Szwajcarskie rolnictwo szkodzi również zbiornikom wodnym

Wraz z ocieplaniem klimatu nasze zbiorniki wodne stają się coraz cieplejsze.

Za gorące dla wielu organizmów żywych, a jednocześnie idealne dla rozwoju wielu glonów, których proces rozkładu odbiera wodom niezbędny do życia kwestion. Przepraszam, poprawka: niezbędny do życia tlen. Poprzez odławianie ryb i sztuczne napowietrzanie stosuje się kosztowne i uciążliwe leczenie symptomów, aby utrzymać obraz rzekomej naturalnej idylli. Tymczasem potrzebne są pilne działania, które rozwiążą problem u jego korzeni.

W gorący letni dzień skok do chłodnego jeziora lub rzeki – dla wielu w Szwajcarii jest to esencja naturalnej idylli. Jednak ta idylla jest tylko pozornie naturalna. Pod powierzchnią kipi.

Co upał oznacza dla organizmów wodnych

W zeszłym lecie rybacy i władze wyjeżdżali setki razy w interwencjach, aby w rozgrzanych, częściowo wysychających zbiornikach wodnych odłowić pozostałe ryby i umieścić je gdzie indziej. Tylko w kantonie Berno było to około 200 interwencji. „Gdy temperatura wody wzrasta, spada rozpuszczalność gazów w wodzie, co można zaobserwować także przy tworzeniu się pęcherzyków podczas wrzenia wody”, wyjaśnia Michael Casanova, ekspert od ochrony wód w Pro Natura. „Gdy nasycenie wody tlenem spada, a temperatura rośnie, staje się to egzystencjalną groźbą dla wielu gatunków zależnych od chłodnej, bogatej w tlen wody. Pstrągi i lipienie wpadają w stres cieplny już od 20°C, a od 25°C staje się to krytyczne dla przeżycia i ryby doznają niewydolności narządów.”

Co ma to wspólnego z nadmiernym nawożeniem

Glony natomiast mnożą się wspaniale w wysokich temperaturach. „Gdy w regionie dodatkowo intensywnie nawozi się pola i wywozi gnojowicę, w ogrzanych wodach prowadzi to do prawdziwej plagi glonów”, mówi Casanova. W wodach stojących woda zaczyna się wtedy gnić, co odbiera zbiornikowi jeszcze więcej tlenu, a ekosystem umiera – tak stało się w jeziorach Baldegger, Hallwiler i Sempacher. „Takie klinicznie martwe ekosystemy są dlatego od dziesięcioleci sztucznie zasilane tlenem za pomocą kosztownych systemów napowietrzania, by utrzymać je przy życiu”, wie ekspert.
W ciepłych jeziorach, gdzie w takich warunkach masowo namnażają się również toksyczne sinice, konieczne bywa nawet wprowadzenie zakazu kąpieli, aby chronić ludzi i zwierzęta domowe – jak miało to miejsce na przykład w zeszłym roku nad jeziorem Neuchâtel i jeziorem Greifensee. Organizmy wodne nie mogą jednak opuścić swojego siedliska i są w dużej mierze bezbronne wobec tych poważnych zakłóceń.

Środki adaptacji do zmian klimatu

Aby zachować siedliska wodne, rzeki i jeziora w Szwajcarii muszą zostać wsparte w dostosowywaniu się do kryzysu klimatycznego oraz towarzyszących mu upałów i niedoboru wody. W tym celu szczególnie ważne są trzy rzeczy:

1. Kluczowe znaczenie ma to, aby brzegi wód były obsadzane roślinnością zbliżoną do naturalnej i odpowiednią dla danego siedliska. Roślinność przybrzeżna zatrzymuje wodę w glebie zarówno podczas powodzi, jak i w okresach suszy, dzięki czemu zbiornik wodny staje się bardziej odporny na wysokie temperatury. Zacienienie powierzchni wody oraz parowanie wody przez liście mają działanie chłodzące na wody, co czyni je najbardziej naturalnym środkiem ochrony wód przed przegrzaniem.
2. Ważne jest, aby dopływ substancji odżywczych z rolnictwa drastycznie ograniczyć oraz przestrzegać stref buforowych wokół zbiorników wodnych, aby ograniczyć wzrost glonów.
3. Ilości wody resztkowej z energetyki wodnej muszą zostać dostosowane. Przy przyznawaniu nowych koncesji oraz odnawianiu istniejących praw użytkowania ilość wody resztkowej musi zostać przede wszystkim w gorącej porze roku zwiększona. Gdy płynie więcej wody, ogólne ocieplenie maleje.

Więcej na ten temat Zmiana klimatu oraz ochrony środowiska i przyrody.