Koeien leven liever in de stal dan in de wei

Hebben we koeien verkeerd begrepen?

Een nieuwe studie toont aan dat de landbouwhuisdieren het liefst lui in de schaduwrijke stal liggen, in plaats van te grazen op de zomerse weide. Dat heeft ook gevolgen voor de duurzaamheid.

De gelukkige koeien grazen niet in de wei, maar liggen herkauwend in de luchtige stal. Tot dat resultaat zijn wetenschappers van het landbouw- en visserij-onderzoeksinstituut van Mecklenburg-Voor-Pommeren in Gülzow gekomen na analyse van uitgebreide gegevens. “Koeien houden niet van hitte, regen of wind. Ze maken graag gebruik van de voordelen van een schaduwrijke, comfortabele stal en verlaten de stal het vaakst 's nachts”, zei de directeur van het onderzoeksinstituut, Peter Sanftleben. Daarmee komen de verwachtingen van de consument over koeien in de wei niet in alle opzichten overeen met het welzijn van de dieren.

Dure “compromisstal”

Volgens Sanftleben leverden de aan de melkkoeien bevestigde sensoren veel verrassende inzichten op. Al temperaturen boven de acht tot tien graden Celsius zouden door de dieren als belastend worden ervaren. Warme stallen zijn dus wel goed voor de veehouder, maar niet voor de koeien. Moderne stallen kenmerken zich door open zijwanden, een enorm ruimtevolume, zachte koeienbedden, ventilatoren voor koeling, voer op elk moment van de dag en sensortechnologie voor het monitoren van gezondheid en gedrag.

Zo'n “compromisstal” heeft echter zijn prijs: 20.000 tot 25.000 euro per koe, aldus Sanftleben. Bij een melkveebedrijf met 400 dieren loopt de investering dus al snel op tot tien miljoen euro. Daar komen nog extra kosten bij voor bijvoorbeeld medische verzorging of milieuvriendelijke voederproductie. Een maximaal dierenwelzijn, de best mogelijke milieubescherming en een uitstekende bedrijfsvoering zijn daarom nauwelijks met elkaar te verenigen; concessies zijn onvermijdelijk.

Minder, maar productiever

Toch ligt volgens de minister van Landbouw en Milieu van Mecklenburg-Voor-Pommeren, Till Backhaus (SPD), de sleutel tot economisch succes voor melkveehouders en noodzakelijke vooruitgang in klimaatbescherming in dierenwelzijn. “Minder, maar productievere koeien betekenen gelijkblijvende melkhoeveelheden en tegelijkertijd minder methaanuitstoot”, aldus Backhaus.

Volgens hem daalde het aantal melkkoeien in Mecklenburg-Voor-Pommeren sinds begin jaren negentig van destijds ongeveer 250.000 naar nu nog 150.000. Daardoor is de uitstoot van het bij de vertering in koeienmagen ontstane klimaatschadelijke methaan bijna gehalveerd.

Op de melkhoeveelheid heeft de vermindering van de veestapel echter geen invloed gehad. Door fokkerij, geoptimaliseerde huisvesting en verzorging met hoogwaardig voer is de melkproductie per koe van destijds 4500 liter per jaar naar nu bijna 11.000 liter meer dan verdubbeld. Dit gaat gepaard met een aanzienlijk betere gezondheid van de dieren. Volgens Sanftleben komen uierziekten tegenwoordig veel minder vaak voor dan nog in de jaren tachtig.