Onmenselijke fokkerij- en slachtpraktijken bij vissen

Kritieke huisvestingsomstandigheden, problematische transportprocessen en pijnlijke slachtmethoden: de leemtes in de EU-visbeschermingsvoorschriften worden blootgelegd in een verontrustend nieuw onderzoek naar visboerderijen in Europa.

Een nieuw onderzoek van de organisatie Essere Animali, dat werd gepubliceerd in samenwerking met Compassion in World Farming, onthult de tekortkomingen van de huidige EU-dierenwelzijnswetgeving, die het welzijn van gekweekte vissen duidelijk niet waarborgt. De schokkende beelden die tijdens het onderzoek werden gefilmd – dat werd uitgevoerd op meerdere forellenkwekerijen en enkele zeebaars- en zeebrasemkwekerijen – onthullen fok-, transport- en slachtpraktijken die de dieren enorm veel leed toebrengen, aangezien deze slechts onvoldoende worden geregeld door specifieke EU-verordeningen.

In Europa behoren vissen tot de dieren die het vaakst worden gefokt: alleen al in 2017 werden naar schatting 1,3 miljard vissen binnen de EU-grenzen gedood voor menselijke consumptie. In tegenstelling tot landdieren bevat de geldende EU-wetgeving voor gekweekte vissen echter slechts enkele algemene vereisten, die zo zijn geformuleerd dat de weinige bepalingen over het welzijn van de dieren in de verschillende fokstadia (Richtlijn 98/58/EG), tijdens het transport (Verordening (EG) nr. 1/2005) en op het moment van de slacht (Verordening (EG) nr. 1099/2009) moeilijk toe te passen zijn.

De ernstige dierenwelzijnsproblemen die in het onderzoek zijn gedocumenteerd, tonen aan dat kweekvissen in heel Europa dringend beter beschermd moeten worden. Vissen worden in grotere aantallen gefokt dan elk ander dier, maar het zijn ook de dieren die door de EU-wetgeving het meest worden verwaarloosd. We hebben nu de unieke kans om de Europese Commissie op te roepen hun lijden te beëindigen en het leven van meer dan een miljard vissen per jaar te beschermen, door de EU-wetgeving aanzienlijk te verbeteren om een passende bescherming van hun welzijn in elke fase van de kweek te waarborgen.

Dr. Krzysztof Wojtas, Hoofd Visbeleid bij Compassion in World Farming

Het onderzoek werpt een schril licht op de wrede omstandigheden in veel Europese intensieve visfarms. Opeengepakt in betonnen bassins kan de hoge bezettingsdichtheid de waterkwaliteit aantasten, waardoor ziekteverwekkers en ziektes zich snel kunnen verspreiden. De overvolle bassins kunnen er ook toe leiden dat de vissen steeds gestresster en onderling agressiever worden. De beelden tonen dode vissen die op het wateroppervlak drijven, wat wijst op het hoge sterftecijfer in de sector. De kale en overvolle omstandigheden in de installaties tonen op hun beurt aan hoe weinig stimulerend het leven voor de kweekvissen is – omdat ze veel van hun natuurlijke gedragsbehoeften niet kunnen bevredigen, zijn ze in plaats daarvan gedwongen om in eindeloze cirkels rond te zwemmen.

Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat transport een van de meest kritieke fases is, waarin het welzijn van kweekvissen ernstig in gevaar komt. Vóór het transport worden de vissen doorgaans onderworpen aan een lange vasteperiode, die tot meerdere dagen kan duren, wat stress veroorzaakt bij de dieren. Het laden en lossen kan nonchalant gebeuren, en zonder geschikte apparatuur kunnen de vissen meerdere minuten buiten het water blijven. Slecht geconstrueerde pompen en netten, evenals onvoorzichtige hantering, leiden tot fysieke verwondingen bij de vissen en tot acuut emotioneel lijden.

Vissen zijn gevoelige wezens met ongelooflijke cognitieve vaardigheden, die niet alleen negatieve emoties zoals pijn, angst en lijden kunnen ervaren, maar ook positieve emoties zoals vreugde en plezier, die voortkomen uit positieve interacties tussen soortgenoten en met hun omgeving. De Europese Commissie heeft een grote kans om te zorgen voor betere wettelijke bescherming, mede dankzij de inzichten uit wetenschappelijk onderzoek, dat het mogelijk heeft gemaakt om meer humane houderijmethoden te vinden. Het is tijd om te luisteren naar de stem van bewuste burgers die eisen dat er een einde komt aan het stille lijden van vissen in Europese viskwekerijen.

Simone Montuschi, President of Essere Animali

De beelden die de dodingsmethoden van de dieren documenteren, getuigen niet alleen van de gebrekkige naleving van de EU-wetgeving, maar ook van de duidelijke tekortkomingen ervan wat betreft specifieke eisen ter bescherming van het welzijn van vissen op het moment van slachting. Verordening (EG) nr. 1099/2009 bepaalt dat dieren op het moment van doding «vermijdbare pijn, angst of lijden» bespaard moet blijven (artikel 3, lid 1). Het ontbreken van verdere specifieke voorschriften over de meest geschikte verdovings- en slachtmethoden voor verschillende vissoorten leidt er echter toe dat wrede en pijnlijke praktijken wijdverspreid zijn. Het onderzoek toont aan dat de vissen na de ineffectieve elektrische verdoving — die ofwel in ijsbrij, ofwel buiten het water in houten en marmeren bakken wordt uitgevoerd — vreselijk lijden: het bewustzijnsverlies treedt niet onmiddellijk in, zoals blijkt uit de heftige ontsnappingspogingen van de dieren. Dit wordt ook bevestigd door de aanwezigheid van bij bewustzijn zijnde vissen tijdens de verpakkingsprocessen in de verwerkingsfabriek.

De Europese Commissie herziet momenteel de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn, in overeenstemming met de bepalingen van de strategie «Van producent naar consument» en zal in het najaar van 2023 een nieuw wetgevingsvoorstel presenteren. De noodzaak om het welzijn van vissen in deze herziening op te nemen is des te dringender, aangezien het EU-platform voor dierenwelzijn en een onderzoeksteam, in opdracht van de onderzoekscommissie voor de bescherming van dieren tijdens transport (ANIT), reeds specifieke aanbevelingen hebben opgesteld en gepubliceerd, zowel voor de houderijpraktijken (waterkwaliteit en behandeling) als voor de transportpraktijken.

Met de publicatie van dit nieuwe onderzoek sluit Essere Animali zich aan bij de campagne van Compassion in World Farming, die tot doel heeft de Europese Commissie, en met name het Directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid (DG SANTE), op te roepen om de bescherming van het welzijn van vissen op te nemen in de prioritaire doelstellingen van de herziening van de EU-dierenwelzijnsregels.Het initiatief wordt ondersteund door een petitie, die de ambtenaren van de Europese Commissie moet laten zien hoezeer burgers begaan zijn met vissen en hun welzijn in de kwekerijen.