Weganin pozywa Szwajcarię z powodu diety więziennej

Szwajcaria została pozwana przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka za to, że nie zapewniła odpowiedniej wegańskiej diety więźniowi oraz pacjentowi oddziału psychiatrycznego szpitala.

Ta sprawa mogłaby doprowadzić do tego, że weganizm zostanie w całej Europie zinterpretowany jako cecha chroniona w ramach prawa do wolności sumienia, jak donosi brytyjska gazeta «The Guardian».

Trybunał, który należy do Rady Europy, a nie do UE, formalnie wezwał w tym tygodniu swojego kraju członkowskiego, Szwajcarię, do udzielenia odpowiedzi na obie skargi dotyczące tego, że instytucje państwowe w Szwajcarii nie zapewniły dwóm skarżącym w pełni wegańskiej diety podczas ich pobytu odpowiednio w więzieniu i na oddziale psychiatrycznym szpitala.

Sprawa dotyczy niewymienionego z nazwiska szwajcarskiego aktywisty na rzecz praw zwierząt, który został aresztowany w listopadzie 2018 roku w związku z serią włamań i zniszczeń w rzeźniach, sklepach mięsnych i restauracjach w zachodniej Szwajcarii.

Wówczas 28-letni mężczyzna spędził 11 miesięcy w areszcie tymczasowym w genewskim więzieniu Champ-Dollon, przy czym sędziowie kantonalni argumentowali, że ze względu na «brak świadomości i skruchy» skarżącego istnieje ryzyko powrotu do przestępstwa.

Już kilka dni po zatrzymaniu mężczyzna złożył skargę do władz więziennych, że nie jest karmiony zgodnie ze swoimi wegańskimi przekonaniami i musi żywić się sałatkami dodatkowymi, ryżem lub bułkami do burgerów.

Odmówił dodatkowego leczenia witaminą B12 – której niedobór może prowadzić do niedokrwistości i uszkodzeń układu nerwowego – dopóki więzienie nie zapewniło wersji niepochodzącej od zwierząt. Mimo to lekarz zdiagnozował później u więźnia zaparcia, hemoroidy i niedobór żelaza.

Pisemny wniosek o zmianę diety został odrzucony przez więzienie z uzasadnieniem, że podjęto już środki mające na celu umożliwienie więźniowi odżywiania się w sposób jak najbardziej zgodny z jego przekonaniami.

Skarga została uznana za niedopuszczalną przez Szwajcarski Trybunał Federalny w czerwcu 2020 roku, po czym prawnik więźnia skierował sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) w Strasburgu, który składa się z 46 sędziów ze wszystkich krajów, które podpisały Europejską Konwencję Praw Człowieka, w tym z państw spoza UE, takich jak Wielka Brytania, Turcja, Norwegia czy Szwajcaria.

Były pacjent szwajcarskiej kliniki psychiatrycznej przyłączył się do pozwu, oświadczając, że jemu również odmówiono dostępu do wegańskiego odżywiania.

Trybunał w Strasburgu, który odrzuca około 95% przedkładanych mu spraw, dopuścił apelację.

W swojej decyzji opublikowanej w tym tygodniu Trybunał wyraźnie wezwał państwo szwajcarskie do zbadania, czy więzienie w Genewie naruszyło artykuł 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który stanowi, że «każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania».

Państwo szwajcarskie ma teraz od trzech do czterech miesięcy na udzielenie odpowiedzi na pytania ETPC. Następnie Europejski Trybunał prawdopodobnie sprecyzuje swoje stanowisko w kwestii, czy prawo do wegańskiego odżywiania w więzieniach i szpitalach jest zapisane w Konwencji.

Sprawa ma szczególne znaczenie we francuskojęzycznej Szwajcarii, gdzie «antyspecyzm» jest znaczącym ruchem aktywistycznym. Wyrok Trybunału w Strasburgu miałby jednak także daleko idące konsekwencje dla wyżywienia w więzieniach i szpitalach w 46 państwach członkowskich Rady Europy, reprezentujących około 700 milionów ludzi.

Podczas gdy prawo do wegańskiego odżywiania w więzieniach z powodów religijnych jest już w niektórych krajach europejskich objęte orzecznictwem, wyrok ETPC mógłby rozszerzyć to prawo, definiując weganizm jako etyczny system przekonań.

W podobnej sprawie strażak z Ontario złożył w 2019 roku skargę do Trybunału Praw Człowieka Ontario przeciwko swojemu pracodawcy, Ministerstwu Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, ponieważ podczas gaszenia wielkiego pożaru w Kolumbii Brytyjskiej nie zapewniono mu odpowiedniego wegańskiego wyżywienia.