Kantonaal volksinitiatief: kanton Uri

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op grond van art. 28 van de grondwet van het kanton Uri van 28 oktober 1984 en van de wet inzake de politieke rechten in het kanton Uri

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondergetekende, in het kanton Uri stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwetsinitiatief in:

De grondwet van het kanton Uri van 28 oktober 1984 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele wildbescherming

1Het uitoefenen van de jacht door particulieren (patentjacht, recreatieve jacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Uri verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wildsoorten

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de vereiste uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regeringsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

In het kanton Uri, een alpien kanton in Centraal-Zwitserland met circa 37.000 inwoners op een oppervlakte van 1.077 km², is de huidige recreatieve jacht een systeem dat noch het soortenbehoud, noch een eigentijds wildbeheer dient. Het is de uitoefening van een bloedig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelsbewuste wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die niet bestand zijn tegen wetenschappelijke toetsing. De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologische evenwicht zou instorten, wordt al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd door het Geneefse model (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De recreatieve jacht wordt in Uri georganiseerd als patentjacht. Particulieren kopen een kantonaal patent en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid over een jachtgebied. In tegenstelling tot de wijdverbreide bewering nemen de patenthouders geen ecologische verantwoordelijkheid op zich, maar handelen zij binnen het kader van kantonale afschotplannen die primair gericht zijn op de belangen van de bosbouw en de landbouw (zie de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Uri alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Parallel daaraan komen op federaal niveau steeds meer beschermde wilde diersoorten onder druk te staan. Met de herziening van de jachtwet in december 2022 werd de preventieve regulering van de wolf ingevoerd. Sinds februari 2025 kunnen de kantons toestemming geven voor het afschieten van individuele bevers die aanzienlijke schade veroorzaken (art. 9d JSV). De wolf is aanwezig in Uri. De lynx is inheems in de Urner Voralpen. De steenarend broedt in de Urner Alpen. De steenbok leeft op de rotshellingen van het Urner Reussdal. Uri is een van de kantons met de meeste wilde dieren van Zwitserland en tegelijkertijd een van de dunst bevolkte (zie de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Uri heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van recreatieve jacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde diersoorten op kantonaal niveau.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de stemmers in het kanton Genève voor de afschaffing van de recreatieve jacht door het milities systeem. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al decennia verdwenen, en van het ree leefden nog slechts enkele tientallen exemplaren. Meer dan 400 recreatieve jagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de recreatieve jacht.

De ervaringen sinds het verbod op recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd van enkele honderden tot ongeveer 30’000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar ononderbroken. Genève heeft het nooit opgeheven.
De totale kosten van het professionele wildbeheer in Genève bedragen jaarlijks ongeveer 1,2 miljoen frank, verdeeld in ongeveer 600.000 frank voor personeel (circa drie voltijdbanen, verdeeld over ongeveer een dozijn milieufunctionarissen), 250.000 frank voor preventie en 350.000 frank voor schadevergoeding. Dat komt neer op ongeveer 2,40 frank per inwoner per jaar.

De langdurige Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker (2001 tot 2025) noemde het verbod op recreatieve jacht het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitgebreide uiteenzetting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht niet door een vacuüm, maar door professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdersmodel. Dit model is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis, met een biologische opleiding en binnen het kader van een kantonale prestatieovereenkomst (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratioprincipe. Afschot is alleen toegestaan als alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput. Daartoe behoren elektrische afrasteringen, verjaging, habitatinrichting, verplaatsing, smaakafstotende middelen en bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert. Het initiatief verankert de vergunningsplicht constitutioneel.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies aangetoond: populaties wilde dieren reguleren zich in de meeste gevallen zelfstandig. De recreatieve jacht verstoort dit natuurlijke proces.

