Alarmujące długoterminowe skutki działania insektycydów na mrówki

Naukowcy z Instytutu Zdrowia Pszczół Uniwersytetu w Bernie wykazali w badaniu, że już niewielkie pozostałości owadobójczych neonikotynoidów trwale upośledzają mrówki. Naukowcy podają w wątpliwość obecne stosowanie chemicznych środków zwalczania szkodników i wzywają do wprowadzenia bardziej zrównoważonych rozwiązań w rolnictwie.

„W ostatnich latach obserwuje się ogólnoświatowy spadek liczebności i różnorodności owadów. Dotyczy to również mrówek, które odgrywają niezastąpioną rolę w naszych ekosystemach i przyczyniają się do utrzymania naszej naturalnej bioróżnorodności”, mówi Daniel Schläppi z Instytutu Zdrowia Pszczół Uniwersytetu w Bernie, główny autor najnowszego badania.

Jedną z przyczyn globalnego ubytku owadów naukowcy upatrują w pestycydach. «Ze względu na swoje właściwości chemiczne insektycydy neonikotynoidowe zanieczyszczają gleby i wody gruntowe i można je wykryć nawet na obszarach, na których w ogóle nie są stosowane», podkreśla współautor Gaétan Glauser z Uniwersytetu w Neuchâtel. Niskie dawki neonikotynoidów nie działają śmiertelnie, jednak badanie wykazuje poważne długoterminowe skutki, których dotąd nie badano.

Negatywne efekty stają się widoczne dopiero w drugim roku rozwoju kolonii, jak pokazują dane zebrane na Uniwersytecie w Bernie we współpracy z Agroscope i Uniwersytetem w Neuchâtel. Zdaniem autorów badanie to uwidacznia, jak ważne jest dążenie do zrównoważonego rolnictwa, aby zapobiec nieodwracalnym szkodom w naszym środowisku. Badanie opublikowano w czasopiśmie «Nature Communications Biology».

Niepokojące skutki długoterminowe

Insektycyd z grupy neonikotynoidów, tiametoksam, stosuje się w rolnictwie do zwalczania szkodników. Jak wykazało już kilka badań, substancje te szkodzą także organizmom pożytecznym, takim jak pszczoły. «Jak teraz mogliśmy wykazać, te chemikalia niestety szkodzą również mrówkom», mówi Schläppi. Na potrzeby badania zebrano królowe mrówki hurtnicy czarnej (Lasius niger) i obserwowano je w laboratorium przez 64 tygodnie podczas zakładania kolonii.

Na początku pierwszego zimowania kolonie przewlekle narażone na pestycyd i kolonie z grupy kontrolnej nie różniły się wielkością. W następnym roku okazało się jednak, że kolonie z grupy pestycydowej liczyły znacząco mniej robotnic. Ponieważ duża liczba robotnic jest decydującym czynnikiem sukcesu kolonii mrówek, zagrożone jest tym samym przetrwanie kolonii. «Jeśli weźmiemy pod uwagę, jak ważne są mrówki dla naszych ekosystemów, staje się jasne, że stosowanie neonikotynoidów stanowi zagrożenie dla naszego środowiska», podkreśla Schläppi.

Apel o zrównoważone rozwiązania

«Długoterminowe skutki insektycydów z grupy neonikotynoidów dla mrówek są alarmujące», mówi prof. dr Peter Neumann z Instytutu Zdrowia Pszczół Uniwersytetu w Bernie. «Nasze badanie pokazuje na przykładzie, jak długo może trwać, zanim skutki tak niewielkich pozostałości chemikaliów rolniczych, z potencjalnie dalekosiężnymi konsekwencjami, staną się widoczne.» Dlatego autorki i autorzy podkreślają, jak ważne jest uwzględnianie zarówno mrówek jako organizmów modelowych, jak i długoterminowych skutków w przyszłych ocenach ryzyka. Dzięki temu można trwale zabezpieczyć bardziej zrównoważone rolnictwo.