Alarm ONZ: gatunki migrujące w krytycznym stanie

44% wędrujących gatunków notuje spadek populacji

Wielu wędrującym gatunkom zwierząt nie jest dobrze.

Populacja spada u 44 procent tych gatunków. Nieco ponad jedna piąta, czyli 22 procent, jest wręcz zagrożona wyginięcie. Wynika to z opublikowanego raportu ONZ.

Przez gatunki wędrujące rozumie się zwierzęta, które regularnie przemierzają duże odległości. Według raportu tylko u 14 takich gatunków stan zachowania się poprawił, na przykład u wielorybów błękitnych i humbaków czy u bielika.

Pierwszy raport na temat stanu gatunków wędrujących został opublikowany przez sekretariat Konwencji o ochronie migrujących gatunków dzikich zwierząt (CMS) w Bonn i zaprezentowany na konferencji ONZ w Samarkandzie w Uzbekistanie. Raport koncentruje się na 1189 gatunkach zwierząt, które zostały uznane przez strony CMS za wymagające międzynarodowej ochrony. Zawiera on jednak również informacje o ponad 3000 innych wędrujących gatunkach.

Wędrujące zwierzęta potrzebują nienaruszonych szlaków migracyjnych

Silke Bauer, ekspertka od zjawiska migracji zwierząt ze Szwajcarskiej Stacji Ornitologicznej w Sempach, nie jest zdziwiona liczbami z pierwszego kompleksowego raportu ONZ. Wędrujące zwierzęta są szczególnie wrażliwe.

Nie są zależne od jednego środowiska życia, lecz od wielu różnych. Siedliska ułożone jedno za drugim jak perły na nitce: „Jeśli tylko jedna z tych pereł zostanie zniszczona, cały łańcuch się rozpada. Trasa jest przerwana.”

Rybom jest szczególnie źle

Miliardy zwierząt każdego roku podejmują migracje na lądzie, wodzie i w powietrzu. Przekraczają granice państw i kontynenty, a niektóre przemierzają tysiące kilometrów w poszukiwaniu pożywienia i partnerów do rozmnażania. Należą do nich łososie i żółwie morskie, bociany i rybitwy, gnu i słonie.

Pod hasłem „Natura nie znaj granic” w Samarkandzie rozpoczęła się niedawno 14. konferencja CMS. Przedstawiciele rządów, naukowcy i obrońcy przyrody debatowali nad wyzwaniami dla ochroną przyrody z myślą o ptakach wędrownych oraz migrujących zwierzętach lądowych i morskich. Chodzi także o zagrożenia dla nich wynikające z rybołówstwa, utraty siedlisk i zmian klimatu.

Goryle i niemal połowa wszystkich żółwi obserwowanych przez CMS są, według raportu, zagrożone wyginięciem. Do zwierząt, których liczebność maleje, należą między innymi rycyk lapoński, który przelatuje ponad 12'000 kilometrów bez przerwy między Alaską a Nową Zelandią, oraz silnie zagrożony węgorz europejski, który wędruje z wód słodkich do morza w celu tarła.

Szczególnie źle wygląda sytuacja populacji ryb: 97 procent gatunków ryb wymienionych przez CMS jest zagrożonych wyginięciem. Należą do nich wędrowne rekiny, płaszczki i jesiotry, których populacje spadły od lat 70. XX wieku o 90 procent. Dwa największe zagrożenia dla migrujących gatunków ryb to nadmierna eksploatacja, na przykład poprzez rybołówstwo, oraz utrata siedlisk spowodowana działalnością człowieka. Silny negatywny wpływ mają również zmiany klimatu, zanieczyszczenie i gatunki inwazyjne.

Ważna rola dla ekosystemów

Aby chronić gatunki zwierząt, autorzy raportu sformułowali szereg zaleceń. Na przykład zbudowana przez człowieka infrastruktura, taka jak drogi czy linie wysokiego napięcia, powinna być ograniczana na ważnych trasach przelotów, szlakach wodnych i korytarzach migracyjnych. Trzeba też zrobić więcej, aby zrozumieć obszary istotne dla migracji i lepiej je chronić.

Społeczność międzynarodowa musi teraz działać, zażądała Inger Andersen, dyrektor wykonawcza Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP). «Biorąc pod uwagę trudną sytuację wielu z tych zwierząt, nie możemy sobie pozwolić na zwlekanie i musimy wspólnie pracować nad wcieleniem zaleceń w życie.» Gatunki migrujące odgrywają istotną rolę w utrzymaniu ekosystemów świata, zapylając rośliny, transportując ważne składniki odżywcze, zwalczając szkodniki i przyczyniając się do magazynowania węgla.