Wanneer recreatieve jagers schieten, worden wandelaars het doelwit

Een 40-jarige recreatieve jaagster geeft toe te hebben geschoten, de politie onderzoekt de zaak wegens onachtzame mishandeling.

De autoriteiten spreken van een «jachtongeval», de slachtoffers worden als «licht gewond» beschouwd.

Alleen al in deze woordkeuze schuilt het probleem: wat hier vergoelijkend als «ongeval» wordt bestempeld, is het logische gevolg van een hobby waarbij mensen met vuurwapens rondlopen in een landschap dat tegelijkertijd recreatiegebied is voor het grote publiek.

Volgens de politie drongen de hagelkogels «niet in het lichaam door». Dat klinkt bureaucratisch nuchter, bijna geruststellend. In werkelijkheid betekent het: de projectielen waren dichtbij genoeg om het hoofd van een vrouw en de arm van een man te raken. Ze waren dichtbij genoeg om pijn, wonden en een enorme schrik te veroorzaken.

Wie met de hond over velden wandelt, wil frisse lucht, rust en beweging. Men verwacht niet plotseling het hoofd te moeten buigen omdat er ergens in de omgeving scherp wordt geschoten. Stel je dezelfde situatie voor met een kinderwagen of een schoolklas. Puur toevallig waren het deze keer volwassenen.

Dat er geen ambulance nodig was, zoals media melden, verandert één ding niet: hier werden onschuldige omstanders bijna-slachtoffers van een vrijetijdsbesteding die zich «waidwerk» noemt en graag geromantiseerd wordt met traditie en gebruiken.

Geen alleenstaand geval, maar systeem

Wie het bericht uit Aurich voor een tragisch uitzonderingsgeval houdt, hoeft maar een beetje terug te bladeren. In Duitsland komt het steeds weer tot jachtongevallen, en niet allemaal lopen ze goed af. Al in het t-online-bericht over het huidige geval wordt erop gewezen dat alleen al in 2025 twee mensen zijn omgekomen bij jachtpartijen in Duitsland, in Mecklenburg-Voor-Pommeren en Noordrijn-Westfalen.

Dierenwelzijns- en jachtkritische organisaties documenteren al jaren een hele reeks ernstige incidenten:

• PETA wijst erop dat recreatieve jagers ieder jaar meerdere tientallen mensen doden of verwonden en dat honderdduizenden dieren door misgeschoten kogels ernstig lijden.
• Het initiatief «Afschaffing van de jacht» verzamelt gevallen waarin recreatieve jagers medemensen, huisdieren of andere «niet-doelwitten» raken, tot en met dodelijke incidenten met jachtwapens.
• In 2019 werd in Schneverdingen een jogger op een openbaar pad tijdens een drijfjacht neergeschoten en aan zijn been verwond.
• In 2023 raakte een recreatieve jager in Thüringen tijdens een oogstjacht zijn collega in het gezicht. De man werd zwaargewond met de helikopter naar het ziekenhuis gebracht.
• enzovoort

Aurich past naadloos in dit patroon: mensen gaan hun dagelijkse gang, terwijl vlakbij met scherpe munitie op dieren wordt geschoten. En keer op keer treft het niet alleen de dieren.

Drijfjacht: gevaarlijk concept in een druk gebruikt landschap

Bijzonder problematisch is de vorm van jacht waar het in het district Aurich om ging: de drijfjacht. Daarbij worden dieren door drijvers en honden uit hun schuilplaatsen opgejaagd, terwijl schutters in een linie of op standplaatsen staan en op vluchtende dieren schieten. In een cultuurlandschap dat doorkruist wordt door paden, akkers, boerderijen, ruiter- en fietsroutes, vormt dit concept een permanent veiligheidsrisico.

In dit geval waren de later geraakte personen met hun hond «op de akkers» onderweg toen het schot afging. Het gaat dus niet om een afgesloten schietbaan, maar om een landschap dat tegelijkertijd landbouwkundig, jachtkundig en recreatief gebruikt wordt.

Zelfs wanneer waarschuwingsborden worden geplaatst, verschuift de recreatieve jacht het risico eenzijdig naar de burgerbevolking: wie wil ontspannen, moet blijkbaar ruim uitwijken zodra recreatieve jagers zich aankondigen, anders draagt hij zelf de «eigen verantwoordelijkheid». Dat is een omkering van oorzaak en gevolg. De oorzaak is de bewuste keuze om een vrijetijdsactiviteit met dodelijke wapens uit te oefenen in een ruimte die recreatieve jagers met alle anderen delen.

Het sprookje van de veilige recreatieve jacht

De jachtlobby benadrukt graag hoe hoog de veiligheidsnorm zou zijn, hoe streng de opleiding is, hoe verantwoord men met wapens omgaat. De Deutsche Jagdverband publiceert uitgebreide statistieken over afschot, wildongevallen en houders van jachtaktes. Wat in deze pr-wereld echter ontbreekt, is een eerlijke, goed toegankelijke totaalstatistiek over jachtongevallen met mensen en huisdieren als slachtoffer.

