Odcinek podcastu: Mistyka, polowanie i władza

To wydanie podcastu Wild beim Wild łączy dwie perspektywy dotyczące tego samego podstawowego pytania: co mówi o ludziach fakt, że panują nad zwierzętami, choć nie zależy od tego ich przetrwanie?

W pierwszej części mowa jest o tradycjach religijnych i duchowych oraz o ich etycznym stosunku do zwierząt i polowania hobbystycznego. Wyraźny zakaz polowań pojawia się wprawdzie rzadko, jednak wiele kluczowych nauk zasadniczo podważa zabijanie, którego można uniknąć, przemoc oraz wyobrażenie o panowaniu człowieka nad innymi istotami żywymi.

Swami Sivananda reprezentuje wraz z zasadą ahimsy stanowisko najdalej idące: niestosowanie przemocy obowiązuje bez wyjątku wobec wszystkich istot żywych, w myślach, słowach i czynach. Skoro już zabijanie w celach żywieniowych, którego można uniknąć, jest moralnie problematyczne, to polowania trofeowe czy rekreacyjne tym bardziej trudno usprawiedliwić.

Również Franciszek z Asyżu reprezentuje relację ze zwierzętami, którą kształtuje nie posiadanie i zdobycz, lecz braterstwo. Wydanie to starannie oddziela wypowiedzi udokumentowane od cytatów rozpowszechnionych, ale niepotwierdzonych krytyką źródeł. Na nowo odczytana zostaje także legenda o św. Hubercie: opowiada ona nie o uświęceniu polowania, lecz o moralnym nawróceniu — myśliwy porzuca polowanie.

Budda, Mahawira i papież Franciszek dopełniają tę etyczną linię. Nauka buddyjska zakazuje zabijania, nakłaniania do zabijania oraz aprobowania zabijania. Dżinijska ahinsa nakazuje nie wyrządzać krzywdy żadnej czującej istocie. Papież Franciszek w encyklice «Laudato si’» krytykuje wyobrażenie o absolutnym panowaniu człowieka nad innymi stworzeniami. Razem stanowiska te nie tworzą jednolitego religijnego zakazu polowań, ale wyraźną miarę przeciwko możliwej do uniknięcia przemocy, znęcaniu się nad zwierzętami i sprowadzaniu dzikich zwierząt do rangi trofeów.

W drugiej części odcinek poświęcony jest krytyce polowań i władzy sformułowanej przez pewnego duchowego nauczyciela XX wieku. Jego spotkanie z myśliwy rekreacyjnyem zagęszcza tę krytykę: kto zabija zwierzę, mimo że pożywienia nie brakuje, i traktuje zabijanie jedynie jako «grę», ten — według tej interpretacji — nie szuka pożywienia, lecz władzy nad bezbronną istotą.

Krytyka wykracza poza łowiectwo rekreacyjne. Mistyk postrzega także władzę polityczną jako wyraz wewnętrznego braku: ludzie próbują rekompensować poczucie niższości panowaniem nad innymi. Jego prowokacyjna diagnoza brzmi, że zarówno myśliwi rekreacyjni, jak i politycy dążą do kontroli nad słabszymi, zamiast rozwijać wewnętrzną świadomość. Jego obraz drzewa uwidacznia to żądanie: polityka często przycina jedynie widoczne «liście», podczas gdy prawdziwa zmiana musiałaby zaczynać się od społecznych i osobistych «korzeni».

Myśl przewodnia

W różnych religiach, naukach duchowych i mistyce powtarza się jeden motyw etyczny: siła przejawia się nie w panowaniu nad słabszymi, lecz we współczuciu, niestosowaniu przemocy i uznaniu innych istot żywych za indywidua. Odcinek stawia więc pytanie, czy łowiectwo rekreacyjne da się pogodzić z etyką, która nie traktuje zwierząt jako zasobów, trofeów czy dostępnego pogłowia.

Linkowanie wewnętrzne pasuje do dossier Psychologia i polowanie oraz Prawa zwierząt.