Fuchsjagd stoppen – Grosser Rat Thurgau anschreiben
Turgowia to kanton z systemem łowieckim opartym na rewirach: gminy wydzierżawiają swoje rewiry prywatnym towarzystwom myśliwi rekreacyjni, a w latach 2020–2024 zastrzelono tu średnio 712 lisów rocznie, do czego dochodziło średnio 863 zwierząt zarejestrowanych jako padłe. Wiosną 2026 roku radni kantonalni z partii GRÜNEN, Mathis Müller i Isabelle Vonlanthen-Specker, w prostej interpelacji zażądali, by praktyka ta została wreszcie zweryfikowana naukowo.
Rada Rządowa odrzuciła ten postulat 21 kwietnia 2026 roku (odpowiedź nr 209). W jej odpowiedzi nie pada ani jedno odwołanie do badań naukowych; powołuje się ona na koszty oraz na planowanie zadań i rezygnacji na lata 2025–2027 i zaprzecza, jakoby obecne zarządzanie populacją lisa było w niewystarczającym stopniu oparte na dowodach. Uwagę zwraca przyznanie się w środku tekstu: kanton wyraźnie nie postrzega polowań na lisy «jako instrumentu kompleksowego sterowania populacyjno-biologicznego». Tym samym sam przyznaje, że coroczne odstrzały wcale nie regulują liczebności populacji.
Na pytanie, co w takim razie pozostaje, rząd nie odpowiada: jeśli odstrzały nie regulują populacji, jakiemu udokumentowanemu celowi służą? Zamiast kontroli skuteczności odpowiedź odsyła do zakazu polowań w norach z 2017 roku oraz do podziemnych kontenerów na odpady na terenach zabudowanych. Oba rozwiązania są sensowne, ale żadne z nich nie wyjaśnia, dlaczego wciąż zabija się setki zdrowych zwierząt.
Możesz coś zrobić, niezależnie od tego, w jakim regionie mieszkasz. Zwróć się bezpośrednio do radnej lub radnego kantonalnego zasiadającego w Wielkiej Radzie. To działanie legalne, skuteczne i wymaga niewiele czasu.
Ważne: nie polegaj wyłącznie na e-mailu. Z kilku kantonów docierały do nas sygnały, że wiadomości dotyczące łowiectwo rekreacyjne na lisy bywają zwracane jako niedoręczalne. Czy wynika to z błędnych adresów, czy z filtrów, nie sposób ocenić z zewnątrz. Korzystaj więc z kilku dróg: listu, telefonu lub rozmowy osobistej. Często wiadomość skierowana do sekretariatu frakcji lub partii jest skuteczniejsza niż do pojedynczych członków, a list czy telefon trudniej odfiltrować niż e-mail.
Wzór listu – skopiuj ten tekst do swojego programu pocztowego
Temat: Polowania na lisy w Turgowii – proszę o poparcie weryfikacji opartej na dowodach naukowych
Szanowna Pani [Nazwisko] / Szanowny Panie [Nazwisko]
Zwracam się do Pani / Pana bezpośrednio jako wyborczyni / wyborca, ponieważ niepokoi mnie praktyka polowań na lisy w Turgowii.
W kwietniu 2026 roku Rada Rządowa odrzuciła proste zapytanie w sprawie polowania na lisy opartego na dowodach naukowych (odpowiedź nr 209), uzasadniając to kosztami i brakiem wartości dodanej, nie przytaczając przy tym ani jednego badania naukowego. Jednocześnie stwierdza, że polowania na lisy nie należy rozumieć «jako instrumentu kompleksowego sterowania populacyjno-biologicznego». Tym samym przyznano, że około 712 odstrzałów rocznie nie steruje wielkością populacji.
