Czy łowiectwo rekreacyjne w Szwajcarii jest konieczny?

Łowiectwo rekreacyjne nie jest w Szwajcarii bezwzględnie konieczne dla regulacji populacji dzikich zwierząt.

Dla wielu osób to stwierdzenie brzmi prowokacyjnie – jest jednak dobrze potwierdzone naukowo. Kanton Genewa od ponad 50 lat udowadnia, że populacje dzikich zwierząt mogą stabilnie regulować się bez łowiectwa rekreacyjnego. I ten przykład nie jest odosobniony: również Luksemburg od dziesięcioleci utrzymuje daleko idący zakaz polowań na liczne gatunki. Twierdzenie, że bez polowań ekosystem się załamie, jest narracją lobby bez solidnych podstaw ekologicznych.

Co mowi nauka o koniecznosci polowan?

Ekosystemy regulują się poprzez naturalne mechanizmy: konkurencję o pożywienie, choroby, drapieżniki i ograniczenia siedliskowe, które ograniczają liczebność populacji zwierząt. Badania pokazują, że na obszarach bez polowań lub z niewielką liczbą polowań populacje dzikich zwierząt wcale nie eksplodują, lecz stabilizują się na poziomie, jaki jest w stanie utrzymać dane siedlisko. Biolog Paul Errington opisał ten efekt już w latach 40. XX wieku: populacje podlegają naturalnej regulacji poprzez dostępność zasobów, a nie poprzez odstrzały. Nowsze badania, na przykład badanie Stewarta Brecka i współpracowników (opublikowane w “Frontiers in Ecology and the Environment”), pokazują ponadto, że odstrzały drapieżników w 43 procentach przypadków zwiększały szkody wśród zwierząt gospodarskich zamiast je zmniejszać – ponieważ niszczą struktury watah i wywołują niekontrolowaną reprodukcję.

Model genewski: bilans 50 lat

Najważniejszy szwajcarski eksperyment trwa od 1974 roku w kantonie Genewa. Wtedy około dwie trzecie mieszkańców Genewy zagłosowało za całkowitym zakazem łowiectwa rekreacyjnego – krok wyjątkowy w skali światowej. Od tego czasu wszelkie niezbędne interwencje wobec dzikich zwierząt przejmuje dwunastu kantonalnych zawodowych strażników przyrody z “Police de la nature”. Bilans po pięciu dekadach jest jednoznaczny:

• Zageszczenie zajecy szaraków wzroslo do 17,7 osobnika na 100 hektarow – znacznie powyzej szwajcarskiej sredniej.
• Nawet 30’000 ptaków wodnych zimuje co roku w Genewie – oznaka nienaruszonych siedlisk.
• Kuropatwa, niemal wymarła w innych kantonach, utrzymuje się w Genewie dzięki aktywnej pielęgnacji siedlisk.
• Dzikie zwierzęta stały się bardziej oswojone i spokojniejsze pod względem zachowania, ponieważ zniknęła presja łowiecka.
• W 2005 roku w referendum 90 procent społeczeństwa opowiedziało się przeciwko ponownemu wprowadzeniu łowiectwa rekreacyjnego.
• W 2009 roku parlament kantonalny odrzucił ponowne wprowadzenie stosunkiem głosów 70 do 7.

Kantonalni myśliwi zawodowi osiągają przy tym natychmiastową śmiertelność na poziomie 99,5 procent – znacznie wyższą niż w przypadku łowiectwa rekreacyjnego, gdzie postrzały i bolesne konanie zwierząt nie są rzadkością. Model genewski jest szczegółowo opisany w Dossier «Genewa i zakaz polowań».

Luksemburg jako drugi przykład

Luksemburg mocno ograniczył polowania na liczne gatunki i coraz bardziej stawia na profesjonalne zarządzanie dziką fauną. Wielkie Księstwo pokazuje, że nawet w gęsto zaludnionych krajach Europy Środkowej możliwe jest wycofanie się z łowiectwa rekreacyjnego bez utraty kontroli nad populacjami dzikich zwierząt. Debata polityczna w Luksemburgu jest bardziej rzeczowa, ponieważ lobby łowieckie ma tam mniejszą władzę instytucjonalną niż w Szwajcarii.

Mity łowieckie w praktyce – weryfikacja faktów

Szwajcarskie lobby łowieckie opiera konieczność łowiectwa rekreacyjnego na szeregu argumentów, które nie wytrzymują rzeczowej analizy. Dossier «Mity łowieckie» szczegółowo analizuje te narracje. Najczestsze argumenty:

• «Bez polowan populacje eksplodujä.» Fałsz: W Genewie i innych obszarach wolnych od polowań populacje stabilizują się w ciągu kilku lat na ekologicznie zrównoważonym poziomie.
• «Myśliwi finansują ochronę przyrody». Mylące: Opłaty myśliwskie w żadnym wypadku nie pokrywają kosztów państwowych związanych z ochroną przyrody, ubezpieczeniem od wypadków i administracją.
• «Polowanie to zrównowazone uzytkowanie.» Manipulacja: pojecie «zrównowazone uzytkowanie» w prawie łowieckim jest terminem ekonomicznym, a nie ekologicznym.
• «Hodowla i pielegnacja zwierzyny wymagaja myśliwych.» Błedne koło: poletka łowieckie i dokarmianie sztucznie zwiekszaja gestosc zwierzyny – tworzac tym samym potrzebe regulacji, która myśliwi rekreacyjni podaja jako uzasadnienie.

