Badanie: świstaki alpejskie są sobie genetycznie bardzo podobne

To, że materiał genetyczny poszczególnych zwierząt jest tak bardzo podobny, było dla naukowców zaskoczeniem, «ponieważ zubożenie genetyczne spotyka się przede wszystkim u gatunków silnie zagrożonych, takich jak goryl górski», wyjaśnił biolog Markus Ralser, kierownik Instytutu Biochemii w berlińskiej Charité. Świstaki alpejskie nie są jednak uznawane za zagrożone – setki tysięcy z nich żyje w górach powyżej granicy lasu.

Szukając wyjaśnienia niskiej różnorodności genetycznej, badacze zrekonstruowali genetyczną przeszłość tych zwierząt na podstawie analiz genomu oraz skamieniałości. Opisują to w czasopiśmie naukowym «Current Biology».

Wielokrotne przystosowanie   

Ich wniosek: świstak alpejski utracił różnorodność genetyczną, ponieważ wielokrotnie musiał przystosowywać się do zmian klimatu podczas ostatniej wielkiej epoki lodowej. Po raz pierwszy podczas zasiedlania epokowego stepu około 110 000 lat temu, a po raz drugi przy zanikaniu tego siedliska pod koniec epoki lodowej, około 10 000 do 15 000 lat temu. Od tego czasu zwierzęta żyją na wyżej położonych stepach wysokich Alp, gdzie temperatury są podobne do tych na epokowym stepie.    

Podczas analizy naukowcy znaleźli wskazówki, że przystosowanie do niższych temperatur epokowego stepu doprowadziło do spowolnienia czasu pokolenia świstaków i spadku tempa mutacji. Genom tych gryzoni wykazuje wyjątkowo powolne tempo ewolucji, dlatego po zakończeniu epoki lodowej zwierzęta nie były już w stanie zbudować istotnej nowej różnorodności genetycznej.

Większa podatność    

Dlatego dla Ralsera jest «zdumiewające, że świstakowi alpejskiemu mimo ubóstwa genetycznego udało się przetrwać tysiące lat.» Mała różnorodność genetyczna oznacza bowiem większą podatność na choroby i mniejszą zdolność przystosowania się do zmian środowiska, takich jak zmiana klimatu.

Że zmiany klimatu mogą mieć tak długotrwały wpływ na różnorodność genetyczną gatunku, nie było dotąd znane w tak wyraźnej formie. Ponieważ niska różnorodność genetyczna stanowi ryzyko wymarcia, badacze uważają za ważne, aby dokładniej przebadać także inne gatunki zwierząt, które przetrwały epokę lodowcową. Mogą się one bowiem znajdować w podobnej sytuacji zubożenia genetycznego. «Obecnie zagrożenie gatunku ocenia się najczęściej wyłącznie na podstawie liczby osobników zdolnych do rozmnażania się. Powinniśmy przemyśleć traktowanie tego jako jedynego kryterium», wyjaśnił Ralser.