Rak płuc i piekące błony śluzowe: co palacze robią swoim zwierzętom domowym

O czym wielu palaczy prawdopodobnie zapomina: dotyczy to nie tylko rodziny czy grona przyjaciół, lecz także ukochanych zwierząt domowych.

W Szwajcarii żyje około 1,85 miliona kotów i ponad pół miliona psów. Więcej niż co trzeci Szwajcar ma przynajmniej jedno zwierzę domowe. Życie w gospodarstwie domowym palaczy może mieć dla nich drastyczne skutki i poważnie ograniczać ich zdrowie. Choć wielu w to nie wierzy, wydychany dym jest dla osób i zwierząt znajdujących się w pobliżu równie szkodliwy jak dym zaciągany bezpośrednio z papierosa. Toksyczny dym unosi się nie tylko w powietrzu, lecz osadza się także na ludzkiej skórze oraz na przedmiotach, takich jak meble czy ubrania – a także w sierści zwierząt. Niezależnie od tego, czy czworonogi wdychają go bezpośrednio, czy przyswajają go podczas czyszczenia sierści bądź poprzez kontakt skórny z właścicielami – dla psów i innych zwierząt wiąże się to z licznymi zagrożeniami zdrowotnymi. Najbardziej dramatyczne z nich to agresywne nowotwory, a nawet wymiernie wyższa śmiertelność. I tak na przykład psy żyjące razem z palaczami mają o 60 procent wyższe ryzyko zachorowania na raka płuc.

Palacze świadomie decydują się na palenie papierosów, natomiast ich zwierzęta domowe – nie. Właśnie to mimowolne wdychanie dymu niesie ze sobą szereg zagrożeń. Obszerne badanie opublikowane w czasopiśmie «Journal of Animal Practice» pokazuje zagrożenia dla zwierząt domowych w tym zakresie i podkreśla, że koty są ze wszystkich zwierząt domowych najbardziej dotknięte biernym paleniem. Już przy paleniu do dziesięciu papierosów dziennie w sierści kota odkładają się duże ilości nikotyny. Na szkodę wychodzi im tu przede wszystkim regularna higiena sierści. Ale również psy i inne zwierzęta domowe cierpią z powodu toksyn, na które są narażone przez swoich właścicieli, jak podkreśla Markus Lindblad.

Rak płuc, przebarwiona sierść: koty w domach palaczy najbardziej narażone

Ponieważ koty są szczególnie czyste i często oraz dokładnie czyszczą swoją sierść, znacznie łatwiej przyswajają szkodliwą nikotynę poprzez język, skąd trafia ona do organizmu. Oprócz przebarwienia sierści prowadzi to między innymi do problemów z błonami śluzowymi oczu, nosa, gardła i jamy ustnej. Ponadto osłabieniu ulega układ odpornościowy, a poziom stresu u kota znacząco wzrasta. Najbardziej szokujące ustalenia dotyczące zdrowia biernie palących kotów domowych to podwyższone ryzyko zachorowania na chłoniaka węzłów chłonnych lub agresywnego raka jamy ustnej. Ryzyko zachorowania wzrasta tu odpowiednio dwukrotnie i czterokrotnie. Ponadto u dotkniętych zwierząt częściej występuje rak płuc.

Psy chorują przede wszystkim na raka nosa

W przeciwieństwie do kotów, psy filtrują znaczną część toksyn zawartych w dymie tytoniowym przez nos. Dlatego oprócz raka płuc grozi im dodatkowo ryzyko zachorowania na raka nosa. W odniesieniu do obu tych nowotworów amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) stwierdza, że szczególnie narażone są pyski niektórych ras psów. Rasy o krótkich lub średniej długości pyskach, takie jak mops, buldog czy beagle, są bardziej narażone na zachorowanie na raka płuc. Ich krótsze nosy mogą filtrować substancje rakotwórcze w mniejszym stopniu, przez co trafiają one bezpośrednio do płuc. Z kolei rasom psów o długich pyskach, jak charty czy dobermany, według FDA grozi raczej rak nosa. Powód: ich nos filtruje większość toksyn z wdychanego powietrza. Substancje te wprawdzie nie trafiają wtedy do płuc, ale uszkadzają tkanki w obrębie pyska. Najczęstszymi skutkami są tu kaszel, duszność lub zapalenie oskrzeli. «Ponieważ psy, jak wiadomo, chętnie biorą do pyska wszystko, co napotkają, u czworonogów istnieje dodatkowe zagrożenie połknięcia niedopałka papierosa», podkreśla Lindblad. Może to skutkować u psów zatruciem nikotyną. Objawia się ono na przykład drżeniem, wymiotami lub biegunką i może zakończyć się śmiercią. Ponadto badanie opublikowane w lutym 2024 roku w czasopiśmie naukowym «The Veterinary Journal» wykazało, że badane psy – teriery szkockie – żyjące w gospodarstwach domowych palaczy miały sześciokrotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka pęcherza moczowego.

Ochrona zwierząt domowych poprzez palenie na balkonie lub stosowanie produktów zastępczych

Oprócz psów i kotów, oczywiście również inne zwierzęta domowe są narażone na zagrożenia zdrowotne wynikające z biernego palenia. Także świnki morskie czy ptaki w gospodarstwach domowych palaczy nie są oszczędzone od tych zagrożeń i ich skutków. Według FDA ptaki trzymane w domach palaczy rozwijają szereg objawów. Między innymi mogą one nawet wyrywać sobie własne pióra. Nawet ryby są zagrożone, ponieważ nikotyna łatwo rozpuszcza się w wodzie i może w ten sposób przedostać się do akwarium poprzez system napowietrzania. Smutny fakt: zwierzęta nie mogą same zdecydować, czy opuścić dom lub mieszkanie, ani otworzyć okna, i dlatego są bezbronnie narażone na toksyczny dym papierosowy. Odpowiedzialność za ochronę zwierzęcia spoczywa zatem na właścicielce lub właścicielu. Najlepiej byłoby oczywiście całkowicie rzucić palenie. Rzucenie palenia nie zawsze jest jednak możliwe z dnia na dzień. «Właściciele zwierząt domowych powinni jednak zrobić wszystko, aby uniknąć kontaktu swoich pupili z dymem papierosowym, na przykład paląc na zewnątrz, na balkonie lub w ogrodzie. Możliwością są tu również produkty zastępcze wobec papierosów, takie jak snus, które nie wydzielają szkodliwego dymu. «W ten sposób nikt nie pali biernie», wyjaśnia Lindblad.

Faktem jest w każdym razie, że dla dobra zwierząt panowie i panie powinni zrezygnować z dymu papierosowego i niedopałków we własnym domu.