Kantelpunt wolvenregulering

Zwitserland hanteert met de zogenaamde basisregulering een riskant concept in de omgang met wolven.

Het doel is om 66 % van de welpen van een jaargang preventief af te schieten, om conflicten met de landbouw in te dammen en om zogenaamd de acceptatie voor de wolf te behouden. Maar vanuit soortbeschermingsbiologisch oogpunt roept deze aanpak ernstige bedenkingen op – vooral wanneer natuurlijke sterfte en ziekteuitbraken in de populatie in aanmerking worden genomen.

Voortplanting en natuurlijke sterfte

Een typische wolvenroedel brengt per jaar ongeveer 4–6 welpen ter wereld. Zelfs onder natuurlijke omstandigheden overleeft slechts ongeveer 30–50 % het eerste levensjaar. Doodsoorzaken zijn ziekten, ongevallen, voedselgebrek of concurrentie binnen de soort.

Wanneer echter twee derde van de welpen gericht wordt afgeschoten, blijven er in het beste geval 1–2 dieren over, waarvan wederom een aanzienlijk deel bovendien door natuurlijke factoren sterft. Dat betekent dat veel roedels helemaal geen reproductieve aanwas meer bereiken.

Extra bedreiging door ziekten

De situatie wordt nog nijpender wanneer epidemieën zoals hondenziekte (CDV) of sarcoptesschurft optreden – ziekten die in Zwitserland in wildpopulaties regelmatig worden aangetoond. Deze aandoeningen zijn bijzonder gevaarlijk voor jonge dieren en sociale verbanden zoals wolvenroedels:

• Hondenziekte kan bij welpen sterftecijfers van meer dan 80 % veroorzaken.
• Schurft leidt tot lichamelijke verzwakking, secundaire infecties en sociaal uiteenvallen van roedels.
• Beide ziekten zijn zeer besmettelijk en verspreiden zich snel over meerdere roedels.

Wanneer deze factoren bovenop de regulering werken, overleven per roedel soms helemaal geen nakomelingen – wat op middellange termijn tot een ineenstorting van de populatie kan leiden.

Wetenschappelijke beoordeling

Volgens internationaal erkende studies (bijv. Chapron et al., 2015, Science) geldt een jaarlijkse onttrekking van meer dan 30–40 % van een wolven- of predatorpopulatie als niet duurzaam. Ook de IUCN (Internationale Unie voor Natuurbehoud) waarschuwt dat grootschalige ingrepen bij sociaal gestructureerde diersoorten kunnen leiden tot voortplantingsstoornissen, gedragsveranderingen en het instorten van populaties.

Verdere studies bevestigen:

• Boitani & Mech (2010) benadrukken dat stabiele roedelstructuren cruciaal zijn voor het voortbestaan van de soort. Wanneer jonge dieren of ouderdieren worden weggeschoten, verliezen veel wolven het vermogen tot natuurlijk jagen, wat op zijn beurt de conflicten met vee versterkt.
• Een studie van Treves et al. (2016) toont zelfs aan dat intensieve bejaging de acceptatie van de soort niet verhoogt, maar conflicten binnen de bevolking eerder verankert.

Bondsraad Albert Röstis wolvenbeleid: een ecologische blindvlucht!

Het geplande quotum van 66 % is vanuit het oogpunt van soortenbescherming niet te rechtvaardigen, wanneer tegelijkertijd natuurlijke verliezen en ziekterisico's niet worden meegerekend. Het riskeert de blijvende destabilisatie van een diersoort die niet toevallig beschermd is, maar vanwege haar ecologische waarde.

In plaats van in te zetten op louter aantalsreductie zou een langdurig, wetenschappelijk onderbouwd wolvenbeheer noodzakelijk zijn, dat:

• het behoud van functionerende roedelstructuren bevordert,
• niet-reproductieve ingrepen prioriteert (bijv. verjaging, beschermingsmaatregelen),
• en inzet op monitoring, preventie en lokale acceptatie.

De wetenschappelijk aangetoonde risico's en gevolgen van deze zogenaamde «proactieve regulering» weerleggen duidelijk de vaak herhaalde bewering dat het niet om uitroeiing gaat, maar slechts om een gecontroleerde bestandsregulering – vergelijkbaar met andere wildsoorten. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is dat onhoudbaar. (Vgl. Populatiegevaaranalyse voor de soort wolf – BfN-Schriften / 715 – 2024)

Aangezien ervan uit te gaan is dat besluitvormers in politiek en bestuur vertrouwd zijn met de relevante studies, dringt de verdenking zich op: het doel van deze strategie is niet regulering, maar het gericht terugdringen of zelfs opnieuw uitroeien van de wolven in Zwitserland.

Bronnen:

• Chapron, G. et al. (2015): Recovery of large carnivores in Europe’s modern human-dominated landscapes. Science, 346(6216), 1517–1519.
• Boitani, L., & Mech, L.D. (2010): Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation. University of Chicago Press.
• Treves, A., Krofel, M., & McManus, J. (2016): Predatorbeheer mag geen schot in het duister zijn. Frontiers in Ecology and the Environment, 14(7), 380–388.
• IUCN Guidelines for Reintroductions and Other Conservation Translocations (2013).
• KORA (Koordinierte Forschungsstelle für Beutegreifer, Schweiz): Monitoringrapporten Wolf 2023/24.
• Populatiebedreigingsanalyse voor de soort Wolf – ISBN 978-3-89624-477-2
• https://bfn.bsz-bw.de/…/docId/1899/file/Schrift715.pdf

Aanvulling: BAFU-rapport bevestigt cijfers voor 2025/2026

Het in mei 2026 gepubliceerde BAFU-rapport over de reguleringsperiode 2025/2026 (1 september 2025 tot 31 januari 2026) bevestigt de in het artikel geuite bezwaren met concrete cijfers: van de circa 115 vergunde wolven werden er 77 verwijderd. De populatie bedraagt 30 volledig in Zwitserland levende alsook 10 grensoverschrijdende roedels, na voorheen respectievelijk 36 en 35 roedels. De BAFU beoordeelt dit als een afremming van de groei, de groei stopt daarmee echter niet.

Hoe ingrijpend de maatregel op kantonaal niveau uitvalt, toont onze analyse «Waliser wolvenbalans 2025/2026: cijfers van een bloedbad».

Dossier: Wolf Zwitserland: feiten, politiek en grenzen van de jacht