De cijfers die dierenwelzijnsorganisaties moeten verzamelen, komen vaak uit lokale media en politieberichten, niet uit een transparante officiële registratie. Alleen al dat gebrek aan transparantie is een alarmsignaal. Wie er echt van overtuigd zou zijn dat zijn hobby veilig en maatschappelijk nuttig is, zou elk incident actief documenteren en analyseren.

In plaats daarvan duiken jachtongevallen telkens weer op onder 'diversen', met formuleringen als 'verwarde wandelaar met wild' of 'er ging een schot af'. Zo ook in andere gevallen waarin mensen tijdens jachtpartijen werden geraakt.

Was es braucht, um Hobby-Jäger zu sein

Wapenwetgeving en realiteit: scherpe munitie in het dagelijks leven

De zaak in Grossefehn laat opnieuw zien hoe weinig de theoretische drempels van de wapenwetgeving het praktische gevaar indammen. De politie controleerde na het incident de wapenrechtelijke documenten en het hagelgeweer van de jaagster. Ze was blijkbaar in het bezit van een legaal wapen, had opleiding en examens afgerond, was aangesloten bij een jachtgezelschap en raakte toch twee onschuldige wandelaars.

Legaliteit is geen garantie voor onschadelijkheid. Een systeem waarin particulieren in het kader van een hobby regelmatig met vuurwapens hanteren in de buurt van wegen, woonhuizen en speelplaatsen, creëert een structureel gevaar dat nooit volledig te beheersen is. Elke drijfjacht is een gok: men hoopt dat kogels niet misgaan, dat niemand toevallig op het verkeerde moment op de verkeerde plek staat.

Ook dieren betalen de prijs

In de publieke belangstelling staan begrijpelijkerwijs menselijke slachtoffers centraal. Maar de recreatieve jacht richt ook bij dieren enorme schade aan, die verder gaat dan de 'afgeschoten populatie'. IG Wild beim Wild wijst erop dat elk jaar talloze wilde dieren door misschoten worden verwond en jammerlijk creperen, omdat ze alleen zijn aangeschoten en niet worden teruggevonden.

Als er al duidelijk zichtbare mensen bij daglicht op paden worden geraakt, wat betekent dat dan wel niet voor een ree in het struikgewas of een vos die in het schemerdonker vlucht? De recreatieve jacht produceert aan de lopende band leed, niet alleen op het moment van het dodelijke schot, maar ook in de vorm van langdurig letsel, stress in dierenfamilies en verweesde jongen.

Dat men dit leed verhult met begrippen als 'wildbeheer' en 'populatieregulering' maakt het vanuit ethisch oogpunt eerder erger dan beter.

Treibjagd: Wenn ein Kind die Wahrheit zeigt

Politiek onder vuur: tijd voor duidelijke consequenties

Het incident in het district Aurich roept vragen op die veel verder reiken dan één enkele recreatieve jaagster:

• Waarom is het überhaupt toegestaan om drijfjachten te houden in gebieden die op normale wijze worden gebruikt door wandelaars, ruiters, joggers en gezinnen?
• Waarom bestaan er geen landelijk uniforme, ruim bemeten minimumafstanden tot paden, woonhuizen en andere openbare plekken, die consequent worden gecontroleerd en gesanctioneerd?
• Waarom bestaat er tot op de dag van vandaag geen centrale, openbaar toegankelijke statistiek die alle jachtongevallen registreert – inclusief de gewonden en gedoden onder mensen en huisdieren?

Wie deze vragen serieus neemt, kan nauwelijks tot een andere conclusie komen: de recreatieve jacht, zoals die in Duitsland wordt beoefend, is niet toekomstbestendig.

Op korte termijn zijn in elk geval de volgende stappen dringend nodig:

1. Een verbod op drijfjachten in de buurt van woongebieden, populaire wandelpaden en recreatiegebieden.
2. Aanzienlijk grotere minimumafstanden voor elk schot in de richting van paden, huizen en ander gebruikt terrein, gecombineerd met strenge straffen bij overtredingen.
3. Een landelijke meldplicht voor alle jachtongevallen, met centrale registratie en publicatie van de gegevens.

Op lange termijn is er geen ontkomen aan de vraag of een privéhobby met vuurwapens in de 21e eeuw nog te rechtvaardigen is. Modellen van een professioneel, door de overheid of gemeente georganiseerd beheer van wilde dieren en verkeer bestaan al; ze zouden transparant controleerbaar zijn en vormgegeven kunnen worden volgens criteria van dierenwelzijn en veiligheid – in plaats van naar vrijetijdsbelangen.

De kogels die bij Großefehn het hoofd van een vrouw en de arm van een man raakten, hadden dodelijk kunnen aflopen. Dat het goed afliep, is toeval, geen verdienste van het systeem.

Zolang bossen en velden worden gezien als jachtgebied waarin alle anderen 'rekening moeten houden' met de jagers, zullen mensen en dieren nevenschade blijven van een gevaarlijke hobby.

Een werkelijk modern begrip van natuur ziet er anders uit: bossen en velden als veilige ruimtes voor dieren en mensen, niet als decor voor schietoefeningen. Het jachtongeval in het district Aurich is geen bedrijfsongeval. Het is opnieuw een bewijs dat de recreatieve jacht zelf het probleem is.