Ramiswil: Wanneer 124 honden tellen en 86 miljoen dieren niet

De Zwitserse Dierenbescherming (STS) heeft in de zaak Ramiswil een Strafaangifte en toezichtklacht ingediend. De beschuldiging: de autoriteiten van Solothurn zouden 124 honden hebben gedood zonder voor elk afzonderlijk dier te toetsen of het doden werkelijk het laatste middel was. In de juridische stukken beroept de STS zich op de waardigheid van het dier, op de eigenwaarde ervan en op het beginsel dat doden alleen als ultimum remedium toelaatbaar is. Het zijn krachtige, terechte woorden. Ze roepen echter een ongemakkelijke vraag op: waarom gelden ze voor 124 honden, maar niet voor de meer dan 86 miljoen "landbouwhuisdieren" die de STS tegelijkertijd begeleidt met zijn labelkompas?

Wat er in Ramiswil is gebeurd

Op 6 en 7 november 2025 ontruimde de veterinaire dienst van het kanton Solothurn de Bodenhof in Ramiswil. Er werden 124 honden, 43 paarden en twee geiten aangetroffen. Alle 124 honden werden gedood, 122 daarvan door euthanasie, twee andere met een vuurwapen nadat ze naar een bosgebied waren gevlucht. Het besluit om alle honden te doden viel nog op de dag van de controle, zonder dat er tussen de vaststelling van de situatie en het besluit een grondige beoordelingsfase lag.

Het op 30 juni 2026 gepubliceerde onderzoeksrapport schetst een beeld dat de motivering van de autoriteiten niet ondersteunt. Volgens het rapport van prof. dr. med. vet. Simone Schuller verkeerde een groot deel van de honden in een verrassend goede algemene toestand: ongeveer 59 procent van de beoordeelbare dieren had een normale voedingstoestand, en vanuit veterinair oogpunt was onmiddellijke euthanasie slechts bij twee honden gerechtvaardigd. Voor alle overige dieren werd het doden achteraf gemotiveerd met gebrekkige socialisatie, veiligheidsoverwegingen en zogenaamd ontbrekende opvangmogelijkheden.

De principes waarop de STS zich beroept

De strafaanklacht van STS is opmerkelijk in haar ethische grondslag. Ze argumenteert niet slechts met procedurele fouten, maar met de eigenwaarde van elk afzonderlijk dier. Het doden is de zwaarst mogelijke inbreuk op een dier en daarom slechts als laatste redmiddel toelaatbaar. Over het ontbreken van een individuele toetsing stelt STS letterlijk:

«De honden werden daarmee niet beoordeeld als individuele wezens met een eigen waarde, maar als onderdeel van een collectief behandelde groep. Juist daarin schuilt het concrete vermoeden van een schending van de waardigheid van het dier.»

STS gaat verder. Ze verwerpt uitdrukkelijk dat het enkele behoren tot een ras of hondentype een doding zou kunnen rechtvaardigen. Doorslaggevend zijn uitsluitend het individuele gedrag, de gezondheidstoestand, de socialiseerbaarheid en de plaatsbaarheid van het afzonderlijke dier. Bij pups en jonge honden vraagt de algemene aanname van een gebrek aan socialiseerbaarheid bijzonder om uitleg. En het doden mag niet dienen om snel een administratief probleem op te lossen, anders komt het in de buurt van moedwillig doden.

Dit zijn beginselen die overeenstemmen met een consequent dierenrechtenstandpunt: elk dier is een individu met een eigen waarde, geen enkel dier mag gedood worden zolang er een alternatief bestaat, en doden mag niet worden gelegitimeerd door algemene groepstoeschrijving.

Dezelfde beginselen, toegepast op 86 miljoen dieren

In 2025 werden in Zwitserland meer dan 86 miljoen "landbouwhuisdieren" geslacht. Dat zijn ongeveer 236.621 dieren per dag, 9.859 per uur, 164 per minuut. Vergeleken met het voorgaande jaar werden er 40.636 dieren meer gedood.

Voor geen van deze dieren geldt wat STS in Ramiswil eist. Er is geen individuele toetsing of een bepaalde kip had kunnen blijven leven. Er is geen onderzoek naar alternatieven vóór de doding. Er is geen belangenafweging waarin het belang van het dier bij zijn eigen leven wordt afgewogen tegen de redenen voor zijn doding. Bij varkens, runderen en kippen wordt de maatschappelijk en economisch toegekende categorie "landbouwhuisdier" de voorwaarde voor hun fokken, gebruik en doden. Een individuele toetsing van hun belang bij voortbestaan vindt niet plaats, precies die toetsing die STS bij honden uitdrukkelijk eist.

