Graubünden: 344 lynxwaarnemingen, een beer en de eerste goudjakhalzen

Het Amt für Jagd und Fischerei Graubünden (dienst voor jacht en visserij) heeft op 28 oktober 2026 het “Quartalsbericht Grossraubtiere” 3/2026 online gezet: naast 19 wolvenroedels registreert het voor juli tot en met september 344 bevestigde lynxwaarnemingen, 34 berenwaarnemingen met de genetisch geïdentificeerde beer M104 en vier aanwijzingen voor goudjakhalzen.

Wat het rapport over de wolf zegt

Per 30 september becijfert de dienst de wolvenpopulatie «rekenkundig» op 16,5 roedels: 14 roedels leven uitsluitend in het kanton, vijf grensoverschrijdende tellen elk voor een half roedel, in totaal zijn 19 roedels geheel of gedeeltelijk aanwezig. Voor uitval, afschot en gedode landbouwhuisdieren verwijst het rapport naar de maandelijkse «Monitoring Wolfsmanagement». De “Engadiner Post” vat deze cijfers op 28 oktober samen: 88 bevestigde welpen, 17 tot eind september gedode wolven, 122 gedode schapen en geiten en zes stuks groot vee. Wat dat betekent voor de lopende regulering, documenteert Wild beim Wild in de wolvenafschotteller en in de Graubünden-ticker; daar staat ook dat het rapport een afschotbesluit tegen een wolf bij Lantsch/Lenz pas weken na het besluit publiekelijk motiveert.

Dit artikel is gewijd aan de drie hoofdstukken die in de berichtgeving regelmatig ondersneeuwen: lynx, beer en goudjakhals.

344 lynxwaarnemingen in één kwartaal

In het derde kwartaal telde het kanton 344 bevestigde lynxwaarnemingen, waarvan 37 met jongen; dubbele waarnemingen van dezelfde jongen zijn volgens de dienst mogelijk. Samen met de 513 waarnemingen van het eerste en de 311 van het tweede kwartaal komt dat neer op 1.168 bevestigde waarnemingen in negen maanden.

Belangrijk voor de duiding: waarnemingen zijn geen dieren. Een lynx die drie keer voor een cameraval langsloopt, levert drie waarnemingen op. Hoeveel lynxen er daadwerkelijk in Graubünden leven, blijkt alleen uit systematische monitoring: de tweede ronde in de Surselva leverde volgens kwartaalrapport 4/2025 een schatting op van 17 zelfstandige lynxen voor dit referentiegebied. In heel Zwitserland leven ongeveer 360 lynxen, die teruggaan op zo'n 20 in de jaren zeventig uitgezette dieren, met een daarmee overeenkomend kleine genenpool, zoals het lynxdossier van Wild beim Wild laat zien.

Dat Graubünden aanhoudend veel lynxwaarnemingen meldt, is opmerkelijk in een kanton waar een wildbeheerder in november 2024 drie lynxen doodschoot omdat hij ze voor wolven aanzag, en waar de compensatie door twee vervangende lynxen onder druk van de lobby van de recreatieve jacht maandenlang werd geblokkeerd, tot de Grosse Rat in juni 2026 de weg vrijmaakte; omdat lynxen alleen in de winter kunnen worden gevangen, schuift de uitzetting daardoor een jaar op. De cijfers zijn tegelijk een waarschuwing voor het volgende conflict: Wallis bereidt als eerste kanton een verzoek tot lynxregulering voor, gebaseerd op bestandsgegevens die een studie van de Universiteit van Bern heeft gecorrigeerd naar 37 in plaats van 80 dieren. Als waarnemingscijfers zoals de 344 uit Graubünden in het politieke debat worden herdefinieerd tot 'lynxen', ontstaat precies het vertekende beeld dat de eisen tot afschot voedt.

