EU als op één na grootste aanjager van wereldwijde ontbossing

De EU behoort tot de grootste aanjagers van bosvernietiging.

Dat blijkt uit een gepubliceerd WWF-rapport van april 2021, waarin de gevolgen van handelsrelaties voor ontbossing en natuurvernietiging tussen 2005 en 2017 worden onderzocht. Zestien procent van de wereldwijde tropische ontbossing die verband houdt met de internationale handel komt daarmee voor rekening van de EU. Ze staat hiermee op de tweede plaats van de “wereldranglijst van bosvernietigers”, achter China (24 procent) en vóór India (9 procent) en de VS (7 procent).

WWF eist ontbossingsvrije toeleveringsketens

Het WWF roept de Duitse regering en de Europese Commissie op verantwoordelijkheid te nemen en als gevolg van het rapport te zorgen voor betere en bindende milieu- en sociale normen in de internationale handelsrelaties. Als eerste stap vraagt het WWF de Duitse regering zich bij de Europese Commissie in te zetten voor een sterke EU-wet voor ontbossingsvrije toeleveringsketens. Die moet voorkomen dat er voor onze consumptie nog meer intacte natuur, zoals bossen, savannes en wetlands, wordt omgezet in landbouwgrond.

Het tijdperk van natuurvernietiging moet eindigen, want natuurlijke ecosystemen zoals bossen zijn onze levensverzekering. Ze zijn klimaatredders, een schatkamer van de biodiversiteit en een bolwerk tegen toekomstige pandemieën. We hebben een paradigmaverschuiving nodig in de wereldhandel: producten die op de Europese markt terechtkomen, mogen niet ten koste van natuur en mensenrechten worden geproduceerd.

Christine Scholl, WWF-expert duurzame toeleveringsketens

Soja, palmolie en rundvlees als belangrijkste aanjagers

Het meeste tropische bos werd in de onderzochte periode vernietigd door de import van soja, palmolie en rundvlees, gevolgd door houtproducten, cacao en koffie. In Brazilië, Indonesië en Paraguay vernietigde de EU-consumptie de meeste bosoppervlakte. Door de geïmporteerde ontbossing veroorzaakte de EU in 2017 indirect 116 miljoen ton CO2-uitstoot. Dat komt overeen met meer dan een kwart van de EU-uitstoot uit de landbouwsector in hetzelfde jaar. Deze indirecte emissies worden in de officiële statistieken over broeikasgasemissies niet meegeteld.

Binnen de EU importeerde Duitsland tussen 2005 en 2017 veruit de meeste ontbossing: gemiddeld werd er jaarlijks 43.700 hectare bos vernietigd voor Duitse importen. In totaal komt 80 procent van de geïmporteerde bosvernietiging in de hele EU voor rekening van de acht grootste economieën. Scholl merkt op: «Het is een vicieuze cirkel, want een intacte natuur is de basis van elke economie die op lange termijn succesvol is. Vrijwillige intentieverklaringen van regeringen en bedrijven om toeleveringsketens ontbossingsvrij te maken, stoppen de vernietiging van de natuur tot nu toe slechts in enkele gevallen. Des te belangrijker is het dat de Europese Commissie met een doeltreffende en ambitieuze wet een bindend kader stelt.»

Ook savannes en wetlands bedreigd

Naast bossen moet deze wet ook andere ecosystemen beschermen, aldus het WWF, anders verschuift de vernietiging van de natuur alleen van het bos naar andere ecosystemen zoals wetlands, graslanden en savannes. Die zijn voor het klimaat, de biodiversiteit en het levensonderhoud van de lokale bevolking echter even belangrijk als tropische bossen en staan nu al onder enorme druk: volgens onderzoek van het WWF kwam in 2018 bijna een kwart van de EU-sojaimport uit de onderzochte Zuid-Amerikaanse landen uit de Cerrado-savanne, waar de vernietiging van het ecosysteem ten gunste van landbouwkundig gebruik bijzonder snel voortschrijdt.

Volgens een onlangs gepubliceerde WWF-voedingsstudie kan ook een verandering in het voedingspatroon bijdragen aan het verminderen van de ontbossingsdruk op de regenwouden: als de Vleesconsumptie van alle Duitsers wordt gehalveerd tot gemiddeld 470 gram per week – ten gunste van meer peulvruchten en noten – daalt ook de voedingsgerelateerde landbehoefte van Duitsland met bijna drie miljoen hectare. Dat komt ongeveer overeen met de oppervlakte van Brandenburg.