Gryzonia: 344 potwierdzenia obecności rysia, niedźwiedź i pierwsze szakale złociste

Urząd ds. Łowiectwa i Rybołówstwa Gryzonii opublikował 28 października 2026 roku „Raport kwartalny o dużych drapieżnikach” 3/2026: obok 19 watah wilków odnotowano w nim na okres od lipca do września 344 potwierdzone dowody obecności rysia, 34 dowody obecności niedźwiedzia z genetycznie zidentyfikowanym niedźwiedziem M104 oraz cztery wskazówki dotyczące szakali złocistych.

Co raport mówi o wilku

Na dzień 30 września urząd szacuje populację wilków „rachunkowo” na 16,5 watahy: 14 watah żyje wyłącznie w kantonie, pięć transgranicznych liczy się po pół watahy, łącznie 19 watah jest obecnych w całości lub częściowo. W kwestii ubytków, odstrzałów i szkód wśród zwierząt gospodarskich raport odsyła do miesięcznego „Monitoring Wolfsmanagement”. „Engadiner Post” podsumowuje te liczby 28 października: 88 potwierdzonych szczeniąt, 17 wilków zabitych do końca września, 122 zagryzione owce i kozy oraz sześć sztuk bydła. Co to oznacza dla trwającej regulacji, dokumentuje Wild beim Wild w liczniku odstrzału wilków oraz w Ticker Gryzonia; można tam też przeczytać, że raport uzasadnia publicznie decyzję o odstrzale wilka w okolicach Lantsch/Lenz dopiero kilka tygodni po jej wydaniu.

Niniejszy tekst poświęcony jest trzem rozdziałom, które w relacjach medialnych regularnie giną: rysiowi, niedźwiedziowi i szakalowi złocistemu.

344 potwierdzenia obecności rysia w jednym kwartale

W trzecim kwartale kanton naliczył 344 potwierdzone dowody obecności rysia, w tym 37 z młodymi; według urzędu możliwe są podwójne obserwacje tych samych młodych. Łącznie z 513 dowodami z pierwszego oraz 311 z drugiego kwartału daje to 1’168 potwierdzonych dowodów w ciągu dziewięciu miesięcy.

Ważne dla właściwej interpretacji: stwierdzenia obecności to nie zwierzęta. Ryś, który trzykrotnie przechodzi przed fotopułapką, generuje trzy stwierdzenia. Ile rysi faktycznie żyje w Gryzonii, pokazuje wyłącznie systematyczny monitoring: drugi przebieg w Surselvie dał według raportu kwartalnego 4/2025 szacunkową liczbę 17 samodzielnych rysi na tym obszarze referencyjnym. W całej Szwajcarii żyje około 360 rysi, które wywodzą się z około 20 osobników wypuszczonych w latach 70., z odpowiednio niewielką pulą genową, jak pokazuje dossier o rysiu przygotowane przez Wild beim Wild.

To, że Gryzonia zgłasza utrzymujące się wysokie liczby stwierdzeń rysia, jest godne uwagi w kantonie, w którym strażnik przyrody w listopadzie 2024 roku zastrzelił trzy rysie, biorąc je za wilki, i w którym kompensacja w postaci dwóch zastępczych rysi była przez wiele miesięcy blokowana pod naciskiem lobby łowiectwa rekreacyjnego, aż Wielka Rada w czerwcu 2026 roku utorowała drogę; ponieważ rysie można odławiać tylko zimą, wypuszczenie przesuwa się przez to o rok. Liczby te są zarazem ostrzeżeniem przed kolejnym konfliktem: Valais jako pierwszy kanton przygotowuje wniosek o regulację liczebności rysia, oparty na danych o stanie populacji, które badanie Uniwersytetu w Bernie skorygowało do 37 zamiast 80 zwierząt. Jeśli w debacie politycznej liczby stwierdzeń, takie jak gryzońskie 344, zostaną przekształcone w „rysie”, powstanie dokładnie ten przekłamany obraz, który podsyca żądania odstrzału.

