Minder egels in de stad: een kleine voetganger onder druk

Egels leven tegenwoordig in bebouwd gebied in een hogere dichtheid dan op het platteland. Maar zelfs hier komen egels steeds meer onder druk te staan. Een nieuw onderzoek uit de stad Zürich toont aan dat de egelpopulatie hier de afgelopen 25 jaar met 40 % is afgenomen en dat het gebied dat door egels wordt bewoond met 18 % is gekrompen.

De leefomgeving van egels is de afgelopen 50 jaar sterk veranderd. Met de intensivering van de landbouw werden de plattelandsgebieden eentoniger en armer aan structuur. Als gevolg daarvan kwamen egels vaker voor in bebouwd gebied, waar ze in groene woonwijken nieuwe leefgebieden vonden. Een door de onderzoeksgemeenschap SWILD in het project StadtWildTiere uitgevoerde en onlangs in het vaktijdschrift Animals gepubliceerde studie toont voor het eerst aan dat egels nu ook in stedelijk gebied onder druk komen te staan en dat de populatie afneemt.

De basis van het onderzoek zijn de gegevens uit twee citizen science-projecten: een actueel project van het waarnemingsplatform StadtWildTiere uit de jaren 2016 tot 2018 en een onderzoeksproject uit 1992. Destijds werd de bevolking van Zürich via meldkaarten opgeroepen om waarnemingen van egels door te geven. Daarnaast werden egels in twee onderzoeksgebieden met behulp van telemetrie onderzocht en werd aan de hand van egeltellingen een populatieschatting gemaakt. Deze gegevens werden vergeleken met de nieuwe onderzoeken in het kader van het citizen science-project StadtWildTiere, waarbij samen met de stadsbevolking waarnemingen van egels worden verzameld via het meldplatform stadtwildtiere.ch.

In 2016 werd bovendien de verspreiding van egels systematisch in kaart gebracht met behulp van sporentunnels in de stad Zürich, met medewerking van de bevolking. Sporentunnels zijn een gangbare methode in de wilde-dierenbiologie, waarbij geplastificeerde kartonnen tunnels, voorzien van inktkussens en papierstroken, in het leefgebied van egels worden geplaatst. Wanneer een egel door een sporentunnel loopt, laat hij zijn voetafdrukken achter op het papier. De sporen geven daarmee uitsluitsel over het voorkomen van het kleine wilde dier. Bovendien werd in 2017 de omvang van de populatie bepaald met de vangst-hervangstmethode.Opvallende achteruitgang van de egelpopulatie, oorzaken nog onduidelijk

De vergelijking van de gegevens uit de twee citizen-scienceprojecten laat zien dat de egelpopulaties de afgelopen 25 jaar sterk zijn afgenomen: de populatieomvang in de stad Zürich is met 40 % gedaald (van circa 1500 naar minder dan 900 egels) en het door egels bewoonde stadsgebied is met 18 % verkleind.

De redenen voor deze opvallende achteruitgang zijn momenteel grotendeels nog onduidelijk. Als oorzaken kunnen verschillende factoren een rol spelen, zoals de toenemende verdichting van het stedelijke leefgebied, een afname van de soortenrijkdom in tuinen, een toenemende ondoorlaatbaarheid van het leefgebied door wegen, muren en hekken, het gebruik van pesticiden, een toename van de dassenpopulatie, het toenemende autoverkeer en parasieten of ziekten.

De resultaten zijn zorgwekkend, omdat ze erop wijzen dat egels niet alleen op het platteland, maar ook in de steden, waar de groene woonwijken als toevluchtsoord voor de cultuurvolger egel golden, steeds meer onder druk komen te staan. De onderzoeksgroep is van plan verdergaand onderzoek te doen om de oorzaken van de achteruitgang op te helderen.