Stan badań jest jednoznaczny. Kanton Lucerna, jako jedyny systematycznie rejestrujący stan zdrowia odstrzelonych lisów, pokazuje: spośród 2'217 zabitych zwierząt jedynie 39 wykazywało objawy chorobowe, ponad 98 procent było zdrowych. Odstrzały są ponadto szybko kompensowane przez zwiększoną rozrodczość i napływ osobników z zewnątrz (Baker & Harris 2006; Rushton i in. 2006; Kämmerle i in. 2019). W przypadku bąblowicy wielojamowej polowanie jest wręcz kontrproduktywne: w rejonie Nancy przy intensywnych polowaniach częstość występowania wzrosła z 44 do 55 procent (Comte i in. 2017), podczas gdy w Luksemburgu po zakazie polowań z 2015 roku spadła z około 40 do poniżej 10 procent.
Również praktyka przemawia przeciwko takim polowaniom: Genewa od 1974 roku rezygnuje z polowań hobbystycznych, Szwajcarski Park Narodowy jest wolny od polowań od 1914 roku, a kanton Zug po przeprowadzeniu własnego badania naukowego (SWILD, maj 2026) nie promuje już aktywnie polowań na lisy. Nigdzie nie doprowadziło to do eksplozji populacji, zwiększonych szkód ani do pogorszenia sytuacji chorobowej.
Zwracam się do Państwa z prośbą o ponowne podjęcie tego tematu w Wielkiej Radzie oraz o zaangażowanie się na rzecz opartego na nauce zarządzania populacją lisów, ze szczególnym uwzględnieniem metod nieśmiercionośnych. Konieczność regularnych polowań na lisy w kantonie Turgowia powinna zostać krytycznie i rzeczowo zakwestionowana.
Z wyrazami szacunku
[Imię i nazwisko]
[Miejscowość zamieszkania]
Co zdecydowano w kantonie Turgowia
Proste zapytanie «Wprowadzenie względnie weryfikacja polowania na lisy opartego na dowodach naukowych», złożone wiosną 2026 roku przez radnych kantonalnych partii GRÜNE, Mathisa Müllera i Isabelle Vonlanthen-Specker. Domagano się w nim naukowo ugruntowanego monitoringu populacji, oceny skuteczności polowań na lisy oraz działań przeciwko antropogenicznym źródłom pożywienia na terenach zabudowanych.
Odpowiedź nr 209 z 21 kwietnia 2026: odrzucenie. Rada Rządowa odrzuca powszechny monitoring, powołując się na nakłady kadrowe i finansowe, nie dostrzega «proporcjonalnej wartości dodanej» i nie podziela założenia, że dotychczasowe zarządzanie jest zbyt mało oparte na dowodach — nie podając na to żadnego źródła. Jednocześnie sama nie określa polowania na lisy jako sterowania populacją w sensie biologicznym.
Turgowia jest kantonem o systemie polowań rewirowych: rewiry są wydzierżawiane prywatnym towarzystwom łowieckim, które polują na własny rachunek jako formę spędzania wolnego czasu. Że praktyki łowieckie można kontrolować i ograniczać, kanton już udowodnił: w 2017 roku Wielka Rada jako pierwszy kanton w Szwajcarii zakazała polowania norowego z psami na lisy i borsuki. To, co było możliwe w tym zakresie, jest możliwe także w przypadku pozostałych form polowania na lisy.
Co mówi nauka
Regulacja populacji: Lis rudy szybko wyrównuje straty poprzez zwiększoną rozrodczość, zmienione zachowania społeczne i imigrację. Nawet intensywne polowanie nie wykazuje trwałego wpływu na liczebność populacji (Baker et al. 2002; Rushton et al. 2006; Kämmerle et al. 2019).
Wścieklizna: Została pokonana nie dzięki polowaniom, lecz dzięki programom szczepionek doustnych prowadzonym od 1978 roku. Działania śmiertelne mogą wręcz sprzyjać rozprzestrzenianiu się chorób, ponieważ zwierzęta poddane presji łowieckiej stają się bardziej mobilne.