4. Waarom Uri?

Het kanton Uri leent zich om meerdere redenen voor de invoering van een professionele bescherming van wilde dieren:

Een van de kantons met de rijkste wildstand van Zwitserland. Uri herbergt wolf, lynx, steenarend, steenbok, edelhert, gems en talrijke andere soorten in een uniek alpien landschap. Het Urner Reusstal, het Maderanertal en het Meiental zijn leefgebieden van bovenregionaal ecologisch belang. Professioneel wildbeheer zou deze rijkdom consequenter beschermen dan de recreatieve jacht (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden).

Beschermend bos bij de Gotthard. Uri heeft het hoogste aandeel beschermend bos van Zwitserland. De vraatdruk door ree en hert is een van de centrale uitdagingen. De recreatieve jacht heeft het in decennia niet voor elkaar gekregen om de vraatdruk duurzaam te verminderen. Professioneel wildbeheer, dat de wolf als natuurlijke regulator benut en de vraatdruk door gerichte, wetenschappelijk onderbouwde maatregelen verlaagt, is de betere oplossing. De wolf reguleert de reeënpopulatie en vermindert de vraatdruk in het beschermende bos. Dat is ecologisch en economisch van groot belang in een kanton waarin beschermend bos bepalend is voor de veiligheid van nederzettingen en verkeerswegen.

Wolvenbeleid. De wolf is aanwezig in Uri. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord op het wolvendebat: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerd afschot (vgl. de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

600 handtekeningen. Uri heeft met 600 handtekeningen een van de laagste handtekeningendrempels van de reeks. Bij 37.000 inwoners is dat 1,6 procent van de bevolking. In Altdorf, Erstfeld, Flüelen en Schattdorf kan worden verzameld.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding. De bestaande vergunningen vervallen en reeds betaalde vergoedingen worden naar rato terugbetaald.

Dunne bevolkingsdichtheid = weinig conflicten.Uri heeft met circa 34 inwoners per km² een van de laagste bevolkingsdichtheden van Zwitserland. Dat betekent: minder conflictzones tussen mens en wild dier dan in de dichtbevolkte kantons. Professioneel wildbeheer heeft hier de beste uitgangspunten.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1: Verbod op recreatieve jacht

Het verbod op de patentjacht door particulieren vormt de kern van het initiatief. Dit komt overeen met het Geneefse model. De kantonale bevoegdheid hiervoor staat buiten kijf: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van de jacht uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 en 2 JSG). De drie jachtsystemen van Zwitserland (patentjacht, revierjacht en staats- respectievelijk regiejacht) zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève past de regiejacht sinds 1974 toe, conform het federale recht.

Lid 2: Professioneel wildbeheer

In plaats van recreatieve jagers en jaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3: Afschot als ultimum remedium

Afschot is niet de regel, maar de uitzondering. Passieve maatregelen hebben voorrang.

Lid 4: Wildtierencommissie

De onafhankelijke wildtiercommissie is naar het voorbeeld van het Geneefse model opgezet. Zij zorgt ervoor dat natuur- en dierenbeschermingsorganisaties inspraak hebben en voorkomt dat de regeringsraad eigenmachtig uitzonderingen toestaat (vgl. Jachtmythes gecheckt op feiten).

Lid 5: Natuurlijke regulering en coëxistentie

De bevordering van de coëxistentie omvat in Uri met name de bescherming en verbinding van de alpiene leefgebieden, het veiligstellen van het beschermingsbos door natuurlijke regulering en de voorlichting van de bevolking over het gedrag ten opzichte van wilde dieren.

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regeringsraad voldoende tijd om de uitvoeringswetgeving uit te werken. Het bestaande Bureau voor Bos en Jacht kan als institutionele basis dienen.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde diersoorten in het wild

Het tweede artikel is voor Uri bijzonder relevant. De wolf is aanwezig in het kanton. De lynx is inheems in de Vooralpen. De steenarend broedt in de Alpen van Uri. De bever is gedocumenteerd aan de Reuss. De formulering “met name” is bedoeld als dynamische verwijzing naar het federale recht en beschermt ook toekomstige terugkeerders, met name de beer, wiens terugkeer naar Centraal-Zwitserland wordt verwacht (vgl. de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Uri

Het referentiebudget van Genève

In Genève, dat met 282 km² ongeveer vier keer kleiner is dan Uri en circa 500’000 inwoners telt, bedragen de totale kosten ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar.

