Jak działa genewski zakaz polowań?

Od tego czasu wszystkie niezbędne interwencje w populacje dzikich zwierząt przejęło dwunastu kantonalnych strażników przyrody z „Police de la nature”.

Model genewski jest najdłużej trwającym eksperymentem zarządzania dzikimi zwierzętami bez łowiectwa w Europie Środkowej – a jego bilans po pięciu dekadach jest jednoznaczny: sprawdza się lepiej niż łowiectwo milicyjne w pozostałych kantonach.

Historia: Jak doszlo do genewskiego zakazu polowan?

W 1974 roku organizacje ochrony zwierząt oraz zaangażowani obywatele i obywatelki złożyli inicjatywę ludową o całkowity zakaz polowań. Kampania przed głosowaniem była kontrowersyjna: związki myśliwskie ostrzegały przed plagą dzików, niekontrolowanymi lisami i końcem ochrony przyrody. Mimo to mieszkańcy Genewy większością dwóch trzecich głosów opowiedzieli się za zakazem. Od tego czasu zakaz obowiązuje w odniesieniu do wszystkich ssaków i ptaków. Środki wynikające z prawa łowieckiego może odtąd zarządzać i wykonywać wyłącznie władza państwowa.

Ramy instytucjonalne, które powstały po wprowadzeniu zakazu, są godne uwagi: pierwotnie o wyjątkach od zasady ochrony decydowała komisja ds. fauny, złożona z przedstawicieli organizacji ochrony przyrody i zwierząt. Żaden inny kanton szwajcarski nie zna porównywalnego współdecydowania społeczeństwa obywatelskiego w zarządzaniu dzikimi zwierzętami.

Korpus strażników przyrody: dwunastu profesjonalistów zamiast 400 myśliwych rekreacyjnych

Sercem modelu genewskiego jest dwunastu kantonalnych zawodowych strażników przyrody. Znają oni dokładnie swój rewir, profesjonalnie zarządzają populacjami dzikich zwierząt i strzelają tylko wtedy, gdy jest to ekologicznie konieczne. Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną wynoszą około 1,2 miliona franków rocznie, w podziale na około 600’000 franków na personel (ok. trzy pełne etaty, rozłożone na około tuzin osób odpowiedzialnych za środowisko), 250’000 franków na prewencję i 350’000 franków na odszkodowania za szkody. Dla porównania: całkowite koszty łowiectwa milicyjnego w przeciętnym kantonie szwajcarskim są wyraźnie wyższe, a mimo to odstrzały nie są ani skuteczniejsze, ani bardziej zgodne z zasadami ochrony zwierząt.

Genewski inspektor fauny Gottlieb Dandliker, odpowiedzialny za zarządzanie dziką zwierzyną od 2001 roku, wielokrotnie publicznie opisywał zasady działania tego modelu: interwencje przeprowadzane są tylko po dokładnym oszacowaniu populacji i pod ścisłymi warunkami. Bez wykopywania lisich nor, bez odstrzału loch prowadzących młode, bez strzału w warunkach słabej widoczności. Rezultatem jest wskaźnik natychmiastowej śmierci wynoszący 99,5 procent – wartość, do której łowiectwo rekreacyjne oparte na milicji nie zbliża się nawet w żadnym innym kantonie.

Bilans po 50 latach: fakty i liczby

Dane długoterminowe z Genewy obalają wszystkie scenariusze grozy, którymi lobby łowiectwa rekreacyjnego agitowało w 1974 roku przeciwko zakazowi:

• Zagęszczenie zajęcy szaraków: Genewa odnotowuje zagęszczenie zajęcy szaraków na poziomie 17,7 osobnika na 100 hektarów – jedną z najwyższych wartości w Szwajcarii.
• Ptaki wodne: Nawet 30 000 ptaków wodnych zimuje każdego roku w Genewie. Kanton stał się ważnym obszarem zimowania dla ptaków migrujących.
• Kuropatwa: Ten gatunek gnieżdżący się na ziemi jest w Szwajcarii praktycznie wymarły. W Genewie, dzięki aktywnej ochronie siedlisk (10% powierzchni jako ekologiczne obszary wyrównawcze), przetrwała jeszcze niewielka populacja.
• Powierzchnia ekologiczna: Genewa nakazuje, aby 10 procent użytków rolnych było prowadzonych jako ekologiczne obszary wyrównawcze. Ten środek jest skuteczniejszy dla bioróżnorodności niż jakakolwiek regulacja poprzez odstrzał.
• Ochrona zwierząt przewodzących stadu: W Genewie szczególną ochroną objęte są zwierzęta przewodzące stadu – doświadczone osobniki starsze, które przekazują wiedzę społeczną. Prowadzi to do stabilnych struktur społecznych w grupach dzikich zwierząt i ogranicza zachowania konfliktowe.

