Węże w ogrodzie: nie bój się wrażliwców

Węże to wyjątkowi goście w ogrodzie; trzeba im wiele zaoferować, żeby zechciały nas odwiedzić. Kto wie, czego pragną te płochliwe diwy, to Moritz Franz-Gerstein z Deutsche Wildtier Stiftung. „Węże chętnie korzystają z ogrodów zbliżonych do natury”, mówi. „Kto zapewnia rodzimym wężom siedlisko w ogrodzie, wnosi cenny wkład w Bioróżnorodność i ochronę gatunkową.”

Rodzime gatunki węży w ogrodzie

Lipiec i sierpień to dobre miesiące na spotkanie z Wąż. Może to być czarno nakrapiany zaskroniec zwyczajny (Natrix n. natrix) z jasnym brzuchem i żółtymi plamami na głowie. Blisko spokrewniony zaskroniec szwajcarski (Natrix n. helvetica) został uznany za odrębny gatunek dopiero trzy lata temu. „W Niemczech jest bardzo rzadki i występuje tylko na zachodzie kraju”, wyjaśnia Franz-Gerstein. A może nawet największy z rodzimych węży: oliwkowozielony do szaroczarnego wąż Eskulapa (Elaphe longissima), który składa owalne jaja w wilgotnej i ciepłej pryzmie kompostu lub trawy. Ten dziś rzadki gatunek od czasów mitologii greckiej aż do dziś jest symbolem lekarzy i aptekarzy. Gladkie (Coronella austriaca), czyli wąż gładki, to mały, delikatny wąż, który często bywa mylony z żmiją zygzakowatą.

Wszystkie pięć rodzimych w Niemczech gatunków wężowatych jest niejadowitych. Jadowite są żmija zygzakowata (Vipera berus) i żmija aspis (Vipera aspis). „Ukąszenia zdarzają się jednak rzadko i zwykle kończą się bez poważnych skutków”, mówi ekspert od węży. Z reguły te dzikie zwierzęta szybko się oddalają, gdy ktoś się do nich zbliża. „Węże są wrażliwe, wyczuwają najmniejsze drgania podłoża i uciekają”, mówi Franz-Gerstein.

Pożyteczni goście ogrodowi i eleganccy leniuchy

Odwiedzające ogrody węże są również pożyteczne. „Tam, gdzie przebywa wąż, znajduje się mniej myszy, a także znacznie mniej szczurów", mówi ochroniarz gatunków. Nawet zapach pozostałości po wylince węża odstrasza szczury i myszy. Węże są bardzo skromne, jeśli chodzi o ich jadłospis: „Jeśli wąż zje mysz lub żabę, bez problemu wytrzyma trzy miesiące bez kolejnego posiłku; te zwierzęta są bowiem wirtuozami oszczędzania energii – by nie powiedzieć: eleganckimi leniuchami."

Węże stały się w Niemczech rzadkie i dlatego podlegają szczególnej ochronie. Spośród 3’000 gatunków węży na świecie tylko siedem żyje u nas. Ich liczebność maleje wskutek niszczenia ich naturalnego siedliska coraz bardziej. Na przykład wąż kostkowy (Natrix tesselata) jest już potwierdzony tylko w Nadrenii-Palatynacie oraz nad Łabą w Saksonii. Właściciele ogrodów mogą pomóc tym zwierzętom: naturalne ogrody z kupkami kamieni, otwartym kompostem na ścięte rośliny i liście lub stawem jako biotopem oferują siedlisko, którego gdzie indziej brakuje.