In plaats van een individuele toetsing biedt de STS voor deze dieren zijn label-kompas aan. Dit beoordeelt dierlijke producten in vier categorieën van «zeer goed» tot «onbevredigend», aan de hand van 14 criteria van huisvesting tot slachting. Het stelt niet de vraag of een gevoelig individu voor een vermijdbaar product gedood mag worden, maar alleen onder welke voorwaarden. Dat is de kern van de kritiek die we al hebben uiteengezet in het artikel «Label-kompas STS: dierenwelzijn beheert het doden»: een label kan huisvestingsdetails verbeteren, maar redt geen enkel dier van de voorziene dood.

Een morele dubbele standaard

Het contrast is regel voor regel na te gaan.

Bij de honden in Ramiswil	Bij de dieren in de landbouw
Elk dier moet als individu met een eigen waarde worden beoordeeld.	Het dier wordt behandeld als onderdeel van een productiebestand.
Doden is alleen toegestaan als laatste redmiddel, na toetsing van alternatieven.	Doden is het vanaf het begin voorziene economische eindpunt.
Rasafkomst rechtvaardigt geen doding.	Het behoren tot de groep «landbouwhuisdier» is de enige reden voor doding.
Het ontbreken van een individuele toetsing kan een strafaanklacht tot gevolg hebben.	Een individuele toetsing is systemisch niet voorzien.
De STS spreekt van miskenning van de waardigheid van het dier.	De STS kent het predicaat «zeer goed» toe.

Dit onderscheid kan niet worden verklaard met het vermogen tot lijden. Honden, varkens, runderen, geiten en kippen kunnen pijn, angst en stress ervaren. Het verschil ligt alleen in de maatschappelijk toegewezen rol: de hond geldt als familielid, het varken als voedsel, de kip als productiemiddel. De term hiervoor is speciesisme, de ongelijke behandeling van levende wezens uitsluitend op basis van hun soort.

Ramiswil toont deze dubbele standaard niet als abstract verwijt, maar als praktijk van dezelfde organisatie, ondertekend door dezelfde persoon. STS-voorzitter Peter V. Kunz tekent de strafaanklacht die voor 124 honden het recht op leven en individuele rechtvaardigheid eist. Dezelfde organisatie kent keurmerken toe aan een systeem waarin 86 miljoen dieren per jaar sterven zonder enige individuele toetsing.

De STS houdt zichzelf aan zijn eigen woorden

Het gaat hier niet om de STS de Ramiswil-interventie te verwijten. Die is terecht. Wanneer de staat dieren in beslag neemt en doodt, mag dat nooit administratieve routine zijn, elke doding moet individueel worden getoetst, vakinhoudelijk onderbouwd zijn en werkelijk het laatste middel zijn. De STS heeft volkomen gelijk om dat te eisen.

Het punt ligt elders: de STS heeft in zijn juridische stukken de taal en de beginselen van een consequent dierenrechtenstandpunt geformuleerd. Hij heeft geschreven dat elk dier een individu is met een eigen waarde, dat groepslidmaatschap geen reden mag zijn om te doden, dat doden altijd de allerlaatste optie moet blijven. Wie deze zinnen voor 124 honden serieus meent, kan de routineuze dood van 86 miljoen andere dieren niet beantwoorden met een schaal van vier punten. Niet betere categorieën voor vleesproducten zijn dan het antwoord, maar de vraag waarom het leven van deze dieren überhaupt tot beschikbare koopwaar wordt gemaakt.

Ramiswil is daarmee meer dan een bestuurlijk schandaal. Het is het moment waarop de grootste dierenwelzijnsorganisatie van het land onvrijwillig blootlegt welke principes eigenlijk zouden moeten gelden, en tegelijk laat zien hoe selectief zij die toepast.

Het STS-Label-Kompass beweert «dierenwelzijn» transparant en vergelijkbaar te maken. Maar zijn beste categorie blijft binnen een systeem waarvan het resultaat al vaststaat: het dier wordt gebruikt en gedood. «Zeer goed» betekent daarom niet dat het leven van het dier wordt beschermd. Het betekent alleen dat de omstandigheden vóór de voorgenomen doding vergeleken met slechtere productievormen beter worden beoordeeld. Precies deze verschuiving maakt van een kwestie van rechten een kwestie van consumentenkeuze.

Bronnen

• Zwitserse Dierenbescherming STS: Strafaangifte en toezichtklacht in de zaak Ramiswil, 14 augustus 2026.
• Kanton Solothurn: extern onderzoek naar de dierenwelzijnszaak Ramiswil, gepubliceerd op 30 juni 2026.
• SRF: «Strafaanklacht in de zaak Ramiswil: dierenbescherming klaagt kantonnale dierenarts van Solothurn aan», 14 augustus 2026.
• Zwitserse Dierenbescherming STS: persbericht en methodologie van het STS-Label-Kompass, 8 juli 2026.
• Proviande-slachtstatistiek 2025, verwerkt door Swissveg.
• Wild beim Wild: «Label-kompas STS: dierenwelzijn beheert het doden».