Bąblowica (tasiemiec bąblowcowy): Intensywne polowanie zwiększa częstość występowania pasożyta (Comte et al. 2017, region Nancy). Przynęty odrobaczające obniżyły natomiast ryzyko zakażenia w powiecie Starnberg o 97 do 99 procent. W Luksemburgu po wprowadzeniu zakazu polowań w 2015 roku częstość występowania spadła z około 40 do poniżej 10 procent.
Borelioza: Lisy regulują liczebność myszy i gryzoni, które uchodzą za rezerwuar kleszczy przenoszących boreliozę. Tam, gdzie drapieżniki są bardziej aktywne, występuje zauważalnie mniej gryzoni obciążonych kleszczami (Hofmeester et al., Proceedings of the Royal Society B).
Genewa i Park Narodowy: Genewa od 1974 roku obywa się bez polowań hobbystycznych, interweniować mogą wyłącznie państwowe strażniczki i strażnicy łowieccy — w ostatnich dwóch latach sprawozdawczych bez ani jednego odstrzału regulacyjnego lisa. Szwajcarski Park Narodowy jest wolny od polowań od 1914 roku, bez eksplozji populacji i bez pogorszenia sytuacji chorobowej.
Pełny przegląd badań: Badania: wpływ polowań hobbystycznych na dzikie zwierzęta
Raport SWILD z Zugu
Kanton Zug jako jedyny dotychczas kanton odpowiedział na petycję w sprawie polowań na lisy prawdziwym badaniem naukowym. Dyrekcja Spraw Wewnętrznych zleciła opracowanie biuru SWILD, którego raport ekspercki ukazał się w drugiej wersji w maju 2026 roku i został przedłożony komisji łowieckiej 16 czerwca 2026 roku.
Wnioski są jednoznaczne: praktykowane polowanie na lisy nie reguluje populacji w sposób trwały, nie poprawia zwalczania chorób zakaźnych i ustępuje metodom nieśmiercionośnym w ochronie zwierząt gospodarskich. Doświadczenia z Genewy (od 1974 roku) i Luksemburga (od 2015 roku) potwierdzają: zarządzanie dziką zwierzyną funkcjonuje bez hobbystycznych polowań na lisa rudego.
Pełne opracowanie jest publicznie dostępne: Naukowe podstawy dotyczące polowań na lisy
Gdzie znajdziesz dane kontaktowe
Wielka Rada kantonu Turgowia liczy 130 radnych kantonalnych. Nazwiska, frakcje i dane kontaktowe znajdziesz na oficjalnej liście członków parlamentu pod adresem parlament.tg.ch – Mitglieder. Najskuteczniejsza jest osobiście sformułowana wiadomość do poszczególnych członków z Twojego regionu lub Twojej partii. Prosimy, nie pisz do wszystkich jednocześnie; ukierunkowany kontakt indywidualny lub wiadomość do sekretariatu frakcji działa silniej niż masowa wysyłka.
Co dotychczas wydarzyło się w kantonie Turgowia
📌 Kanton Turgowia ostatecznie zakazuje polowań norowych
Jako pierwszy kanton w Szwajcarii Wielka Rada zakazała w 2017 roku polowań norowych na lisy i borsuki. Dowód na to, że kanton może ograniczać praktyki łowieckie.
📌 Urzędowy raport ekspercki odbiera polowaniom na lisy podstawy
Raport SWILD kantonu Zug pokazuje: polowanie na lisy nie reguluje populacji i nie obniża ryzyka chorób.
📌 Lis w Szwajcarii: najczęściej odstrzeliwany drapieżnik bez lobby
Dlaczego rocznie około 19 000 lisów zostaje zastrzelonych bez planu odstrzału i bez naukowego uzasadnienia.
🧠 Samoregulacja populacji dzikich zwierząt
50 lat Genewy i 110 lat Parku Narodowego dowodzi, że dzikie zwierzęta stabilizują się bez polowań hobbystycznych.
📌 Hobbystyczni myśliwi jako fałszywi eksperci od dzikich zwierząt
Jak w ponad dwunastu kantonach zainicjowano petycje i wnioski dotyczące polowań na lisy.