Nieludzkie praktyki hodowli i uboju ryb

Krytyczne warunki utrzymania, problematyczne procesy transportu i bolesne metody uboju: luki w unijnych przepisach dotyczących ochrony ryb ujawnia niepokojące nowe śledztwo dotyczące ferm rybnych w Europie.

Nowe śledztwo przeprowadzone przez organizację Essere Animali, opublikowane we współpracy z Compassion in World Farming, ujawnia braki obecnego prawodawstwa UE dotyczącego dobrostanu zwierząt, które wyraźnie nie zapewnia ochrony ryb hodowlanych. Szokujące nagrania, wykonane podczas śledztwa prowadzonego na kilku fermach pstrąga oraz kilku fermach labraksa i dorady, ujawniają praktyki hodowlane, transportowe i ubojowe, które powodują u zwierząt ogromne cierpienie, ponieważ są one niewystarczająco regulowane przez konkretne przepisy UE.

W Europie ryby należą do zwierząt hodowanych najczęściej: tylko w 2017 roku w granicach UE zabito na spożycie przez ludzi szacunkowo 1,3 miliarda ryb. Jednak w przeciwieństwie do zwierząt lądowych, obowiązujące przepisy UE dotyczące ryb hodowlanych zawierają jedynie kilka ogólnych wymogów, sformułowanych w taki sposób, że nieliczne postanowienia dotyczące dobrostanu zwierząt na różnych etapach hodowli (dyrektywa 98/58/WE), podczas transportu (rozporządzenie (WE) nr 1/2005) oraz w momencie uboju (rozporządzenie (WE) nr 1099/2009) trudno jest zastosować w praktyce.

Poważne problemy z dobrostanem zwierząt udokumentowane w śledztwie pokazują, że ryby hodowlane w całej Europie pilnie potrzebują lepszej ochrony. Ryby hodowane są w większej liczbie niż jakiekolwiek inne zwierzę, ale są też zwierzętami najbardziej zaniedbanymi przez prawodawstwo UE. Mamy teraz wyjątkową okazję, aby wezwać Komisję Europejską do zakończenia ich cierpienia i ochrony życia ponad miliarda ryb rocznie, poprzez znaczące ulepszenie prawodawstwa UE, tak aby zapewnić odpowiednią ochronę ich dobrostanu na każdym etapie hodowli.

Dr Krzysztof Wojtas, szef działu polityki rybnej w Compassion in World Farming

Badanie ujawnia okrutne warunki panujące w wielu europejskich intensywnych fermach rybnych. Zamknięte w betonowych basenach ryby narażone są na wysoką gęstość zarybienia, która może wpływać na jakość wody, sprzyjając szybkiemu rozprzestrzenianiu się patogenów i chorób. Przepełnione basenu mogą również prowadzić do tego, że ryby stają się coraz bardziej zestresowane i agresywne wobec siebie. Zdjęcia pokazują martwe ryby unoszące się na powierzchni wody, co wskazuje na wysoki wskaźnik śmiertelności w tej branży. Ubogie i przepełnione warunki w gospodarstwach ukazują z kolei, jak mało stymulujące jest środowisko dla ryb hodowlanych – ponieważ nie mogą one zaspokoić wielu swoich naturalnych potrzeb behawioralnych, są zamiast tego zmuszone pływać w niekończących się kręgach.

Ponadto badanie wykazuje, że transport stanowi jedną z najbardziej krytycznych faz, w których dobrostan ryb hodowlanych jest poważnie zagrożony. Przed transportem ryby są zwykle poddawane długiemu okresowi głodówki, który może trwać nawet kilka dni, co stanowi dla zwierząt źródło stresu. Załadunek i wyładunek mogą być przeprowadzane niedbale, a bez odpowiedniego wyposażenia ryby mogą pozostawać poza wodą przez kilka minut. Źle skonstruowane pompy i sieci oraz nieostrożne obchodzenie się z rybami prowadzą do obrażeń fizycznych i ostrego cierpienia emocjonalnego.

Ryby są istotami zdolnymi do odczuwania, obdarzonymi niesamowitymi zdolnościami poznawczymi, które pozwalają im doświadczać nie tylko negatywnych emocji, takich jak ból, strach i cierpienie, ale również pozytywnych emocji, takich jak radość i przyjemność, wynikających z pozytywnych interakcji między osobnikami tego samego gatunku oraz z otoczeniem. Komisja Europejska ma wielką szansę, aby zapewnić lepszą ochronę prawną, również dzięki odkryciom naukowym, które umożliwiły znalezienie bardziej humanitarnych metod chowu. Nadszedł czas, aby wysłuchać głosu wrażliwych obywateli, którzy domagają się, by ciche cierpienie ryb w europejskich gospodarstwach rybnych dobiegło końca.

Simone Montuschi, prezes Essere Animali

Zdjęcia dokumentujące zabijanie zwierząt świadczą nie tylko o niewystarczającym wdrażaniu przepisów UE, ale również o ich oczywistych niedociągnięciach w zakresie konkretnych wymogów dotyczących ochrony dobrostanu ryb w momencie uśmiercania. Rozporządzenie (WE) nr 1099/2009 przewiduje, że w chwili zabijania zwierzętom należy oszczędzić «możliwego do uniknięcia bólu, strachu lub cierpienia» (art. 3 ust. 1). Jednak brak dalszych szczegółowych przepisów dotyczących najbardziej odpowiednich metod ogłuszania i uśmiercania dla różnych gatunków ryb powoduje, że powszechnie stosowane są okrutne i bolesne praktyki. Badanie pokazuje, że ryby po nieskutecznym ogłuszeniu elektrycznym, przeprowadzanym albo w papce lodowej, albo poza wodą w drewnianych lub marmurowych pojemnikach, cierpią w agonii: utrata przytomności nie następuje natychmiast, co potwierdzają gwałtowne próby ucieczki zwierząt. Świadczy o tym również obecność świadomych ryb podczas procesów pakowania w zakładzie przetwórczym.

Komisja Europejska pracuje obecnie nad rewizją przepisów UE dotyczących dobrostanu zwierząt, zgodnie z postanowieniami strategii «Od producenta do konsumenta» i przedstawi jesienią 2023 roku nowy wniosek legislacyjny. Konieczność uwzględnienia dobrostanu ryb w tej rewizji jest tym bardziej pilna, że unijna platforma dobrostanu zwierząt oraz zespół badawczy działający na zlecenie komisji śledczej w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu (ANIT) już opracowały i opublikowały konkretne zalecenia dotyczące zarówno praktyk chowu (jakość wody i sposób postępowania), jak i praktyk transportowych.

Publikując to nowe badanie, Essere Animali przyłącza się do kampanii Compassion in World Farming, mającej na celu wezwanie Komisji Europejskiej, w szczególności Dyrekcji Generalnej do spraw Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG SANTE), do uwzględnienia ochrony dobrostanu ryb wśród priorytetowych celów rewizji unijnych przepisów o dobrostanie zwierząt.Inicjatywę wspiera petycja, która ma pokazać urzędnikom Komisji Europejskiej, jak bardzo obywatelom zależy na rybach i ich dobrostanie w chowie.