De weg naar een verbod op foie gras: initiatieven en politiek debat in Zwitserland

GastroSuisse en de Zwitserse vakvereniging voor vlees verzetten zich tegen het verbod, evenals de Bondsraad, die echter wel de noodzaak tot handelen heeft erkend en het initiatief heeft genomen tot een verplichte etikettering voor de betreffende producten.

De voorgestelde etiketteringsplicht blijft echter vaag en dreigt een alibi-oefening te worden.

De Stiftung für das Tier im Recht (TIR), de Zwitserse dierenbescherming STS en VIER PFOTEN – Stiftung für Tierschutz beschouwen een verplichte etikettering als een werkeloze en dus ongeschikte maatregel om de consumptie van ganzenlever in te dammen. Wie in Zwitserland foie gras eet, is zich er doorgaans zeer wel van bewust dat deze onder dwangvoeding van de dieren is geproduceerd. Door bijbehorende vermeldingen op het product of op een menukaart zal de consumptie nauwelijks veranderen. De Zwitserse consumptie schept in het buitenland vraag naar producten waarvan de productie in Zwitserland strafbaar zou zijn. Het door het initiatief geëiste importverbod vormt daarmee de enige begaanbare weg om het probleem duurzaam aan te pakken.

De parlementaire Commissie voor Wetenschap, Onderwijs en Cultuur van de Nationale Raad (WBK-N) heeft eind februari het initiatief voor een importverbod op ganzenlever behandeld. Met een krappe meerderheid van 13 tegen 12 stemmen besloot de commissie tot een parlementair initiatief dat voorziet in de uitwerking van een indirect tegenvoorstel. Dit moet gebaseerd zijn op de voorgenomen etiketteringsplicht, maar daarnaast ook invoerbeperkende maatregelen wettelijk verankeren, mocht de import van ganzenlever voor commerciële doeleinden vijf jaar na inwerkingtreding niet duidelijk zijn afgenomen.
STS, TIR en VIER PFOTEN betreuren dat de commissie van de Nationale Raad kritisch staat tegenover een strikt en snel invoerverbod. Toch lijkt zij eveneens de noodzaak tot handelen te erkennen. De in het tegenvoorstel voorziene evaluatie van de werking van de etikettering van foie gras, gekoppeld aan verdere invoerbeperkende maatregelen indien de verplichte etikettering niet het gewenste effect heeft, is dan ook een belangrijke stap in de goede richting.

De noodzaak van een volledig verbod op de invoer van foie gras komt ook naar voren uit een representatieve enquête van Watson, uitgevoerd in februari 2024 in samenwerking met het sociaalwetenschappelijk onderzoeksinstituut DemoSCOPE. Daaruit blijkt dat ongeveer 75 procent van alle stemgerechtigden in Zwitserland het initiatief voor een foie gras-verbod zou steunen. De politiek staat dus steeds meer onder druk om eindelijk een einde te maken aan dit onbeschrijfelijke dierenleed voor een twijfelachtig genot.

VIER PFOTEN, TIR en STS zullen de parlementaire discussie rond het initiatief en het indirecte tegenvoorstel op de voet volgen en staan in nauw contact met het initiatiefcomité van het foie gras-initiatief. Dit comité beslist uiteindelijk ook over het al dan niet voortzetten van het initiatief.