Eén beer, genetisch bevestigd: M104

In het derde kwartaal kwamen 34 berenwaarnemingen binnen, voornamelijk uit de gemeenten Zernez, Scuol en Valsot. 'Volgens de huidige aanname' verbleven er tijdelijk twee beren in het kanton, genetisch aangetoond is slechts het individu M104. De reeks kwartaalrapporten laat zien hoe het dier zich in het Unterengadin heeft gevestigd: 13 aanwijzingen in het vierde kwartaal van 2025, toen M104 voor het eerst genetisch werd geïdentificeerd, 13 in het eerste kwartaal van 2026, 58 in het tweede en nu 34 in het derde. Van schade of conflicten is in het rapport geen sprake.

Sinds de terugkeer van de eerste beer in 2005 hebben zich ongeveer twee dozijn beren in Zwitserland opgehouden, zonder uitzondering jonge mannetjes uit Trentino, de meeste slechts enkele weken (20 jaar beren in Zwitserland). Twee van hen, JJ3 en M13, werden doodgeschoten omdat ze te weinig schuwheid toonden. M104 gedraagt zich volgens de officiële rapporten onopvallend. Of dat volstaat om hem het etiket 'probleembeer' te besparen, wordt naar ervaring niet door zijn gedrag bepaald, maar door de eerste geplunderde bijenkast.

Goudjakhals: meldingen uit acht gemeenten in twaalf maanden

Voor het derde kwartaal noemt het rapport twee waarnemingen in Trun, een bevestiging via een cameraval in Lumnezia en een niet te controleren waarneming in Maienfeld. De meldingen nemen sinds medio 2025 toe: Rheinwald en Vals in de zomer van 2025, Scuol, Valsot, Disentis/Mustér en Lumnezia in het vierde kwartaal van 2025, Trun en Sumvitg in het eerste kwartaal van 2026, Scuol en Vals in het tweede. De goudjakhals is geen invasieve exoot, maar trekt op natuurlijke wijze vanuit Zuidoost-Europa binnen; in Zwitserland staat hij niet op de lijst van bejaagbare soorten en is hij dus beschermd. Hoe snel er toch een jacht van kan komen, laat Karinthië zien, waar het Landesverwaltungsgericht de goudjakhalsjacht in maart 2026 onrechtmatig verklaarde omdat de monitoring ontbrak, een uitspraak die nog niet onherroepelijk is (Dossier goudjakhals).

Commentaar: één gilde, één vijandbeeld

Het rapport beschrijft een ecosysteem waarin vier roofdieren tegelijk een plek vinden: wolf, lynx, beer en goudjakhals. Het politieke debat kent er maar één. Voor de wolf heeft het kanton volgens SRF 61 afschotvergunningen laten goedkeuren, hoewel het aantal geroofde landbouwhuisdieren volgens de officiële monitoring tot eind september daalde van 189 naar 128, dus met ongeveer een derde (Graubünden-ticker, 6 oktober). De lynx wordt in Graubünden niet gereguleerd, maar het foutieve afschot van drie dieren bleef een fout van wildbeheerders zonder gevolgen voor het systeem. De beer wordt gedoogd, zolang hij onzichtbaar blijft. En bij de goudjakhals worden de cameravalbeelden verzameld totdat de eerste belangengroep 'probleemdier' roept.

De recreatieve jacht is in deze context geen neutrale waarnemer. Lynx en wolf eten reeën, gemzen en herten, precies die niet-menselijke dieren waarop de Graubündense patentjacht is gericht. Dat de recreatieve jacht bij de hoefdieren tekortschiet en het kanton 1,5 miljoen frank uitgeeft aan een hek rond 25 hectare beschermingsbos, heeft Wild beim Wild gedocumenteerd. Wie het beschermingsbos wil behouden, heeft de roofdieren nodig die dit rapport telt. Dat het bureau de balans op 28 oktober als pdf wegzet, gedateerd op 30 september, past in het beeld: cijfers die het vijandbeeld verstoren worden niet toegelicht, alleen weggezet.