11 feiten over de recreatieve jacht: de afteltijd naar de Werelddag tegen de Jacht

Van 1 tot en met 11 november publiceren we elke dag een onderbouwde bevinding over de recreatieve jacht en de gevolgen ervan, als afteltijd naar de Wereldtag tegen de jacht. Basis zijn de Eidgenössische Jagdstatistik (de Zwitserse federale jachtstatistiek) en peer-reviewed studies. Hier staan alle elf op één plek, telkens met bron. De uitgebreide duiding van de studies staat in «Jacht in feitencheck», de cijfers van de Bond in het Dossier Jachtstatistiek 2025.

1. 1.400 houtsnippen, een soort van de Rode Lijst

In 2025 zijn in Zwitserland 1.400 houtsnippen afgeschoten, 1.172 daarvan in Ticino. De soort geldt in Zwitserland als kwetsbaar (VU). In tien jaar tijd lopen de afschotten op tot 16.935 dieren. Ook op de Rode Lijst staan de veldhaas (kwetsbaar, 1.343 gedood) en de sneeuwhaas (potentieel bedreigd, 743 gedood). Bron: BAFU, Eidgenössische Jagdstatistik 2025; duiding in houtsnipdossier.

2. Meer dan 3.000 dieren met schotwonden dood aangetroffen

De federale statistiek vermeldt bij vallend wild de doodsoorzaak “schotwonden”. Van 2016 tot 2025 zijn alleen al bij zes zoogdiersoorten 3.189 van zulke dieren gevonden: 1.429 reeën, 821 vossen, 409 wilde zwijnen, 307 edelherten, 161 gemzen, 62 dassen. Of en hoe er naar hen gezocht is, blijkt niet uit de statistiek. Alleen de dieren die gevonden zijn, zijn geregistreerd. Bron: BAFU, Fallwild nach Ursachen 2016 bis 2025.

3. Drukjacht: 3,6 keer meer cortisol in het bloed

Een Kroatisch onderzoeksteam bepaalde bij 407 geschoten wilde zwijnen het stresshormoon cortisol in het bloed. Na drukjachten lag het gemiddelde op 431 nmol/l, na de individuele jacht vanaf de hoogzit op 119 nmol/l. Het vlees van drukjachten vertoonde bovendien afwijkende pH- en kleurwaarden. Bron: Kelava Ugarković et al. 2025, European Journal of Wildlife Research.

4. Met honden bejaagd: 6,5 keer meer cortisol bij de sneeuwhaas

Sneeuwhazen die met honden werden opgejaagd, hadden een 6,5 keer hoger cortisolgehalte dan dieren die zonder honden werden geschoten. De jacht met honden betekent voor de dieren een aanzienlijk hogere fysiologische stressbelasting. Bron: Pedersen et al. 2024, Wildlife Biology.

5. Jachtgeweer zonder geschiktheidskeuring

Wie in Zwitserland een jachtgeweer koopt, hoeft nooit aan te tonen dat hij psychisch geschikt is. Bepaalde jachtgeweren zijn zelfs zonder wapenverwervingsvergunning te krijgen, met een schriftelijke overeenkomst en melding aan het kantonnale wapenbureau. Tegelijkertijd beoefenen 29.328 personen de recreatieve jacht; hun wapens staan in particuliere huishoudens, vaak tientallen jaren lang. De IG Wild beim Wild eist een regelmatige psychologische geschiktheidskeuring voor alle wapenbezitters: Petitie «Geen vuurwapen zonder psychologische geschiktheidskeuring». Bronnen: fedpol, vuurwapens; BAFU, Jachtstatistiek 2025.

6. Bejaagde soorten veranderen ruim 300 procent sneller

Een meta-analyse toont aan: waar de mens dieren bejaagt of bevist, veranderen kenmerken zoals lichaams- en hoorngrootte gemiddeld ruim 300 procent sneller dan onder natuurlijke omstandigheden. De reden: bij voorkeur worden de grootste en sterkste dieren gedood. Bron: Darimont et al. 2009, PNAS.