Ekologiczna samoregulacja: co pokazuja nauka i praktyka

W parkach narodowych – na przykład w Szwajcarskim Parku Narodowym w Dolnej Engadynie – polowania zostały całkowicie zaniechane. Wynik po dziesięcioleciach: populacje jeleni wahają się sezonowo, ale dostosowują się do dostępności siedliska. Wilki i rysie, które powracają od lat 90. XX wieku, jako naturalne drapieżniki przejmują funkcję regulacyjną. Powrót tych drapieżników jest ekologicznie bardzo skuteczny: wytwarza «krajobraz strachu», który trzyma dzikie zwierzęta z dala od wrażliwych biotopów, a tym samym redukuje szkody wyrządzane przez zgryzanie w lesie – bez oddania choćby jednego strzału.

Koszty łowiectwa rekreacyjnego

Ekonomiczne uzasadnienie łowiectwa rekreacyjnego jest słabe. Dossier «Co łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię» przedstawia to, czego nikt oficjalnie nie ujawnia:

• Rocznie wydaje się około 3,6 miliona franków wyłącznie na uznane przez UVG wypadki myśliwskie.
• Koszty kantonalnej ochrony przyrody, administracji łowieckiej i organów kontrolnych sięgają kolejnych milionów.
• Amunicja ołowiana, której używają myśliwi rekreacyjni, zanieczyszcza gleby i zagraża padlinożercom, takim jak orzeł przedni – to zewnętrzny czynnik kosztowy, który rzadko jest liczony.
• Wartość upolowanej dziczyzny w żadnym razie nie pokrywa tych kosztów.

W przeciwieństwie do tego, profesjonalny korpus strażników przyrody na wzór genewski działałby bardziej celowo, taniej i zgodnie z zasadami ochrony zwierząt. Dossier «Argumentarium na rzecz profesjonalnych strażników przyrody» dostarcza politycznych i merytorycznych argumentów za tą zmianą systemową.

Immunokontracepcja jako alternatywa

Tam, gdzie populacje dzikich zwierząt są rzeczywiście lokalnie zbyt liczne, istnieją nieśmiercionośne alternatywy. Immunokontracepcja – szczepienie dzikich zwierząt antygenem hamującym rozmnażanie – jest z powodzeniem stosowana w USA, Niemczech i innych krajach, szczególnie u dzików i jeleni na obszarach miejskich. Metoda ta jest droższa w zastosowaniu niż odstrzały, ale nie ma negatywnego wpływu na ekosystemy i struktury watah. W Szwajcarii immunokontracepcja jest dyskutowana przez Dossier «Alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego» jako opcja długoterminowa, której potencjał jest dotychczas politycznie ignorowany.

Dane BAFU i kontekst polityczny

Federalny Urząd ds. Środowiska (BAFU) prowadzi krajowy monitoring dzikich zwierząt i publikuje coroczne statystyki odstrzału. Dane te pokazują, że w Szwajcarii co roku ponad 120’000 zwierząt zabijanych jest w ramach łowiectwa rekreacyjnego – sarny, jelenie, kozice, zające szaraki, ptactwo wodne i drobna zwierzyna. Sam BAFU formułuje jako cel „zrównoważone gospodarowanie” populacjami – pojęcie, które ujmuje polowanie jako wykorzystanie gospodarcze, a nie ekologiczną konieczność. Dossier «Zakaz polowań w Szwajcarii» przedstawia, jak mógłby wyglądać ogólnokrajowy model na wzór genewski oraz jakie przeszkody polityczne istnieją.

Łowiectwo rekreacyjne w Szwajcarii: zajęcie w czasie wolnym z państwową legitymacją

W Szwajcarii poluje około 30’000 myśliwych i myśliwych rekreacyjnych – w większości jako zajęcie w czasie wolnym. Licencja myśliwska kosztuje, w zależności od kantonu, od 500 do kilku tysięcy franków rocznie. Społeczny habitus łowiectwa rekreacyjnego – trofea, towarzystwa myśliwskie, obrazy medialne – jest mocno zakorzeniony w środowisku wiejskim. To sprawia, że jest ono politycznie trudne do zaatakowania, jednak nie zmienia to nic w kwestii ekologicznej rzeczywistości: myśliwi rekreacyjni polują, ponieważ tego chcą – a nie dlatego, że wymaga tego ekosystem. Dossier «Łowiectwo w Szwajcarii – liczby, systemy i koniec pewnej narracji» pokazuje, jak działa obecny system i dlaczego wymaga reformy.

Dodatkowe tresci na wildbeimwild.com

• Dossier: Genewa i zakaz polowań
• Dossier: Alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego
• Dossier: Mity łowieckie
• Dossier: Ile łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię
• Dossier: Zakaz polowań w Szwajcarii
• Dossier: Argumentarium na rzecz profesjonalnych strażników przyrody
• Dossier: Łowiectwo i bioroznorodnosc
• Dossier: Wprowadzenie do krytyki łowiectwa

Więcej informacji na temat aktualnej polityki łowieckiej w Szwajcarii znajdziesz w naszym dossier na wildbeimwild.com.