Wanneer patrijzen verliefd worden: de baltstijd is begonnen

Wat heeft de patrijzenhaan dat andere hanen niet hebben? Hij maakt niet zulke mooie ogen naar de dames als de auerhaan en kan ook niet zo mooi dansen als de korhaan: hij maakt indruk met bescheidenheid, is trouw en betrouwbaar. Bovendien leeft de patrijzenhaan monogaam. Heeft hij zijn aanbedene gevonden, dan twijfelt hij niet lang en gaat hij onmiddellijk met haar aan de slag. «Nu beginnen patrijzen zich intensief te interesseren voor het andere geslacht«, zegt Eva Goris, woordvoerder van de Deutsche Wildtier Stiftung. Op Valentijnsdag draait het op de akker uitsluitend om de balts.

Bij patrijzen kiezen de dames. De hennen zijn in de minderheid – en de hanen moeten zich flink inspannen om succes te hebben. «Passie en vastberadenheid komen goed aan bij de dames«, legt Eva Goris uit. Eerst nemen de hanen met luide «kiereck»-roepen contact op met concurrenten. «Rivalen worden opgespoord en uitgedaagd«, aldus Goris. Dan vechten de hanen met elkaar om de rangorde vast te stellen, want dominante hanen hebben de beste kansen bij de hennen. «Is eenmaal duidelijk wie de sterkste is, dan begint het flirten», zegt Goris. «En dat is filmreiff». Hij zet zich met open snavel zo rechtop mogelijk voor zijn uitverkorene neer, kijkt haar diep in de ogen en richt zijn baltsroep alleen tot de aanbeden henne. Er klinkt een zacht «gru». Heeft een henne belangstelling voor haar Valentijnsdate, dan kijkt ze de haan indringend in het gezicht.

Met hun aardbruine schutkleurveren zijn patrijzenhanen misschien niet de mooiste onder de verliefde vogels, maar de dames kunnen op hen rekenen. «Hij bewaakt de henne tijdens het broeden, beschermt zijn kuikens tegen vijanden wanneer ze na ongeveer 30 dagen uitkomen, en lokt de kuikens met insectenvoer«, legt Eva Goris uit. «Patrijzen leven in familieverband, dat een kudde wordt genoemd.» Er horen immers tien tot twintig kuikens bij de «familie», die ofwel bestaat uit een ouderpaar met zijn volwassen jongen van de voorgaande zomer, ofwel uit kleine groepjes van alleenstaande vogels en onsuccesvolle paren.

«Rond de overgang van februari naar maart vinden de meeste paren elkaar«, zegt Eckhard Gottschalk van het patrijzenproject «PARTRIDGE» van de Universiteit van Göttingen. «Vaak is de hele populatie binnen een of twee weken onder de pannen.» Alleen de hanen die zonder hen blijven, zwerven nog tot in het voorjaar rond; ze roepen en hopen op hun kans. Bijvoorbeeld wanneer een andere haan verongelukt. Alle opwinding, het roepen, vechten, achtervolgen en rondrennen is voor de patrijzen zeer riskant. Roofvogels of roofzoogdieren worden er gemakkelijk door getroffen. Daarom verleggen de patrijzen deze meest intensieve periode van de baltstijd naar de schemering, wanneer de roofvogels al slapen en het licht nog net volstaat om een naderende vos als silhouet te herkennen. 's Ochtends en 's avonds duurt deze meest intensieve tijd van de partnerzoektocht telkens slechts een half uur, een echte speeddate dus!

[toggle title=»Infobox:» load=»show»]Het internationale project PARTRIDGE moet aantonen dat het mogelijk is de biodiversiteit in het agrarische landschap met 30 % te verhogen. De maatstaf voor het succes van het project is de ontwikkeling van de patrijzenpopulatie. In de onderzochte landschappen wordt daarvoor telkens zo'n zeven procent van de oppervlakte ten gunste van wilde dieren opgewaardeerd.

Naast de «Game and Wildlife Conservation Trust» als projectdrager van het overkoepelende project en de demonstratieregio's in Engeland en Schotland nemen instellingen uit België, Nederland en Duitsland deel aan het project. PARTRIDGE wordt gefinancierd via het EU-Interreg Noordzeeprogramma. In Duitsland wordt de afdeling Natuurbeschermingsbiologie van de Georg-August-Universität Göttingen ondersteund door de Deutsche Wildtier Stiftung en de Deutscher Jagdverband.[/toggle]