Co zmiana klimatu oznacza dla dzikich zwierząt?

Łagodniejsze zimy zmieniają życie dzikich zwierząt

Kiedyś zima malowała mrozowe kwiaty na oknach i przynajmniej w górach pokrywała wszystko zwartą warstwą śniegu.

Wiele Dzikie zwierzęta, na przykład jeże i koszatki, niezmiennie zapadało w sen zimowy, inne, jak łabędź krzykliwy czy pardwa, chroniły się przed mrozem, zasypywane śniegiem. Jednak podczas gdy w sezonie zimowym 2015/16 na Zugspitze spadło łącznie 1025 centymetrów śniegu, w 2022 roku było to tylko 87 centymetrów.

Ma to również wpływ na świat zwierząt. „Istnieją dwie możliwości”, mówi prof. dr Klaus Hackländer, biolog dzikich zwierząt i członek zarządu Deutsche Wildtier Stiftung. „Albo zwierzęta uczą się nowych zachowań na podstawie doświadczeń, albo zmieniają się informacje genetyczne całych populacji”. Jeśli jednak populacje dzikich zwierząt są bardzo małe i mają niewiele potomstwa, taki rodzaj adaptacji może nie być możliwy wystarczająco szybko.

Zwycięzcy i przegrani zmian klimatu

Zając bielak alpejski: Jako prawdziwa relikwia epoki lodowcowej jest w niebezpieczeństwie. Jego sierść zimą staje się biała. Jeśli jednak Alpy pozostają zimą brązowe, zając traci swój kamuflaż i staje się łatwą ofiarą lisa, jastrzębia lub innych drapieżników. Do zmienionych warunków może się przystosować jedynie za pomocą mutacji genetycznej, która powoduje zmianę koloru sierści. „To wymaga czasu. A czy się to uda, zależy również od liczby potomstwa, które przekazuje taką mutację”, mówi profesor Hackländer.

Pardwa: Od wieków specjalistka od zimna. Latem nosi brązowe upierzenie, zimą śnieżnobiałe. Lisy i inne drapieżniki bez problemu wykrywają ją na brązowych, otwartych terenach. „Czy ten gatunek kuraka kiedykolwiek zdoła przystosować się do Zmiana klimatu, pozostaje kwestią otwartą, ponieważ gęstość populacji i liczba potomstwa są niskie”, mówi Hackländer.

Kozica: Kiedyś zakochana w śniegu, dziś poszukiwaczka cienia. Aby uniknąć stresu cieplnego wiosną i latem, wiele zwierząt przenosi się z gór na niższe wysokości, gdzie lasy zapewniają im cień.

Zajac szarak: Zając żyje przez cały rok na powierzchni ziemi i dlatego jest bezlitośnie narażony na warunki środowiskowe. Szczególnie mroźne i wilgotne miesiące wiosenne dają się we znaki młodym zającom. Z drugiej strony zając, będący pierwotnie zwierzęciem stepowym, korzysta z raczej suchych letnich miesięcy.

Sikora bogatka: Już wcześnie wpada w nastrój godowy. Łagodne temperatury skłaniają ją do przedwczesnego lęgu, dzięki czemu może zwiększyć swoje szanse na rozmnażanie. «To korzystne dla sikor bogatek, ale stanowi problem dla ptaków wędrownych, takich jak muchołówka białoszyja. Gdy wraca ona z zimowiska, wiele miejsc lęgowych jest już zajętych», mówi Hackländer.

Dzik: Mistrz w każdej sytuacji. Świnie, i tak już bardzo przystosowawcze, w łagodne zimy znajdują wystarczającą ilość pożywienia. Tak zwane lata urodzaju dostarczają dużych ilości nasion bogatych w tłuszcze i białko. Dziki należą więc do wygranych zmian klimatu.

Ibis łysy: Zagrożony wyginięciem

W ramach zakrojonego na szeroką skalę międzynarodowego projektu ochroniarze przyrody próbują uratować tego ptaka z rodziny ibisów. Początek jesiennej migracji przesuwa się z roku na rok coraz bardziej ze względu na wysokie temperatury. W 2022 roku ibisy łyse wyruszyły dopiero pod koniec października. Nagłe załamanie pogody w Alpach sprawiło, że zwierzęta nie mogły przelecieć nad górami. Ochroniarze przyrody musieli przetransportować je na tym odcinku trasy samochodami. Rosnące temperatury stanowią ogromne wyzwanie w wysiłkach na rzecz trwałej ochrony tego zagrożonego gatunku.