Zmiana klimatu miesza szyki wędrówkom ptaków

Aktualny komunikat Waldrappteam Conservation & Research wywołał poruszenie wśród ornitologów.

Ibisom czubatym nie udaje się przelecieć przez Alpy

Większość ibisów czubatych z kolonii na północnym przedgórzu Alp wciąż nie przekroczyła gór w kierunku południowym. Teraz zbliżająca się zima poważnie zagraża ptaków wędrownych. Konkretnie chodzi o 17 ptaków z kolonii Überlingen nad Jeziorem Bodeńskim w Badenii-Wirtembergii, które przebywają w pobliżu miasta Chur w szwajcarskim kantonie Gryzonia, oraz 29 ptaków z dwóch kolonii – Kuchl w kraju związkowym Salzburg i Burghausen w Bawarii. Ptaki muszą teraz zostać schwytane przez ochroniarzy przyrody z Waldrappteam i przewiezione w rejon południowych Alp. Stamtąd mają samodzielnie odlecieć do swojej zimowej kwatery w Toskanii. Młode ptaki w tej grupie nie mogły więc nauczyć się całej trasy przelotu. Mimo to – jak mają nadzieję ochroniarze przyrody – jako dojrzałe płciowo osobniki samodzielnie odnajdą drogę powrotną do swoich terenów lęgowych. Jeśli się to nie uda, mogłyby zostać włączone do kolonii lęgowych na południe od Alp.

Zmiana klimatu opóźnia odlot

„Zmiana klimatu solidnie miesza szyki wędrówkom ptaków. Ptaki wędrowne muszą nauczyć się radzić sobie ze zmienionymi warunkami środowiskowymi. Niektórym gatunkom udaje się to szybko, inne dosłownie zostają w tyle” – mówi profesor dr Klaus Hackländer, biolog dzikiej fauny i członek zarządu Deutsche Wildtier Stiftung. W tym roku na aktywność wielu ptaków wędrownych wpłynął zwłaszcza niezwykle łagodny październik z temperaturami sięgającymi 26 stopni. Według Niemieckiej Służby Meteorologicznej temperatury były wówczas o około osiem do dziewięciu stopni wyższe od wieloletniej średniej. To ma konsekwencje – także dla zwierząt. Johannes Fritz, kierownik Waldrappteam Conservation & Research, potwierdza: «Od czasu, gdy ibisy skalne zaczęły ok. 10 lat temu wykazywać zachowania migracyjne, obserwujemy wyraźny trend: początek jesiennej migracji staje się coraz bardziej zmienny, a odlot następuje coraz później.» Początkowo przeloty ibisów skalnych w kierunku Alp zaczynały się w pierwszych dniach października. W minionym roku większość ptaków przekroczyła Alpy dopiero 26 października, a w tym roku wystartowały dopiero 31 października.

Podczas gdy wrażliwe i rzadkie ptaki, takie jak ibis skalny, przegapiają moment odlotu, ptaki o oportunistycznej naturze, żyjące w dużych populacjach, takie jak żurawie czy gęsi gęgawy, wcale nie ruszają w drogę. Tak więc jezioro Galenbecker See, ważny obszar noclegowy i odpoczynkowy w pobliżu majątku fundacji Klepelshagen w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, jesienią pęka w szwach, goszcząc do 25’000 żurawi. Część żurawi każdego roku próbuje tam także przezimować. «Dopóki jeziora, w których znajdują się miejsca noclegowe żurawi, nie zamarzają i ptaki znajdują wystarczająco dużo pożywienia, nie widzą powodu, aby przenosić się gdzie indziej», mówi Hackländer.

Zachowanie migracyjne ptaka zakodowane jest w jego genach. Trudno przewidzieć, jak długo poszczególne gatunki ptaków będą potrzebowały, aby przystosować się do zmian klimatu. «Oczywiście wszystkie ptaki potrzebują naszego wsparcia», mówi Hackländer. «Jeśli jednak chcemy ocalić rzadkie gatunki, musimy przede wszystkim mieć na oku te ptaki, które mają trudności ze zmianą klimatu, i im pomagać.» Deutsche Wildtier Stiftung wspiera Waldrappteam Conservation & Research, udostępniając nadajniki GPS, które dokumentują trasę przelotu zwierząt. Dzięki temu można szybko określić zachowania migracyjne i miejsca niebezpieczne.