Szwajcarskie łąki masowo tracą różnorodność gatunkową

Naukowcy wykorzystali wyjątkowy zbiór danych: zapisy roślinności z okresu między 1884 a 1931 rokiem.

Te historyczne dane zostały systematycznie powtórzone w latach 2021/22 – i po raz pierwszy umożliwiają bezpośrednie porównanie obejmujące ponad 90 lat.

Przyczyny zostały jasno nazwane:

• Przenawożenie: dopływy azotu i fosforu, zarówno poprzez nawozy, jak i zanieczyszczenie powietrza, wypierają gatunki wyspecjalizowane w siedliskach ubogich w składniki odżywcze.
• Nadmierna eksploatacja: częstsze koszenie, intensywniejszy wypas i zmechanizowane rolnictwo powodują zanikanie wrażliwych gatunków.
• Pestycydy: ingerencje chemiczne redukują nie tylko szkodniki, lecz także wiele gatunków niedocelowych – od ziół po owady.

Szczególnie mocno dotyka to bogate gatunkowo łąki nizinne. Tutaj utracono nawet do 38 % gatunków. Na obszarach alpejskich spadek wynosi „tylko" około 11 %, jednak również tam wraz ze zmianą klimatu i przesuwaniem się rolnictwa coraz wyżej pojawia się nowa presja, także na dzikie zwierzęta.

Od barwnej różnorodności do trawiastego stepu

Badanie wyraźnie pokazuje, jak zmieniły się łąki:

• Barwne łąki kwietne z orchideami, dzwonkami czy margerytkami ustępują miejsca ubogim gatunkowo zbiorowiskom traw.
• Trawy słodkie (Poaceae) korzystają z nawożenia i częstego koszenia i w wielu miejscach dominują dziś.
• Wyspecjalizowane zioła i rzadkie gatunki zanikają.
• Strategie życiowe przesuwają się w stronę roślin tolerujących konkurencję i zaburzenia.

Skutek: krajobrazy stają się ekologicznie bardziej jednorodne i uboższe.

Konsekwencje dla przyrody i społeczeństwa

Bogate gatunkowo łąki są cenne nie tylko estetycznie, lecz pełnią kluczowe funkcje:

• Siedlisko dla owadów, ptaków i dzikich zwierząt
• Podstawa zapylania i bezpieczeństwa żywnościowego
• Magazyn węgla i ochrona gleb

Wraz z utratą tej różnorodności tracimy nie tylko kwiaty, lecz także stabilność ekologiczną – a ostatecznie nasze własne podstawy egzystencji.

Badanie nie pozostawia wątpliwości: główną przyczyną masowego spadku bioróżnorodności jest intensywne rolnictwo. Bez zmiany myślenia w polityce rolnej – mniej nawozów, mniej pestycydów, mniejsza presja użytkowania – różnorodność gatunkowa będzie nadal zanikać.

Ekstensywne gospodarowanie, ukierunkowane wspieranie bogatych w gatunki łąk oraz konsekwentne ograniczanie wprowadzania azotu to kluczowe kroki, aby zachować ostatnie pozostałości tradycyjnego krajobrazu kulturowego.

Katastrofa naturalna – hobbyści-myśliwi

Udział zagrożonych gatunków nie jest tak wysoki w żadnym kraju na świecie jak w Szwajcarii. Ponad jedna trzecia roślin, dzikich zwierząt i gatunków grzybów uznawana jest za zagrożoną. Szwajcaria jest również ostatnia w Europie pod względem wyznaczania obszarów chronionych dla bioróżnorodności. To zawsze również te środowiska hobbystów-myśliwych i hobbystycznych hodowców zwierząt, które poprzez swój lobbing od dziesięcioleci ponoszą za to odpowiedzialność, działając na politykę, media i ustawy. To oni notorycznie blokują nowoczesne, etyczne ulepszenia w ochronie zwierząt i sabotują rzetelną ochronę zwierząt i gatunków. Hobbyści-myśliwi regularnie sprzeciwiają się większej liczbie parków narodowych w Szwajcarii, ponieważ nie chodzi im przecież o przyrodę, bioróżnorodność i ochronę gatunków czy ochronę zwierząt, lecz o pielęgnowanie swojego perwersyjnego, krwawego hobby.