11 czerwca: Międzynarodowy Dzień Rysia

Ryś wraca do naszych lasów.

W Szwajcarii żyje około 300 osobników, w tym 75 młodych. To, czy ponownie zasiedlą wszystkie miejsca, w których znajdą odpowiednie siedliska, zależy w decydującej mierze od akceptacji ze strony ludzi. „Rysie należą do naszych lasów tak samo jak jeleń szlachetny, wiewiórka i bocian czarny. Skoro już prawie je wytępiliśmy, najwyższy czas, by lepiej je poznać i umożliwić im powrót do ich pierwotnych siedlisk.” – mówi Moritz Klose, ekspert ds. dzikich zwierząt.

Ten dzień mniej więcej zbiega się z narodzinami młodych rysi. Kiedy wszystko znów się zazieleni, rozpoczyna się też nowe liczenie: dopiero teraz widać, ile z półdorosłych zwierząt z zeszłego roku przeżyło i założyło własne rewiry. Inwentaryzacja ma sens tylko wspólnie z naszymi europejskimi sąsiadami – wyjaśnia Moritz Klose: „Rysie są prawdziwymi Europejczykami. Potrzebują rozległych terytoriów i nie respektują granic państwowych. Jeśli chcemy chronić je oraz ich siedliska, potrzebujemy jednolitych, ponadnarodowych wytycznych dotyczących monitoringu i ochrony.“

Plany z politycznego cyrku w Bernie, by w przyszłości jeszcze łatwiej można było odstrzeliwać rysie, są kompletnie oderwane od rzeczywistości.

Carl Sonnthal z IG Wild beim Wild

W minionych stuleciach ryś euroazjatycki był ostro prześladowany, a w wielu miejscach wręcz wytępiony. W Europie przetrwał jedynie w niewielkiej liczbie w odległych regionach, takich jak Skandynawia, Karpaty i Bałkany. Od 1962 roku to dzikie zwierzę jest w Szwajcarii chronione przez prawo łowieckie. 23 kwietnia 1971 roku w kantonie Obwalden, w federalnym obszarze ochrony „Hutstock” w Melchtal, wypuszczono parę rysi. Były to osobniki odłowione na wolności w słowackich Karpatach, które trafiły do Szwajcarii przez zoo w Ostrawie i zoo w Bazylei. Reintrodukcja rysia opierała się na uchwale Rady Federalnej z 18 sierpnia 1967 roku oraz, na wniosek ówczesnego kantonalnego leśniczego Leo Lienerta, na zgodzie rządu Obwalden. Obecnie w Szwajcarii znów żyją dwie populacje, oddzielone od siebie. Dwie trzecie rysi mieszka w Alpach, jedna trzecia w Jurze. Aby wzmocnić populację alpejską, w latach 2001–2008 z powodzeniem przesiedlono do północno-wschodniej Szwajcarii kilka osobników z Jury i północno-zachodnich Alp. Zarówno populacja alpejska, jak i jurajska w Szwajcarii uważane są za silnie zagrożone.

Jako drapieżnik polujący na małe parzystokopytne, takie jak sarny i kozice, ryś odgrywa ważną rolę w naszym ekosystemie. Wraz z wilkiem znajduje się na szczycie łańcucha pokarmowego i zajmuje niszę ekologiczną, której nie wypełnia żadne inne zwierzę w Europie Zachodniej: w ciągu tygodnia ryś zjada mniej więcej jedną sarnę lub kozicę. Sarny i kozice z kolei żywią się zimą przede wszystkim młodymi drzewami i pędami.

Jeśli na terenie leśnym żyje zbyt wiele parzystokopytnych, las ma niewielkie szanse na odnowienie. Regulując liczebność parzystokopytnych, ryś i wilk wspierają naturalne odnawianie się lasu. Zróżnicowane pod względem struktury lasy ze starymi i młodymi drzewami oferują siedlisko wielu gatunkom zwierząt. Chronią nas ponadto przed zagrożeniami naturalnymi i dają nam atrakcyjną przestrzeń do wypoczynku.

Koncepcja Ryś dzieli Szwajcarię na 16 obszarów bytowania dzikich zwierząt. W ich obrębie Konfederacja i kantony oceniają, w jaki sposób populacja rysia, dzikie zwierzęta i odnowienie lasu wzajemnie na siebie wpływają.

Obecnie w Szwajcarii znajdują się jedyne spójne, znaczące populacje rysia w całym regionie alpejskim. Szwajcaria ponosi zatem szczególną odpowiedzialność w skali europejskiej za zachowanie i ochronę tego gatunku.