Jeden niedźwiedź, potwierdzony genetycznie: M104

W trzecim kwartale wpłynęły 34 stwierdzenia obecności niedźwiedzia, głównie z gmin Zernez, Scuol i Valsot. „Według aktualnych założeń” w kantonie przebywały okresowo dwa niedźwiedzie, genetycznie potwierdzony jest tylko osobnik M104. Seria raportów kwartalnych pokazuje, jak zwierzę urządziło się w Dolnej Engadynie: 13 wskazówek w czwartym kwartale 2025 roku, gdy M104 został po raz pierwszy zidentyfikowany genetycznie, 13 w pierwszym kwartale 2026, 58 w drugim, a teraz 34 w trzecim. O szkodach czy konfliktach w raporcie nie ma mowy.

Od powrotu pierwszego niedźwiedzia w 2005 roku w Szwajcarii przebywało około dwóch tuzinów niedźwiedzi, bez wyjątku młodych samców z Trydentu, większość tylko przez kilka tygodni (20 lat niedźwiedzi w Szwajcarii). Dwa z nich, JJ3 i M13, zostały zastrzelone, ponieważ okazywały zbyt mało płochliwości. M104 zachowuje się, według wszystkiego, co mówią oficjalne raporty, niepozornie. Czy to wystarczy, by uchronić go przed łatką „niedźwiedzia problemowego”, rozstrzyga, jak pokazuje doświadczenie, nie jego zachowanie, lecz pierwszy splądrowany ul.

Szakal złocisty: sygnały z ośmiu gmin w ciągu dwunastu miesięcy

Za trzeci kwartał raport podaje dwie obserwacje w Trun, potwierdzenie z fotopułapki w Lumnezia oraz niemożliwą do zweryfikowania obserwację w Maienfeld. Sygnały nasilają się od połowy 2025 roku: Rheinwald i Vals latem 2025, Scuol, Valsot, Disentis/Mustér i Lumnezia w czwartym kwartale 2025, Trun i Sumvitg w pierwszym kwartale 2026, Scuol i Vals w drugim. Szakal złocisty nie jest gatunkiem obcym, lecz naturalnie migruje z Europy Południowo-Wschodniej; w Szwajcarii nie figuruje na liście gatunków łownych i dlatego jest chroniony. Jak szybko mimo to może dojść do polowań, pokazuje Karyntia, gdzie sąd administracyjny kraju związkowego uznał w marcu 2026 roku polowanie na szakala złocistego za niezgodne z prawem z powodu braku monitoringu, choć orzeczenie nie jest jeszcze prawomocne (Dossier: szakal złocisty).

Komentarz: Jedna gildia, jeden wróg

Raport opisuje ekosystem, w którym jednocześnie jest miejsce dla czterech drapieżników: wilka, rysia, niedźwiedzia i szakala złocistego. Debata polityczna zna tylko jednego z nich. W przypadku wilka kanton, jak podaje SRF, uzyskał zgodę na 61 odstrzałów, choć według oficjalnego monitoringu liczba ataków na zwierzęta gospodarskie spadła do końca września ze 189 do 128, czyli o około jedną trzecią (Graubünden-Ticker, 6 października). Ryś nie jest w Gryzonii regulowany, ale błędny odstrzał trzech osobników pozostał błędem strażników przyrody bez konsekwencji dla systemu. Niedźwiedź jest tolerowany, dopóki pozostaje niewidzialny. A w przypadku szakala złocistego zdjęcia z fotopułapek są gromadzone do czasu, aż pierwsza grupa interesów zawoła „zwierzę problemowe”.

Łowiectwo rekreacyjne nie jest w tym układzie neutralnym obserwatorem. Ryś i wilk żywią się sarnami, kozicami i jeleniami, czyli dokładnie tymi zwierzętami, na których koncentruje się gryzońskie łowiectwo patentowe. To, że łowiectwo rekreacyjne zawodzi w odniesieniu do kopytnych, a kanton wydaje 1,5 miliona franków na ogrodzenie wokół 25 hektarów lasu ochronnego, udokumentował Wild beim Wild. Kto chce zachować las ochronny, potrzebuje drapieżników, które liczy ten raport. To, że urząd zamieszcza bilans jako PDF 28 października, z datą 30 września, pasuje do całego obrazu: liczby, które zakłócają obraz wroga, nie są wyjaśniane, tylko odkładane do archiwum.