Om schade te voorkomen is doeltreffende kuddebescherming nodig en geen wolvenafschot! Alleen zo werkt een duurzaam naast elkaar bestaan van mens, wolf en landbouwhuisdieren!

Nieuwe jachtwet is niet verenigbaar met het Verdrag van Bern

De wolf staat in bijlage II van het Verdrag van Bern als streng beschermde diersoort. Volgens artikel 6 is in principe elk opzettelijk doden van deze dieren verboden. Artikel 9 staat echter in bepaalde situaties uitzonderingen toe: „Op voorwaarde dat er geen andere bevredigende oplossing bestaat en de uitzondering de populatie in kwestie niet schaadt, kan elke verdragsluitende partij uitzonderingen toestaan op de artikelen 4, 5, 6, 7 en op het verbod op het gebruik van de in artikel 8 genoemde middelen.” Dit onder meer ter voorkoming van ernstige schade aan gewassen, veestapels, bossen, visgronden, wateren en ander eigendom.

Als wolvenroedels nu worden gereguleerd door jaarlijks mogelijk afschot, alleen omdat er schade dreigt en zonder dat eerst redelijkerwijs te verwachten kuddebeschermingsmaatregelen zijn genomen, is dit duidelijk NIET verenigbaar met de letterlijke tekst en de eigenlijke strekking van het Verdrag van Bern! Ten eerste is artikel 9 slechts een pure uitzonderingsregeling en ten tweede mag er voor de toepassing ervan geen andere bevredigende oplossing bestaan. Als de redelijkerwijs te verwachten kuddebeschermingsmaatregelen echter overal correct en zonder hiaten zouden worden uitgevoerd, zou er geen ernstige schade meer dreigen. Kuddebeschermingsmaatregelen zijn dus duidelijk een andere bevredigende oplossing!

Aangezien artikel 9 echter alleen mag worden toegepast als er geen andere bevredigende oplossing bestaat, negeert de nieuwe jachtwet dit artikel van het Verdrag van Bern volledig.

Soortbescherming moet een federale zaak blijven

Het Verdrag van Bern is een door Zwitserland ondertekend internationaalrechtelijk verdrag, en de verantwoordelijkheid voor de naleving ervan ligt dus uitnemend bij de Bondsstaat. Volgens de nieuwe jachtwet zou de bevoegdheid voor afschotvergunningen in de toekomst echter uitsluitend bij de kantons komen te liggen, wat onvermijdelijk tot uiteenlopende en onsamenhangende interpretaties en werkwijzen zal leiden. Hoe dat zou uitpakken, is dan ook uiterst twijfelachtig, aangezien sommige kantons zich nu al niet aan de wetgeving houden. Dat blijkt uit het voorbeeld van het kanton Graubünden, dat de afgelopen vier jaar zonder vergunning 75 beschermde blauwe reigers heeft afgeschoten. Ook andere kantons hebben tot een uitspraak van het Bundesgericht vijf jaar geleden honderden beschermde blauwe reigers illegaal afgeschoten! Een Zwitserland-breed beheer van de beschermde soorten, in het bijzonder van de roofdieren, zou zo volledig onmogelijk worden gemaakt. Soortenbescherming moet, als ze serieus en doeltreffend wordt uitgevoerd, in heel Zwitserland op dezelfde manier en over een groot gebied worden toegepast. Soortenbescherming en daarmee ook de verantwoordelijkheid voor afschot zijn een NATIONALE TAAK en moeten daarom uitsluitend een ZAAK VAN DE BONDSSTAAT blijven.

De herziene jachtwet schiet ver door. Onze parlementariërs hebben de bescherming van de wolf veel sterker versoepeld dan de Bondsraad oorspronkelijk had voorgesteld. Van een wet ter bescherming van wild is nu een afschietwet gemaakt die op geen enkele manier recht doet aan de huidige dringende en onmisbare soorten- en natuurbescherming, schrijft de vereniging CHWOLF met zetel in Einsiedeln.

Dossier: De wolf in Zwitserland: feiten, beleid en de grenzen van de jacht