7. Verweesde hertenkalveren kwijnen weg, zo bevestigt het Bündner jachtbureau

Wordt de moeder doodgeschoten, dan stijgt het sterfterisico van het kalf voor en na het spenen. Het Amt für Jagd und Fischerei Graubünden stelt in zijn vakinhoudelijke beoordeling van maart 2025 zelf vast dat verweesde hertenkalveren sociaal verkommeren, geen aansluiting vinden en een hoge sterfte kennen. Bronnen: AJF Graubünden, Vakinhoudelijke beoordeling 2025; Andres et al. 2013, «Sex differences in the consequences of maternal loss in a long-lived mammal, the red deer», Behavioral Ecology and Sociobiology 67.

8. 55.000 roofvogels ontbreken in Europa door loodmunitie

Op basis van de leverwaarden van meer dan 3.000 dood aangetroffen roofvogels berekenden onderzoekers dat bij tien soorten rekenkundig zo'n 55.000 volwassen vogels ontbreken. De populatie zeearenden is 14 procent kleiner dan zonder loodmunitie, die van steenarenden 13 procent. Het Vogelwarte Sempach toonde aan dat het lood in Zwitserse steenarenden overeenkomt met jachtmunitie. Bronnen: Green, Pain en Krone 2022, Science of the Total Environment; Zwitserse Vogelwarte.

9. 12,4 miljoen dieren gedood, geen schadevermindering aangetoond

Frankrijk doodde tussen 2015 en 2022 zo'n 12,4 miljoen vossen, marterachtigen, kraaien, eksters, gaaien en spreeuwen als 'ongedierte'. De kosten: 791 miljoen euro. De gemelde schade: 96 miljoen euro. Een statistisch verband tussen de omvang van de afschot en een afname van de schade bestaat niet. Voor Zwitserland ontbreekt een vergelijkbare evaluatie. Het kanton Zug liet in 2026 als enige kanton tot nu toe de vossenjacht wetenschappelijk onderzoeken (SWILD-rapport). Bron: Jiguet et al. 2026, Biological Conservation; meer in het Vossen-dossier.

10. Jachtstop werkt: 40 procent meer tortelduiven

Vóór 2019 werden in Frankrijk, Spanje en Portugal jaarlijks in het najaar ongeveer een miljoen tortelduiven geschoten. Na het jachtmoratorium vanaf 2021 nam de broedpopulatie op de westelijke trekroute tussen 2021 en 2024 met 40 procent toe, naar schatting 615.000 extra broedparen. Op de centraal-oostelijke trekroute, waar nog altijd gejaagd wordt, neemt de populatie af. Bron: Operation Turtle Dove, maart 2025.

11. Genève leeft sinds 1974 zonder recreatieve jacht

Het kanton Genève schafte de recreatieve jacht in 1974 af via een referendum. Ingrepen worden uitgevoerd door de staatsmatige wildbeheerders. In 2025 werden in Genève per 100 km² 57,8 dode vossen aangetroffen, in Bern 57,9, in Zürich 83,3, terwijl daar elk jaar honderden tot duizenden vossen worden geschoten. Valwild betreft geregistreerde dodelijke vondsten, niet de omvang van de populaties, en hangt ook af van het verkeer. De statistiek levert geen aanwijzingen voor een vossenplaag in Genève. Bron: BAFU, Eidgenössische Jagdstatistik 2025; achtergrond in het Dossier Genève en het jachtverbod.

En op 11 november: een minuut stilte

Elf feiten, elf dagen. Op 11 november om 11:11 uur staan we een minuut stil bij de wilde dieren die in Zwitserland door de recreatieve jacht sterven, in 2025 gemiddeld 341 per dag. Hoe u kunt meedoen, leest u in het artikel '11:11 uur op 11.11.: een minuut stilte voor de wilde dieren'.

Laat zien waar u voor staat, ook op uw lichaam

Wie op 11 november niet alleen wil zwijgen, maar ook zichtbaar wil zijn: het shirt 'Vossen beschermen, niet beschieten' is verkrijgbaar in de Shop van de IG Wild beim Wild van biologisch katoen vanaf CHF 29,49. Elke aankoop komt ten goede aan ons werk voor de wilde dieren.