De opkomst van megaboerderijen: hoe de industriële landbouw Europa verovert

Toch zetten de Europese Commissie (EC), bepaalde producenten en enkele leden van het Europees Parlement (EP) zich in voor een verhoging van het aantal landbouwdieren.

Maar wat zou deze uitbreiding betekenen voor het dierenwelzijn, de volksgezondheid en het milieu?

Het datagedreven onderzoek van AGtivist heeft deze industriële bedrijven voor het eerst in heel Europa geïdentificeerd en in kaart gebracht, en laat zien dat er in de EU 10.862 kippenboerderijen zijn met elk minstens 40’000 dieren (zowel voor vlees- als eierproductie) en 8’854 varkensboerderijen met elk minstens 2’000 varkens (2’547 voor de fokkerij).

In de afgelopen tien jaar zijn er 2’746 megaboerderijen bijgekomen in de EU, waarbij Spanje het snelst groeide met 1’385 nieuwe industriële boerderijen in het afgelopen decennium. Alleen al in de laatste tien jaar werden er 5’314 vergunningen voor dergelijke boerderijen verleend.

Terwijl megaboerderijen de EU veroveren, verdwijnen kleine en middelgrote bedrijven in rap tempo. Tussen 2005 en 2020 verloor de EU 5,3 miljoen bedrijven – meestal kleine bedrijven – terwijl de totale landbouwgrond stabiel bleef, wat wijst op een consolidatie tot grotere bedrijven.

Dit komt overeen met een daling van 44% in 15 jaar. Tegelijkertijd steeg het aantal megaboerderijen in dezelfde periode met 56%, waarbij de 8% van de bedrijven met de hoogste productie 63% van de veestapel in de EU controleert. De inkomensverschillen tussen deze bedrijven zijn tot wel zestig keer groter geworden.

Tot de belangrijkste statistieken van het onderzoek behoren:

• Frankrijk heeft met 2'342 bedrijven het hoogste aantal industriële kippenfarms.
• Spanje heeft het hoogste aantal industriële varkensfarms, met 2'580 bedrijven voor vleesvarkens en 821 bedrijven voor fokvarkens. Het is ook het land waar de afgelopen tien jaar de meeste nieuwe bedrijven zijn opgestart.
• Italië behoort tot de vijf landen met de meeste industriële varkens- en kippenfarms.

Megabedrijven passen intensieve landbouwsystemen toe waarbij kippen dicht op elkaar worden gehouden in stallen met onvoldoende ventilatie, onhygiënische omstandigheden en zonder toegang tot buitenruimtes of natuurlijk licht.

De door Essere Animali ondersteunde onderzoeken van AGtivist in Italië onthulden de realiteit van het dierenwelzijn ter plaatse: kippen in een bedrijf in Bergamo leefden in hun eigen uitwerpselen en konden door hun onnatuurlijke groei niet op hun poten staan. In Brescia zagen de onderzoekers kippen die op krappe ruimte over elkaar heen gepropt zaten, terwijl kadavers tot wel drie weken bleven liggen om te ontbinden.

In Spanje tonen lokale onderzoeken de concentratie van varkens in intensieve veehouderijen, waar varkens onder overvolle, onhygiënische omstandigheden worden gehouden en lijden aan onbehandelde verwondingen en ziektes. Zeugen worden opgesloten in metalen kooien van nauwelijks twee vierkante meter, wat natuurlijke beweging verhindert en tot ernstige lichamelijke gevolgen leidt.

Eurogroup for Animals, die meer dan honderd dierenwelzijnsorganisaties vertegenwoordigt, eist de afschaffing van alle kooien voor alle diersoorten, minimumeisen voor de benodigde ruimte, een verbod op snelgroeiende rassen, een drastische verlaging van de bezettingsdichtheid en de wettelijke verplichting tot uitloop en toegang naar buiten. Deze verbeteringen op het gebied van dierenwelzijn zouden onderdeel moeten zijn van de modernisering van de „On-Farm-wetgeving”, die twee decennia oud is en al meer dan 600 dagen geleden gepubliceerd had moeten worden.

Dit onderzoek toont aan dat het aantal megastallen in de EU snel toeneemt, wat in tegenspraak is met de belofte om het dierenwelzijn te verbeteren en over te schakelen op een duurzamere landbouw. Dit zou een wake-upcall moeten zijn voor de beleidsmakers in Brussel. Het is belangrijk dat de Europese Commissie verstandige en goed onderbouwde beslissingen neemt over de toekomst van de landbouw. De middelen zouden moeten vloeien naar landbouwsystemen die werkelijk duurzaam, concurrerend en veerkrachtig zijn. Reineke Hameleers, CEO, Eurogroup for Animals.