Vuur vrij op wolf, lynx, bever en consorten

De herziene jacht- en beschermingswet (JSG) in Zwitserland beschermt bedreigde inheemse wilde dieren zoals lynx, wolf en bever niet meer.

Een wet die tot nu toe bescherming en afschot in evenwicht hield, wordt zo een afschietwet. Gerenommeerde dieren- en natuurbeschermingsorganisaties zeggen nee tegen afschot op voorraad: zij staan erop dat de bevoegdheid om beschermde soorten te reguleren bij de federale overheid blijft.

De huidige jacht- en beschermingswet is een goed compromis tussen bescherming, regulering en jacht. Deze evenwichtige wet moet nu worden herzien ten nadele van beschermde en bedreigde dieren – de bescherming wordt door vergemakkelijkte afschotmogelijkheden fors uitgehold. Het vandaag gepubliceerde wetsvoorstel van de milieucommissie van de Kantonsraad (UREK-S) wordt door de drie grote milieuorganisaties BirdLife Schweiz, Pro Natura en WWF Schweiz dan ook een «afschietwet» genoemd. Bedreigde inheemse wilde dieren zouden zo steeds vaker in het vizier komen.

De milieuorganisaties wijzen op drie ernstige constructiefouten in de nieuwe versie. Alle drie verslechteren ze de situatie van de beschermde inheemse wilde dieren:

• Nieuw is dat er afschot «op voorraad» mogelijk moet worden: Onaanvaardbaar
  Deze nieuwigheid zou tot gevolg hebben dat al «waarschijnlijke» schade (dat wil zeggen: schade die nog niet is opgetreden) als reden voor het afschieten van dieren kan worden aangevoerd. Bijzonder weerzinwekkend is dat zelfs schadebeperkende beschermingsmaatregelen niet langer als voorwaarde gelden.
• Nieuw is dat de regulering van de populaties van de bevoegdheid van de Bondsstaat naar die van de kantons moet overgaan: Onaanvaardbaar
  Dat leidt tot enorme verschillen tussen de kantons in de omgang met de in heel Zwitserland beschermde soorten. De Bondsstaat zal zo zijn grondwettelijke en internationale beschermingsopdracht niet kunnen waarborgen. De betrokken soorten richten zich immers niet naar landsgrenzen, laat staan kantonsgrenzen.
• Nieuw is dat de Bondsraad de lijst van beschermde soorten die gereguleerd mogen worden op elk moment kan uitbreiden, zonder inspraak van het parlement: Onaanvaardbaar
  Hierdoor wordt het beheer van beschermde soorten een speelbal van de belangen van afzonderlijke gebruikersgroepen. En dat nog meer dan nu al het geval is. Een hele reeks beschermde diersoorten loopt daardoor het risico in de toekomst regulerbaar en daarmee «quasi bejaagbaar» te worden.

Tegenover al deze ingrijpende verslechteringen van de soortenbescherming staan geen enkele verbeteringen voor bedreigde soorten en hun leefgebieden. Zo mogen bedreigde en kwetsbare soorten zoals de veldhaas, het korhoen of de houtsnip bijvoorbeeld nog steeds worden bejaagd. Bovendien worden de wildcorridors, die belangrijk zijn voor de verspreiding en de natuurlijke trekbehoeften van wilde dieren, nog steeds niet beschermd.

De milieuorganisaties wijzen de extreme, volledig uit balans geraakte herziening van de jacht- en beschermingswet af. Mocht het parlement de wet in de voorliggende vorm bevestigen, dan zullen de organisaties een referendum tegen deze afschietwet overwegen.

De wolvenpopulatie moet gereguleerd kunnen worden – en wel niet alleen wanneer wolven grote schade aanrichten. De milieucommissie van de Ständerat wil de bescherming van de wolf sterker versoepelen dan de Bondsraad. Ook bevers en lynxen neemt zij in het vizier.

Wolf, lynx, bever en andere dieren vrijgegeven voor afschot

De Bondsraad stelt een verregaande versoepeling voor: de autoriteiten moeten in de toekomst niet alleen afzonderlijke dieren van beschermde diersoorten voor afschot kunnen vrijgeven, maar ook de decimering van hele populaties kunnen toestaan.

In de jachtwet wil de Bondsraad hiervoor echter voorwaarden vastleggen. De wolvenpopulatie mag alleen gedecimeerd worden als wolven ondanks beschermingsmaatregelen grote schade aanrichten of mensen in gevaar brengen.

De milieucommissie van de Ständerat (UREK) vraagt haar raad nu met 6 tegen 5 stemmen af te zien van strenge voorwaarden, zoals de Parlementaire diensten op woensdag meedeelden. Afschot moet ook zonder grote schade mogelijk zijn. Bovendien mag er geen absolute verplichting tot beschermingsmaatregelen bestaan.

Jacht op bevers en lynxen

Verder besloot de commissie met telkens 7 tegen 4 stemmen om de bever en de lynx op te nemen in het artikel over populatieregulering. Over de lynx merkt de commissie op dat het tijdvenster voor de regulering van de populatie slechts zes weken per jaar bedraagt.

Bij de bever wil de UREK bovendien de voorwaarden creëren waaronder de Bondsstaat kan bijdragen aan de financiering van beschermingsmaatregelen bij infrastructuur van openbaar belang en aan de vergoeding van schade. Daarmee geeft zij uitvoering aan het verzoek van een kantonnaal initiatief van het kanton Thurgau.

Minderheden voor de versie van de Bondsraad

De versie van de Bondsraad sluit niet uit dat de populaties van andere dieren gereguleerd kunnen worden. De Bondsraad wilde de diersoorten echter niet in het wetsartikel opnemen, maar in een verordening.

De omgang met wolf, lynx en bever zal in de plenaire vergadering opnieuw stof doen opwaaien: diverse minderheden van de commissie verzoeken de Kantonsraad om bij de populatieregulering de Bondsraad te volgen. Bij het voorkomen van wildschade heeft de meerderheid verdergaande maatregelen afgewezen. Zo sprak zij zich duidelijk uit tegen de mogelijkheid dat kantons zones zonder grote roofdieren aanwijzen.

Eenvormig jachtexamen

Over andere punten had de commissie al in een eerdere zitting besloten. Zij stemde ermee in dat de jachtexamens worden geharmoniseerd en dat de kantons de gesloten tijden van jachtbare soorten tijdelijk mogen verkorten zonder toestemming van de Bondsstaat. Daarentegen besloot zij meerdere soorten wilde eenden van de jacht uit te sluiten en onder bescherming te plaatsen.

In de eindstemming keurde de commissie de herziening van de jachtwet goed met 6 tegen 4 stemmen. Draagkrachtige oplossingen voor het samenleven van mensen en wilde dieren staan voorop, schrijft zij. Als volgende beslist de Kantonsraad over de wijzigingen van de jachtwet.

Over de omgang met de wolf wordt in het parlement al jaren gediscussieerd. De Bondsraad zocht naar een weg die verenigbaar is met het Verdrag van Bern. Hij wil de beschermingsstatus van de wolf in het verdrag verlagen van “streng beschermd” naar “beschermd”. Het milieudepartement kreeg de opdracht om het verzoek vóór eind juli 2018 bij de Raad van Europa in te dienen. Het verzoek is echter al eens eerder afgewezen.