Biolodzy znakują nadajnikami młode orły przednie

Zachowanie młodych orłów przednich jest wciąż słabo zbadane.

Zespół pod kierownictwem stacji ornitologicznej Sempach chce to zmienić: badacze odkrywają tajemnicze życie «królów przestworzy» za pomocą nadajników namierzających.

Mokry i chłodny wczesnoletni dzień w górach nad Davos ma być «wielkim dniem», jak twierdzi biolog David Jenny ze stacji ornitologicznej Sempach: on i jego zespół mają dziś okazję wyposażyć dwa orły przednie, mające niecałe pięćdziesiąt dni, w rejestratory danych. Grupie, obładowanej linami górskimi, przyrządami pomiarowymi i kamerami, nie brakuje jednak spokoju.

Znakowanie młodych orłów przednich jest dla nich rutyną: badacze już wyposażyli w czujniki 33 ptaki w Gryzonii, dzięki czemu dokumentują życie młodych osobników. Mimo to znakowanie tych dwóch orłów przednich jest wyjątkowe, ponieważ są rodzeństwem, a podwójne wysiadywanie u tych ptaków jest rzadkie.

Dokładna dokumentacja

Po około godzinnym marszu przewodnik górski i strażnik przyrody z Urzędu Łowiectwa i Rybołówstwa Kantonu Gryzonia, Romano Salis, zjeżdża na linie z wąskiego występu na stromą ścianę skalną. Tam znajduje się gniazdo z orłami przednimi. Umieszcza je w szarej torbie, którą zespół znakujący wyciąga do góry za pomocą liny.

Tam David Jenny i doktorantka Julia Hatzl kładą pierwszego młodego ptaka na ręczniku frotté. Najpierw go ważą, mierzą jego dziób, pazury i długość skrzydeł oraz sprawdzają, czy nie ma pasożytów. «To prawdopodobnie samiec», mówi Jenny. Aby mieć pełną pewność, wyrywają orłowi przedniemu trzy małe piórka z klatki piersiowej, które później zostaną zbadane w laboratorium metodą analizy genetycznej.

Walki o terytoria

Orły przednie bardzo dobrze czują się w Szwajcarii. Prawie w każdym odpowiednim siedlisku w szwajcarskich Alpach żyje obecnie para orłów. Duża liczba orłów przednich napędza jednak konflikty między dzikimi zwierzętami o nowe terytoria.

Kluczową rolę odgrywają tu młode orły przednie: od czwartego do szóstego roku życia szukają partnera i próbują zająć własne terytorium. Jednak dotychczas istnieje luka w wiedzy na temat tego, jak zachowują się przy tym młode osobniki.

Plecaczek z rejestratorem danych

Po założeniu młodemu orłowi przedniemu kaptura, Jenny i Hatzl zaczynają zakładać ptakowi nadajnik zasilany energią słoneczną. To, co brzmi prosto, wymaga dużej wprawy: nadajnik zamocowany jest bowiem na czymś w rodzaju plecaczka, którego szelki przebiegają przez nogi. Nie może on być ani za ciasny, ani za luźny.

Projekt ten został zainicjowany w 2016 roku przez Instytut Biologii Zachowania im. Maxa Plancka w Radolfzell i ma na celu wypełnienie luki w wiedzy na temat wędrówek młodych orłów przednich do momentu osiągnięcia przez nie dojrzałości płciowej. Współpraca ze stacją ornitologiczną, która ogranicza się do kantonu Gryzonia, była stopniowo rozszerzana o kolejnych partnerów. Do 2020 roku dołączyły zespoły z Tyrolu Południowego, Lombardii, Bawarii, Austrii i Słowenii, dzięki czemu obecnie można badać ruchy młodych orłów przednich na dużej części obszaru alpejskiego.

W przeciwieństwie do Europy Północnej i regionu Morza Śródziemnego, orły przednie w Europie Środkowej niemal nie występują na nizinach, lecz żyją przede wszystkim w regionach alpejskich. Ten górzysty obszar, gęsto zasiedlony przez orły przednie, sprawia, że badanie wędrówek i zachowań ruchowych młodych orłów przednich jest zarówno trudne, jak i fascynujące. Populacja alpejska orła przedniego cieszy się dziś, na szczęście, bardzo dobrą kondycją, jest praktycznie nasycona i podlega w związku z tym silnej, uwarunkowanej konkurencją naturalnej regulacji, przy czym kluczową rolę odgrywają wędrujące młode orły. To one są głównym powodem, dla którego sukces reprodukcyjny par terytorialnych jest obecnie mocno hamowany. Jednak również młode orły muszą zmagać się z przedstawicielami własnego gatunku: ponad połowa martwych orłów przednich znalezionych w Gryzonii to ofiary starć terytorialnych. W tych warunkach ważne jest, aby lepiej zrozumieć strategie przetrwania młodych orłów, a tym samym poznać rozwój całej populacji orła przedniego. Ale jakie czynniki decydują o wzorcach ruchu młodych orłów? I jaką rolę odgrywa przy tym rozmieszczenie pokarmu oraz obecność sparowanych orłów posiadających terytorium?

Śledzenie tras orłów przednich za pomocą aplikacji

W okolicach południa Jenny ostrożnie odkłada z powrotem do torby również drugiego, oznakowanego już nadajnikiem orła przedniego i przenosi rodzeństwo z powrotem na skraj skalnego występu. Młode ptaki ostrożnie wracają teraz do swojego przytulnego domu.

Dokąd wybiorą się oboje oraz ich oznakowani nadajnikami pobratymcy, można śledzić nie tylko dzięki badaczom, ale także za pomocą aplikacji opracowanej przez Instytut Maxa Plancka o nazwie «Animal Tracker». Ale dopiero po tym, jak młode opuszczą rewir rodziców. Miejsca gniazdowania orłów przednich mają bowiem pozostać tajemnicą.