Ankieta ERASM z 2004 roku i głosowanie parlamentarne z 2009 roku

W 2004 roku instytut badania opinii publicznej ERASM przeprowadził reprezentatywną ankietę wśród mieszkańców Genewy. Wynik był jednoznaczny: 90 procent respondentów wypowiedziało się przeciwko przywróceniu łowiectwa rekreacyjnego. W 2005 roku referendum ludowe potwierdziło ten wynik: ponownie 90 procent głosujących opowiedziało się za utrzymaniem zakazu polowań. To stanowisko przełożyło się w 2009 roku na jednoznaczne głosowanie parlamentarne: Wielka Rada Kantonu Genewa odrzuciła wniosek o przywrócenie polowań głosami 70 do 7 – niemal jednogłośne potwierdzenie zakazu. Również środowiska zainteresowane polityką łowiecką wewnątrz partii mieszczańskich w większości głosowały za zachowaniem zakazu.

Porównanie z łowiectwem opartym na milicji: ile kosztuje łowiectwo rekreacyjne?

Porównanie finansowe między modelem genewskim a łowiectwem milicyjnym w innych kantonach wypada jednoznacznie. Genewski system zarzadzania dzikimi zwierzetami kosztuje lacznie okolo 1,2 miliona frankow rocznie – z czego okolo 600’000 frankow to koszty personelu. Dla porownywalnie duzego kantonu z łowiectwem milicyjnym nalezy uwzglednic nastepujace pozycje:

• Kantonalna administracja łowiecka (personel administracyjny, IT, statystyka): 300’000–600’000 fr.
• Kantonalna straż przyrody nadzorująca myśliwych rekreacyjnych: 400’000–800’000 fr.
• Koszty wypadków łowieckich uznane przez UVG (w całej Szwajcarii 3,6 mln CHF, proporcjonalnie): 100–200 tys. CHF
• Regulacje szkód łowieckich i odszkodowania: zmienne, często ponad 100 tys. CHF

Ogółem koszty łowiectwa milicyjnego w danym kantonie często przewyższają to, ile kosztowałby profesjonalny korpus strażników przyrody na wzór genewski – przy gorszej celności, niższym wskaźniku natychmiastowej śmierci i mniejszej efektywności ekologicznej. Dossier «Argumentarium na rzecz profesjonalnych strażników przyrody» zawiera szczegolowe wyliczenia.

Czy model genewski można przenieść na inne kantony?

Związki łowieckie regularnie argumentują, że Genewa to przypadek szczególny: zbyt mała, zbyt zurbanizowana, zbyt mało terenów alpejskich. Argument ten nie wytrzymuje bliższej analizy. Genewa jest wprawdzie najmniejszym szwajcarskim kantonem pod względem powierzchni, ale posiada wysoką różnorodność gatunkową i znaczną gęstość dzikich zwierząt – właśnie dlatego, że obowiązuje zakaz łowiectwa. Ponadto przykład Luksemburga pokazuje, że daleko idąca rezygnacja z łowiectwa milicyjnego jest możliwa również na większych, bardziej rolniczych obszarach. Przeciwko przeniesieniu przemawia nie geografia, lecz polityka: lobby łowieckie ma w większości kantonów silną pozycję instytucjonalną, która uniemożliwia reformę systemu.

Dossier «Alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego» pokazuje konkretne drogi, jak mogloby wygladac reforma, a Dossier «Genewa i zakaz polowań» dokumentuje model genewski w szczegolach.

Czego inne kantony mogłyby nauczyć się od Genewy

Wnioski z 50 lat genewskiego zakazu łowiectwa można sprowadzić do czterech kluczowych punktów:

• Profesjonalizacja dziala: Dwunastu wyszkolonych myśliwych zawodowych osiąga lepsze wyniki ekologiczne niż tysiące myśliwych rekreacyjnych o zróżnicowanym poziomie wyszkolenia.
• Powierzchnia ekologiczna ma znaczenie decydujace: Zasada 10% powierzchni wyrównawczych sprzyja różnorodności gatunkowej znacznie skuteczniej niż jakiekolwiek działanie łowieckie.
• Ochrona zwierząt przewodzących stabilizuje populacje: Ten, kto chroni doświadczone zwierzęta, zachowuje struktury społeczne prowadzące do mniejszej liczby zachowań konfliktowych.
• Kontrola spoleczenstwa obywatelskiego jest mozliwa: Komisja ds. fauny z udziałem przedstawicielek ochrony przyrody i ochrony zwierząt może zapewnić polityce wobec dzikich zwierząt demokratyczną legitymację i merytoryczne podstawy.

Dodatkowe tresci na wildbeimwild.com

• Dossier: Genewa i zakaz polowań
• Dossier: Alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego
• Dossier: Argumentarium na rzecz profesjonalnych strażników przyrody
• Dossier: Model straznikow przyrody
• Dossier: Zakaz polowań w Szwajcarii
• Dossier: Mity łowieckie
• Dossier: Kuropatwa w Szwajcarii

Więcej informacji na temat aktualnej polityki łowieckiej w Szwajcarii znajdziesz w naszym dossier na wildbeimwild.com.