Conservatieve raming voor Uri

Voor Uri met een oppervlakte van 1’077 km² en circa 37’000 inwoners ontstaat de volgende bewust conservatieve kostenraming. Deze rekent royaal en houdt rekening met de alpiene topografie en het hoge aandeel beschermingsbos:

Personeelskosten: 360’000 tot 700’000 frank per jaar. Er zijn 3 tot 5 voltijdse banen nodig. Uri is vier keer groter dan Genève en topografisch extreem veeleisend: hooggebergte, beschermingsbos aan de Gotthard, afgelegen zijdalen. De alpiene topografie vereist vakmensen met terreinkennis en alpiene ervaring. Het hogere aantal banen houdt rekening met het overgangsbeheer van het edelhert in het beschermingsbos.

Materiaalkosten: 80’000 tot 150’000 frank per jaar. Alpiene uitrusting, terreinvoertuigen, monitoringinfrastructuur, materiaal voor kuddebescherming en voorlichting.

Schadevergoeding: 40’000 tot 100’000 frank per jaar.

Startinvestering kuddebescherming: 300.000 tot 500.000 Frank. Eenmalige investering in de kuddebeschermingsinfrastructuur voor de Urner Alpen en het Reussdal over drie tot vijf jaar: programma's voor kuddebeschermingshonden, mobiele afrasteringen, nachtkraal, opleiding van herders.

Totale kosten: 480’000 tot 950’000 frank per jaar (bruto).

Edelhert en beschermingsbos

Het edelhert is aanwezig in Uri en de vraatdruk in het beschermingsbos is een van de centrale uitdagingen. De recreatieve jacht is er in decennia niet in geslaagd de vraatdruk duurzaam te verminderen, mede door de compensatoire voortplanting, waarbij jachtdruk juist leidt tot meer geboortes. Professioneel wildbeheer, dat de wolf als natuurlijke regulator inzet en gericht ingrijpt daar waar de vraatdruk het hoogst is, is de betere oplossing (zie studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en medefinanciering

Daar staan besparingen tegenover: geen jachtexamens, geen beheer van vergunningen, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Eén zinloos gedode wolf kost de samenleving ongeveer 35’000 frank.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de vergunningsinkomsten van naar schatting 200.000 tot 350.000 Frank per jaar. Daar staan echter de nooit verrekende externe kosten van de miliciaire jacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in beschermingsbossen, administratieve lasten, politie- en gerechtelijke inzet), die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève zijn deze inkomsten sinds 1974 weggevallen, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschoten door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als reguliere bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen ‘natuurbeleving’ van recreatieve jagers. Een volledige kostenberekening laat zien: de miliciaire jacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze oplevert (zie «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De De netto meerkosten liggen waarschijnlijk tussen 250’000 en 600’000 frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 6,75 tot 16,20 frank per inwoner komt. In een zeer klein, alpien kanton zijn de kosten per hoofd van nature het hoogst van de reeks, omdat slechts 37’000 inwoners de kosten dragen. Maar zelfs ruim berekend: de absolute kosten bedragen 250’000 tot 600’000 frank. Dat is minder dan 0,15 procent van het kantonnale budget van ongeveer 501 miljoen frank (Staatsrekening 2024, EFV). Ter vergelijking: het kanton Uri geeft een veelvoud van dit bedrag uit aan wegonderhoud (zie Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Eerste artikel: afschaffing van de recreatieve jacht

In overeenstemming met federaal recht. Art. 3 lid 1 en 2 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. In Genève sinds 1974 zonder bezwaar.

