80% obszarów morskich chronionych w UE jest nieskutecznych

Większość europejskich obszarów morskich chronionych, utworzonych w celu ochrony gatunków i siedlisk, nie osiągnie celów ochrony, ponieważ zapewniają one jedynie „marginalną” ochronę przed działalnością przemysłową, taką jak pogłębianie dna, wydobycie surowców i trałowanie denne – wynika z badania.

Ze względu na niski poziom ochrony w 86% obszarów morskich chronionych, UE jest daleka od osiągnięcia swoich celów w zakresie różnorodności biologicznej na 2030 rok, które mają na celu zmniejszenie ryzyka wymierania gatunków – twierdzą naukowcy w badaniu opublikowanym w czasopiśmie One Earth. UE chce do 2030 roku objąć ochroną 30% swoich mórz, przy czym 10% ma być „ściśle” chronione przed działalnością szkodliwą.

„To pierwsza ocena stanu ochrony” – powiedziała Juliette Aminian-Biquet, główna autorka badania i badaczka na Uniwersytecie Algarve, portugalskim centrum nauk morskich. „Pokazuje to, że w kwestii ochrony naszych oceanów jesteśmy dopiero na samym początku drogi”.

Badanie dochodzi do wniosku, że osiągnięcie surowego unijnego celu 10% w zakresie ochrony mórz wymaga „radykalnych zmian” w regulacji działalności prowadzonej na obszarach morskich chronionych.

Najwięcej obszarów morskich chronionych w UE znajduje się w Niemczech (45% wód krajowych), a Francja i Belgia plasują się niedaleko za nimi.

Najwyższy poziom „silnej ochrony”, definiowany również jako obszary wysoce lub w pełni chronione, np. obszary chronione niedopuszczające żadnej działalności eksploatacyjnej lub tylko sporadyczne rybołówstwo, stwierdzono na Morzu Śródziemnym i Bałtyckim. Krajem europejskim, który najlepiej radzi sobie z ograniczaniem destrukcyjnej działalności na swoich obszarach chronionych, jest Słowenia, choć ogólna liczba morskich obszarów chronionych na jej wodach jest stosunkowo niewielka w porównaniu z innymi krajami, jak wynika z raportu.

Niski poziom ochrony w większości morskich obszarów chronionych jest wynikiem „elastycznego” charakteru dyrektyw UE, twierdzą badacze. „Aby morskie obszary chronione mogły przynieść oczekiwane korzyści społeczne i ekologiczne, należałoby poddać w wątpliwość ich rolę w regulowaniu działalności człowieka w celu ograniczenia jej negatywnego wpływu” – piszą autorzy.

„Niezwykle trudno jest skłonić UE do podjęcia jakichkolwiek działań w tej kwestii, ponieważ regulacja musiałaby być prawnie wiążąca” – powiedział Aminian-Biquet. „To od poszczególnych państw lub władz regionalnych będzie zależało podjęcie działań na rzecz osiągnięcia tych celów”.

Rzeczniczka Komisji Europejskiej powiedziała: „Komisja odnotowuje niedawną publikację i jej najważniejsze wnioski podsumowujące”, dodając, że wezwała państwa członkowskie do zarządzania wszystkimi morskimi obszarami chronionymi zgodnie z odpowiednimi dyrektywami oraz zobowiązaniami UE dotyczącymi ochrony 30% obszarów morskich i przybrzeżnych do 2030 roku. Dodała, że unijny plan działania na rzecz mórz z 2023 roku zaleca państwom członkowskim wycofanie połowów włokami dennymi na morskich obszarach chronionych do 2030 roku.

Zakaz ten został odrzucony przez Parlament Europejski w styczniu, a większość państw UE nie podjęła jeszcze żadnych działań przeciwko połowom włokami dennymi, z wyjątkiem Grecji, która jako pierwszy kraj w tym roku zakazała połowów włokami dennymi na morskich obszarach chronionych, oraz Szwecji.