Longkanker en brandende slijmvliezen: wat rokers hun huisdieren aandoen

Wat veel gebruikers wellicht vergeten: daartoe behoren niet alleen familie of vrienden, maar ook de geliefde huisdieren.

In Zwitserland leven ongeveer 1,85 miljoen katten en meer dan een half miljoen honden. Meer dan één op de drie Zwitsers heeft minstens één huisdier. Het leven in een rokend huishouden kan voor hen drastische gevolgen hebben en hun gezondheid ernstig aantasten. Want ook al gelooft niemand dat: de uitgeademde rook is voor omstanders net zo schadelijk als de rook direct uit de sigaret. De giftige rook bevindt zich niet alleen in de lucht, maar zet zich ook af op de menselijke huid en op voorwerpen zoals meubels en kleding – maar ook in de vacht van dieren. Of de viervoeters het nu rechtstreeks inademen, het via het schoonlikken van de vacht binnenkrijgen of via huidcontact met hun baasjes opnemen – voor honden en katten ontstaan hierdoor talrijke gezondheidsrisico's. De wellicht meest verwoestende gevolgen: agressieve vormen van kanker tot een meetbaar hogere sterfte. Zo hebben bijvoorbeeld honden die samenleven met rokers een 60 procent hoger risico om longkanker te ontwikkelen.

Rokers kiezen bewust voor het gebruik van sigaretten, hun huisdieren echter niet. Juist deze onvrijwillige blootstelling aan de rook brengt een reeks risico's met zich mee. Een uitgebreid onderzoek in het «Journal of Animal Practice» gepubliceerde studie toont de gevaren voor huisdieren op dit gebied en benadrukt dat katten van alle huisdieren het meest te lijden hebben onder passief roken. Al bij een consumptie van tot tien sigaretten per dag slaat zich een grote hoeveelheid nicotine neer in de vacht van de kat. Vooral hun regelmatige vachtverzorging wordt hen hier noodlottig. Maar ook honden en andere huisdieren lijden onder de giftige stoffen waaraan ze door hun eigenaren worden blootgesteld, maakt Markus Lindblad duidelijk.

Longkanker, verkleurde vacht: katten in rokershuishoudens het meest in gevaar

Omdat katten bijzonder schoon zijn en hun vacht vaak en uitgebreid schoonmaken, nemen ze veel gemakkelijker de schadelijke nicotine op via de tong, die zo in het lichaam terechtkomt. Naast een verkleuring van de vacht leidt dit onder andere tot problemen met de slijmvliezen van de ogen en van de neus-, keel- en halsholte. Daarnaast wordt het immuunsysteem verzwakt en neemt het stressniveau van de kat aanzienlijk toe. De wellicht meest schokkende bevindingen over passief rokende huistijgers met betrekking tot hun gezondheid: het verhoogde risico op lymfklierkanker of agressieve mondkanker. Hier verdubbelt respectievelijk verviervoudigt het risico op deze aandoeningen. Bovendien komt bij de getroffen dieren vaker longkanker voor.

Honden krijgen vooral neuskanker

In tegenstelling tot katten filteren honden een aanzienlijk deel van de toxinen uit tabaksrook via hun neus. Daardoor bestaat voor hen naast longkanker het extra risico op neuskanker. Met betrekking tot deze twee soorten kanker stelt de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) vast dat bepaalde hondensnuiten bijzonder gevoelig zijn. Rassen met korte of middellange snuiten zoals de mopshond, buldog of beagle lopen volgens dit onderzoek een verhoogd risico op longkanker. Hun kortere neus kan kankerverwekkende stoffen minder goed filteren, waardoor deze eerder rechtstreeks in de longen terechtkomen. Hondenrassen met een lange snuit, zoals de windhond en de dobermann, lopen volgens de FDA daarentegen eerder risico op neuskanker. De reden: hun neus filtert een groot deel van de toxines uit de ingeademde lucht. Deze stoffen komen zo weliswaar niet in de longen terecht, maar beschadigen wel het weefsel in de snuit. De meest voorkomende gevolgen hiervan zijn hoesten, kortademigheid of bronchitis. «Omdat honden bekend staan om het feit dat ze graag van alles in hun mond nemen wat op hun pad komt, bestaat bij deze viervoeters het bijzondere risico dat ze een sigarettenpeuk inslikken», benadrukt Lindblad. Honden kunnen daarbij nicotinevergiftiging oplopen. Deze uit zich onder andere in symptomen zoals trillen, braken of diarree en kan fataal aflopen. Daarnaast liet een onderzoek dat in februari 2024 werd gepubliceerd in het vakblad «The Veterinary Journal» zien dat de onderzochte honden – Scottish Terriers – die in een huishouden met rokers leefden, een zes keer hoger risico hadden om blaaskanker te ontwikkelen.

Huisdieren beschermen tegen roken op het balkon of tegen vervangingsproducten

Naast honden en katten lopen natuurlijk ook andere huisdieren gezondheidsrisico's door meeroken. Zo blijven ook cavia's of vogels in rokershuishoudens niet gespaard van de gevaren en gevolgen. Volgens de FDA ontwikkelen vogels die in een rokershuishouden worden gehouden, een reeks symptomen. Onder andere zouden ze daardoor zelfs hun eigen veren uittrekken. Zelfs vissen lopen gevaar, omdat nicotine gemakkelijk oplosbaar is in water en zo via de beluchting in het aquarium terecht kan komen. Het trieste feit is: dieren kunnen niet zelf beslissen om het huis of de woning te verlaten of een raam te openen, en zijn daardoor hulpeloos blootgesteld aan de giftige sigarettenrook. Het is dus de verantwoordelijkheid van de eigenaar om het dier te beschermen. Het beste zou natuurlijk zijn om helemaal te stoppen met roken. Een rookstop is echter niet altijd, respectievelijk niet van de ene op de andere dag, te realiseren. «Huisdiereigenaren zouden echter alles moeten doen om te voorkomen dat hun lievelingen in aanraking komen met sigarettenrook, bijvoorbeeld door buiten op het balkon of in de tuin te roken. Ook sigarettenvervangende producten zoals snus, die geen schadelijke rook afgeven, bieden hier een mogelijkheid. «Zo rookt niemand passief mee», legt Lindblad uit.

Feit is in elk geval: baasjes zouden voor het welzijn van de dieren moeten afzien van sigarettenrook en peuken in hun eigen huis.