Tweede artikel: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht er niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen van individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Het afzien hiervan is noch in strijd met federaal recht, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonnale wildbeheer en de bescherming van wilde dieren.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

«Uri is een alpien kanton, het Genève-model past hier het minst»

De feiten: Uri is dunbevolkt. Dat betekent: minder conflictzones, niet meer. De hoofdtaak van professioneel wildbeheer in een alpien kanton is het beschermingsbos. De recreatieve jacht is er in tientallen jaren niet in geslaagd de verbijtdruk in het beschermingsbos duurzaam te verlagen. Professioneel wildbeheer dat de wolf als natuurlijke regulator inzet, is de betere oplossing. En: de absolute kosten zijn met 250.000 tot 600.000 Zwitserse frank per jaar bescheiden (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Uri).

Korte communicatieve formule: «Dunne bevolking betekent minder conflicten, niet meer. En de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de recreatieve jacht.»

«Het beschermingsbos heeft de recreatieve jacht nodig»

De feiten: De recreatieve jacht heeft de verbijtdruk in het beschermingsbos in tientallen jaren niet duurzaam verlaagd. De wolf reguleert de reeënstand natuurlijker en effectiever dan de seizoensgebonden patentjacht. Professioneel wildbeheer kan gericht ingrijpen daar waar de verbijtdruk het hoogst is, terwijl de recreatieve jacht vlakdekkend en seizoensgebonden opereert.

Korte communicatieve formule: «De recreatieve jacht heeft de verbijtdruk in het beschermingsbos al tientallen jaren niet opgelost. De wolf kan het. Professioneel wildbeheer kan het gericht.»

«De kosten per hoofd zijn te hoog»

De feiten: De kosten per hoofd zijn in een kanton met 37.000 inwoners van nature hoger dan in Zürich met 1,5 miljoen. Maar: de absolute kosten bedragen zelfs ruim berekend 250.000 tot 600.000 Zwitserse frank per jaar. Dat is minder dan 0,15 procent van het kantonnale budget. Het kanton Uri geeft een veelvoud daarvan uit aan wegonderhoud.

Korte communicatieve formule: «250.000 tot 600.000 Zwitserse frank. 0,05 tot 0,12 procent van het kantonnale budget. Bescheiden.»

10. Samenvatting

Dit initiatief biedt de bevolking van Uri de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd wildbeheer en een uitgebreide bescherming van bedreigde wilde diersoorten. Het eerste artikel volgt het al meer dan 50 jaar beproefde Geneefse model. Het tweede artikel beschermt met name de wolf, de lynx, de steenarend en de bever. Een van de laagste drempels voor handtekeningen in de reeks (600), de dunne bevolking met weinig conflictzones en de problematiek van het beschermingsbos, die de wolf beter oplost dan de recreatieve jacht, maken Uri tot een uniek kanton in deze reeks.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden conform het kantonnale recht, woonachtig in het kanton Uri)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

De volgende dossiers en bronnen onderbouwen de argumentatie van dit initiatief:

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Uitgebreide weergave van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien. Verzameling wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van populaties wilde dieren.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz. Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Uri: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in kanton Uri. Kantonspecifieke analyse.

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Overkoepelende bijdragen.

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/tag/schweizerischer-nationalpark. Natuurlijke zelfregulering in beschermde gebieden.

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere. Coëxistentie van mens en wild dier.

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Feitencheck.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt. De blauwdruk voor de hele initiatievenreeks.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst vóór aanvang van de handtekeningenverzameling ter voorafgaande toetsing in bij de Standeskanzlei van kanton Uri. Voor de totstandkoming van het initiatief zijn 600 geldige handtekeningen vereist. Deze moeten binnen de twee maanden voorafgaand aan de indiening worden bekrachtigd en ingediend (art. 66 lid 2 letter a WAVG). De indieningsmodaliteiten zijn geregeld in de wet op de politieke rechten van kanton Uri.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren», kanton Uri Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Uri is het beschermingsbos-kanton van de serie. Het hoogste aandeel beschermingsbos van Zwitserland, een van de dunst bevolkte gebieden en een van de laagste handtekeningendrempels (600) maken Uri uniek. De kernboodschap: de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de recreatieve jacht, omdat hij de reeënstand op natuurlijke wijze reguleert en de vraatdruk vermindert. De absolute kosten zijn met 250.000 tot 600.000 Zwitserse frank bescheiden. Wolf, lynx, steenarend en steenbok zijn in het kanton aanwezig.

