Pro Natura domaga się kompleksowej strategii wypasu owiec w górach

Zmiany strukturalne, niedobór siły roboczej, wilk: rolnictwo górskie stoi przed wielkimi wyzwaniami.

Aby przygotować wypas owiec letnich na przyszłość, Pro Natura wzywa zaangażowane strony do wspólnego opracowania regionalnych kompleksowych koncepcji z holistycznymi rozwiązaniami.

Rolnictwo górskie staje przed wielkimi próbami wywołanymi wywołanym przez człowieka kryzysem klimatycznym, niedoborem siły roboczej oraz obecnością wilków. Co roku liczba gospodarstw letniskowych spada o dwa procent, a setki hektarów pastwisk zarastają. Przede wszystkim alpejskie pastwiska owcze liczące mniej niż 50 zwierząt zanikają, ponieważ są zbyt oddalone, infrastruktura jest niewystarczająca, nie znajduje się następcy gospodarstwa lub brakuje pomocników i środków finansowych na ochronie stad ochronę stad. Jednocześnie użytkowanie na większych gospodarstwach ulega intensyfikacji. Tak więc liczba owiec wypasanych letnio, mimo spadku liczby gospodarstw, w ostatnich latach niemal się nie zmniejszyła.

Potrzebne są lepsze podstawy informacyjne

Także pastwiska dla krów stają przed problemami: mleczarnie alpejskie są na przykład opuszczane z powodu niedoboru wody. „Takie alpy nadawałyby się częściowo do wypasu owiec, z dobrymi warunkami dla ochrony stad” – mówi Sara Wehrli, ekspertka do spraw dużych drapieżników w Pro Natura. Zarówno opuszczanie alp, jak i intensyfikacja zaostrzają kryzys bioróżnorodności: „Podczas gdy z punktu widzenia ochrony przyrody wartościowe powierzchnie na pastwiskach owczych zanikają mimo dotacji na wypas letni, na pastwiskach dla krów stosowanie wysoko wydajnych ras z dokarmianiem paszą treściwą prowadzi do przenawożenia, a rozbudowa dróg dojazdowych szkodzi siedliskom i różnorodności biologicznej” – wyjaśnia ekspert agrarny Pro Natura Marcel Liner.

Ze względu na niewystarczające dane po stronie władz federalnych i kantonów nie jest również wiadomo, jak dobrze wdrażane są zakazy wypasu w obszarach z wrażliwymi roślinami. «Obecnie ze środków publicznych wspierany jest więc wypas również tam, gdzie szkodzi on różnorodności biologicznej bardziej, niż jej pomaga» – mówi Liner. Kantony musiałyby więc koniecznie stworzyć lepsze podstawy informacyjne.

Nowe podejście do letniego wypasu owiec

Pro Natura z zadowoleniem przyjęłaby, gdyby rolnicy prowadzący chów zwierząt gospodarskich, władze federalne, kantony i organizacje ekologiczne zasiadły do poważnej dyskusji na temat praktyki letniego wypasu. Celem powinno być określenie alp, które należy zachować priorytetowo, oraz finansowe wspieranie gospodarki alpejskiej tam, gdzie ustalono jasne wytyczne dotyczące ochrony gatunków, biotopów lub krajobrazu. Wypas owiec nie wszędzie ma na przykład pozytywny wpływ na bioróżnorodności. Powyżej granicy lasu, gdzie zarastanie krzewami z natury nie zachodzi, wypas nie ma żadnego pozytywnego wpływu na różnorodność biologiczną. Dotyczy to około 40 procent wszystkich powierzchni letniego wypasu Szwajcarii; gdzie pasą się dzikie zwierzęta i są wypierane przez zwierzęta gospodarskie lub zarażane chorobami.

W przyszłości praktykę letniego wypasu należałoby rozpatrywać bardziej całościowo. Zaniechanie działalności poszczególnych gospodarstw alpejskich nie może być tematem tabu. W tym celu władze federalne mogłyby finansowo wspierać rolników przy tworzeniu indywidualnych koncepcji ochrony dla poszczególnych gospodarstw. «Letni wypas owiec powinniśmy zapewniać priorytetowo na tych powierzchniach i z tymi rasami, gdzie ma to największy sens z perspektywy ekologicznej, rolniczej i społecznej» – podkreśla Wehrli. Gdzie i jak dokładnie ma to zostać zrealizowane, należy ustalić wspólnie. Więcej na ten temat rolnictwa oraz ochrony wilka.

Dossier: Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i granice polowania