Szwajcarski model gospodarowania wilkami: włoska gazeta wątpi w skuteczność odstrzałów

Trydencka gazeta internetowa «il Dolomiti» przyjrzała się 14 listopada 2026 roku szwajcarskiej polityce wobec wilków. Jej pytanie brzmi: czy szwajcarski model naprawdę działa? Gazeta podaje w wątpliwość, czy odstrzały osiągają swoje cele: liczba watah nadal rośnie, a przy spadającej liczbie zwierząt gospodarskich zabitych przez wilki nie da się dotąd oddzielić udziału ochrony stad od udziału odstrzałów. Spojrzenie z zewnątrz ma wagę, ponieważ szwajcarskie rozwiązanie jest w Trydencie rozważane jako możliwy wzór od czasu obniżenia statusu ochrony wilka w UE.

Liczby, które zwracają uwagę we Włoszech

Autor Marcello Oberosler opiera się w swoim Artykuł na danych Federalnego Urzędu Środowiska (BAFU) i kantonu Valais. Można je zweryfikować w oficjalnych źródłach:

• W trzech dotychczasowych okresach regulacji zabito 55, 92 i 77 wilków, łącznie 224.
• Po pierwszym okresie regulacji 2023/24 FOEN naliczyło 35 watah, po drugim 36, a po trzecim okresie 2025/26 już 40, w tym dziesięć transgranicznych. W roku monitoringu 2025/26 stwierdzono obecność 350 wilków.
• W Valais, na które przypada ponad jedna trzecia wszystkich odstrzałów, liczba genetycznie zidentyfikowanych wilków wzrosła według kanton w ciągu roku z 61 do 75. Liczba watah pozostała na poziomie jedenastu.
• Z ośmiu zatwierdzonych odstrzałów całych watah zimą 2025/26 tylko jeden doprowadził, według ówczesnego stanu wiedzy BAFU, do całkowitego rozbicia watahy.

Punktem wyjścia włoskiego artykułu jest wataha Arolla-Ferpècle z Valais. BAFU zatwierdził jej całkowity odstrzał, a decyzja obowiązuje od 10 listopada 2026 roku. Po Augstbord i Nanz jest to trzecia wataha z Valais, która w tym sezonie ma zniknąć całkowicie. Ilu wilków liczy ta wataha i jakie szkody się jej przypisuje, nie wynika z komunikatu kantonu. Aktualny stan znajduje się w liczniku odstrzałów wilków 2026/27 oraz w Wiadomości z Valais.

Mniej ataków, ale komu to zawdzięczać?

Według portalu «il Dolomiti» w przypadku zwierząt gospodarskich obraz sytuacji jest niejasny. Liczba ataków spada: w Valais w 2023 roku wilki zabiły jeszcze 401 zwierząt gospodarskich, w 2024 roku było to 341, a w 2025 roku już tylko 318. Według BAFU w skali całej Szwajcarii szkody zbliżają się do poziomu z lat 2020/21, kiedy istniało dopiero 10 do 15 watah. Spadek rozpoczął się jednak, zanim zaczęto strzelać prewencyjnie, na co zwraca uwagę Pro Natura. Sam BAFU przypisuje go rozbudowanej ochronie stad oraz regulacji. Wild beim Wild omówił ten szereg czasowy w artykule Uniewinniony: to nie wilk.

Włoska gazeta oddaje głos także drugiej stronie. Zwolennicy odczytują te same liczby inaczej: wzrost populacji został wyraźnie wyhamowany, a spadek liczby ataków konkretnie pomógł rolnictwu górskiemu. W swoim bilansie z maja 2026 roku BAFU stwierdza, że szybki wzrost został spowolniony, ale liczba watah nadal rośnie. Aby ten trend jednoznacznie potwierdzić, urząd uważa za konieczne przeprowadzenie jeszcze kilku okresów regulacji. Badanie naukowe prowadzone wspólnie z uniwersytetami w Zurychu i Lozannie ma według «il Dolomiti» przynieść wyniki dopiero za kilka lat.

Politycy nie czekają na odpowiedź

Odstrzał trwa mimo to, a parlament idzie jeszcze o krok dalej. 23 września 2026 roku Rada Narodowa przyjęła motion tessyńskiego radnego Rady Kantonów Fabia Regazziego głosami 116 do 73. Domaga się on odstrzałów, gdy tylko populacja przekroczy ustalony próg. Szczegóły znajdują się w artykule Próg liczebności wilków: Rada Narodowa zgadza się na odstrzały na zapas. To, jak bardzo praktyka odbiega od zapewnień złożonych przez Konfederację Radzie Europy, pokazuje praktyczny test 15 zapewnień.

Komentarz

Kiedy gazeta z regionu, który sam spiera się o odstrzał wilków, krytycznie analizuje szwajcarskie dane, ujawnia kluczową słabość tamtejszej polityki wobec wilków: odstrzały trwają nadal, mimo że ich dodatkowa korzyść w porównaniu z ochroną stad nie została udowodniona. Szwajcaria zabija szczenięta i całe rodziny wilków na zapas, w Valais przy pomocy myśliwych rekreacyjnych z zezwoleniem na regulację, a sam BAFU uważa, że potrzebne są kolejne okresy regulacji, aby pewnie potwierdzić tendencję. Kto w ten sposób ingeruje, musi przedstawić coś więcej niż malejące liczby szkód, które równie dobrze można wyjaśnić rozbudowaną ochroną stad. Polityka, która najpierw strzela, a dopiero potem sprawdza, czy to cokolwiek dało, jest eksperymentem terenowym na gatunku chronionym. To, że ochrona stad działa, jest udowodnione. Wcześniej pojawia się pytanie, jaki wypas letni na obszarach dzikich zwierząt jest w ogóle uzasadniony.