1. Waarom juist Uri?

Beschermingsbos-kanton. Hoogste aandeel beschermingsbos van Zwitserland. De wolf beschermt het beter dan de recreatieve jacht.

600 handtekeningen. Een van de laagste drempels van de serie. 1,6 procent van de bevolking.

Dunne bevolking. Weinig conflictgebieden. Beste voorwaarden voor professioneel wildbeheer.

Rijkdom aan wilde dieren. Wolf, lynx, steenarend, steenbok, edelhert, gems.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Absolute kosten bescheiden. 250.000 tot 600.000 Zwitserse frank. 0,05 tot 0,12 procent van het kantonbudget.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. «Voor professionele bescherming van wilde dieren» in plaats van «Wildbeheerders in plaats van jagers».

Beschermingsbos-argument. In Uri het sterkste argument: de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de recreatieve jacht.

Absolute kosten in plaats van kosten per hoofd. In een klein kanton zijn cijfers per hoofd van de bevolking misleidend. Het absolute getal (250.000 tot 600.000 Zwitserse frank) is overtuigender.

3. Analyse van tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Uri is alpien, het model van Genève past niet»

De feiten: Dunne bevolking betekent minder conflicten. En de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de recreatieve jacht.

Korte communicatieve formule: «Minder mensen betekent minder conflicten. En de wolf beschermt het beschermingsbos.»

Tegenargument 2: «Het beschermingsbos heeft de recreatieve jacht nodig»

De feiten: De recreatieve jacht heeft de vraatdruk al decennialang niet opgelost. De wolf kan dat wel. Professioneel wildbeheer kan dat gericht.

Korte communicatieve formule: «De recreatieve jacht heeft de verbijtingsdruk al decennia lang niet opgelost. De wolf kan dat wel.»

Tegenargument 3: “De kosten zijn te hoog”

De feiten: 250.000 tot 600.000 Zwitserse frank absoluut. 0,05 tot 0,12 procent van het kantonsbudget.

Korte communicatieve formule: «250.000 tot 600.000 Zwitserse frank. Een fractie van het kantonsbudget.»

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«De wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de recreatieve jacht.» Het sterkste argument voor Uri. Ecologisch en economisch.

«Genève doet het al 50 jaar voor.» Sinds 1974 nooit opgeheven, stabiele populaties, minimale kosten.

«Professioneel in plaats van recreatief.» Vakmensen in plaats van recreatieve schutters.

5. Tijdschema en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist raadplegen; comitéleden met woonplaats in UR rekruteren	Maand 1–3
Indiening voor voorlopige toetsing	Standeskanzlei Uri	Maand 3–4
Publicatie & start inzameling	Doel: 750+ handtekeningen als buffer; 600 is een van de laagste drempels uit de reeks	Maand 4
Contacten met partijen & coalitievorming	SP, Groenen; Pro Natura Uri; beschermingsbos als argument voor een bredere coalitie	Maand 1–10
Indiening van de handtekeningen	Standeskanzlei, officiële controle	Na verzameltermijn
Kantonsraaddebat	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Beschermingsbos-argument, wolf als natuurlijke regulator, absolute kosten	Vóór de stemming

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Uri als achtergrondmateriaal.
Lokale media: Urner Zeitung, Urner Wochenblatt, Tele 1.
Infografiek: beschermingsbos en wolf als leidmotief. Verbijtingsdruk met en zonder wolf. Absolute kosten (250.000 tot 600.000 Zwitserse frank).

7. Verdere bronnen

Dit document is een modeltekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en worden aangepast aan de situatie in het kanton Uri.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure “De jacht in Zwitserland beschermt en nut” van JagdSchweiz leest als een wervende folder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van “staatstaak” via “biodiversiteit” tot “80% instemming”: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →