Japonia: dlaczego prawie nie ma tam przestępczości z użyciem broni

Japonia ma jeden z najniższych na świecie wskaźników przestępczości z użyciem broni. W 2014 roku odnotowano tam zaledwie 6 ofiar śmiertelnych postrzałów, w porównaniu z 33’599 w USA. Jaki jest sekret?

Kto w Japonii chce kupić broń, potrzebuje cierpliwości i determinacji. Trzeba wziąć udział w jednodniowym kursie, zdać test pisemny i przejść test strzelecki, w którym wymagana jest skuteczność trafień na poziomie co najmniej 95 %.

Przeprowadza się ponadto badania psychologiczne oraz testy na obecność narkotyków. Sprawdzana jest karalność oraz ewentualne powiązania z grupami ekstremistycznymi. Weryfikuje się także członków rodziny i współpracowników.

Policja ma uprawnienie do odmowy wydania pozwolenia na broń, a także prawo do poszukiwania broni palnej i jej konfiskaty.

Ścisłe regulacje od wieków

To jeszcze nie wszystko. Broń krótka jest całkowicie zakazana, dozwolone są wyłącznie strzelby gładkolufowe i wiatrówki.

Prawo reguluje liczbę sklepów z bronią. W większości z 40 okręgów dozwolone są nie więcej niż trzy, a nową amunicję można kupić tylko wtedy, gdy zwróci się zużyte łuski z poprzedniego zakupu.

Policja musi zostać poinformowana o miejscu przechowywania broni palnej i amunicji. Obie te rzeczy muszą być zamknięte oddzielnie.

Broń palna jest raz w roku kontrolowana przez policję. Po trzech latach licencja na broń wygasa i trzeba powtórzyć wszystkie testy i kursy. To pomaga wyjaśnić, dlaczego masowe strzelaniny w Japonii są niezwykle rzadkie. Gdy dochodzi do masowych zabójstw, sprawca zazwyczaj użył noża.

Obowiązująca ustawa o broni istnieje od 1958 roku, ale jej idea sięga wieków wstecz. „Odkąd broń trafiła do kraju, Japonia zawsze miała surowe przepisy”, powiedział Ian Overton, dyrektor zarządzający Action on Armed Violence i autor książki „Gun Baby Gun”.

„Japonia jest pierwszym państwem, które wprowadziło ustawę o broni, a przyświeca jej zasada, że broń nie ma miejsca w cywilizowanym społeczeństwie.”

Już około 1683 roku nagradzano ludzi, którzy oddawali swoją broń palną, prawdopodobnie była to pierwsza akcja odkupu broni na całym świecie.

Porównanie krajów według liczby ofiar śmiertelnych broni palnej

(liczba zgonów na 100’000 mieszkańców, według ostatnich dostępnych danych)

Efektem jest bardzo niewielka liczba posiadaczy broni: 0,6 sztuki broni na 100 osób w 2007 roku, według statystyk dotyczących broni palnej w porównaniu z 6,2 w Anglii i 88,8 w USA.

„Gdy w społeczeństwie pojawia się broń, pojawia się też przemoc z jej użyciem, ale zależy to również od liczby tej broni”, mówi Overton. „Jeśli w społeczeństwie jest tylko niewiele broni, liczba aktów przemocy z jej użyciem z konieczności maleje.”

Policja stawia na sztuki walki zamiast na broń

Japońscy policjanci bardzo rzadko używają broni i przywiązują wielką wagę do sztuk walki – od wszystkich oczekuje się czarnego pasa w judo. Spędzają bardzo dużo czasu na kendo, zamiast ćwiczyć strzelanie.

„Odpowiedzią na przemoc nigdy nie powinna być przemoc, zawsze powinna to być deeskalacja. W Japonii w 2015 roku oddano tylko 6 strzałów”,

mówi dziennikarz Anthony Berteaux. „Większość japońskich policjantów zawija agresywne lub pijane osoby w rodzaj dużych futonów i zawozi je na komisariat, żeby się uspokoiły.” W przeciwieństwie do modelu amerykańskiego, gdzie policja jest militaryzowana.

„Jeśli zbyt wielu policjantów sięga po broń nawet przy drobniejszych przestępstwach, dochodzi do wyścigu zbrojeń między przestępcami a policją.”

Aby uwidocznić niewłaściwe używanie broni palnej, policjanta, który postrzelił się podczas służby, postawiono po fakcie w stan oskarżenia.

Po zakończeniu służby policjanci nie noszą broni — pozostaje ona na komisariacie.

Dziennikarz Adelstein uczestniczył kiedyś w ćwiczeniach strzeleckich, które zakończyły się zbieraniem łusek — i wybuchło wielkie zamieszanie, ponieważ jednej brakowało. Jedna łuska była nie do znalezienia — wpadła za jedną z tarcz i nikomu nie wolno było opuścić budynku, dopóki jej nie odnaleziono.

Pacyfistyczne nastroje powojenne

W Japonii nie ma planów ani powodów, by złagodzić prawo dotyczące broni. Panuje coś w rodzaju pacyfistycznego powojennego poczucia, że wojna była straszna i nikt nie chce jej więcej doświadczyć. Japończycy wierzą, że pokój jest możliwy w społeczeństwie, w którym nikt nie czuje potrzeby, by się bronić ani używać przedmiotu niszczącego pokój. Większe zaniepokojenie wzbudziło natomiast dozbrajanie japońskich sił samoobrony na potrzeby zagranicznych misji pokojowych.

Negatywny stosunek do broni w Japonii sprawia, że kraj ten znajduje się w niemal idealnej sytuacji, a Iain Overton podkreśla, że Islandia również odnotowuje bardzo niski wskaźnik zgonów od broni palnej, mimo znacznie większej liczby posiadaczy broni. Henrietta Moore z Institute for Global Prosperity przy University College London ceni Japończyków za to, że

„nie postrzegają broni jako »wolności osobistej« i odrzucają jej używanie jako środka obrony własności przed kimkolwiek.”

Surowe przepisy dotyczące broni są problemem także dla japońskich przestępców. Przestępczość z użyciem broni wśród yakuzy spadła w ostatnich 15 latach, ale ci, którzy nadal chcą nosić broń, muszą wymyślać wyrafinowane sposoby jej przemytu do kraju.

Przestępcy ukrywają broń w tuńczykach, tak aby wyglądały jak mrożony tuńczyk — mówi emerytowany policjant. Zdarzały się już przypadki, w których broń ukryto i odnaleziono w ten sposób.