Ramiswil: Wanneer 124 honden tellen en 86 miljoen dieren niet

De Zwitserse dierenbescherming (STS) heeft in de zaak Ramiswil aangifte en een toezichtsklacht ingediend. Het verwijt: de autoriteiten van Solothurn zouden 124 honden hebben gedood, zonder voor elk afzonderlijk dier na te gaan of het doden werkelijk het laatste redmiddel was. In de juridische stukken beroept de STS zich op de waardigheid van het dier, op de eigenwaarde ervan en op het principe dat doden alleen als ultima ratio toelaatbaar is. Het zijn krachtige, juiste zinnen. Ze werpen alleen een ongemakkelijke vraag op: waarom gelden ze voor 124 honden, maar niet voor de meer dan 86 miljoen “landbouwhuisdieren” die de STS tegelijkertijd met zijn Label-Kompass begeleidt?

Wat er in Ramiswil gebeurde

Op 6 en 7 november 2025 ontruimde de veterinaire dienst van het kanton Solothurn de Bodenhof in Ramiswil. Aangetroffen werden 124 honden, 43 paarden en twee geiten. Alle 124 honden werden gedood, 122 daarvan door middel van euthanasie, twee andere met een vuurwapen, nadat ze naar een bosgebied waren gevlucht. Het besluit om alle honden te doden viel nog op de dag van de controle, zonder dat tussen de vaststelling van de situatie en het besluit een grondige beoordelingsfase lag.

Het op 30 juni 2026 gepubliceerde onderzoeksrapport schetst een beeld dat de motivering van de overheid niet ondersteunt. Volgens het rapport van prof. dr. med. vet. Simone Schuller verkeerde een groot deel van de honden in een verrassend goede algemene toestand; ongeveer 59 procent van de beoordeelbare dieren vertoonde een normale voedingstoestand, en vanuit veterinair oogpunt was slechts bij twee honden een onmiddellijke euthanasie gerechtvaardigd. Voor alle overige dieren werd de doding achteraf gemotiveerd met een gebrekkige socialisatie, veiligheidsoverwegingen en beweerdelijk ontbrekende huisvestingsmogelijkheden.

De principes die de STS aanvoert

De strafaanklacht van de STS is opmerkelijk in haar ethische grondslag. Ze argumenteert niet louter met procedurefouten, maar met de eigen waarde van elk afzonderlijk dier. De doding zou de zwaarst mogelijke ingreep op een dier zijn en daarom slechts als laatste redmiddel toelaatbaar. Over de ontbrekende beoordeling per geval stelt de STS letterlijk:

«De honden werden daarmee niet beoordeeld als individuele wezens met een eigen waarde, maar als deel van een collectief behandeld bestand. Juist daarin ligt de concrete verdenking van een miskenning van de waardigheid van het dier.»

De STS gaat verder. Ze verwerpt uitdrukkelijk dat het loutere behoren tot een ras of een hondentype een doding zou kunnen rechtvaardigen. Doorslaggevend zouden alleen het individuele gedrag, de gezondheidstoestand, de socialiseerbaarheid en de herplaatsbaarheid van het afzonderlijke dier zijn. Bij pups en jonge honden zou de algemene aanname van ontbrekende socialiseerbaarheid bijzonder om verklaring vragen. En de doding mag niet dienen om snel een administratief probleem op te lossen, anders komt zij dicht bij het opzettelijk doden.

Dat zijn principes die overeenstemmen met een consequent dierenrechtenstandpunt: elk dier is een individu met een eigen waarde, geen enkel dier mag worden gedood zolang er een alternatief bestaat, en doden mag niet worden gelegitimeerd door een pauschale groepstoeschrijving.

Dezelfde principes, toegepast op 86 miljoen dieren

In 2025 werden in Zwitserland meer dan 86 miljoen «landbouwhuisdieren» geslacht. Dat zijn ongeveer 236’621 dieren per dag, 9’859 per uur, 164 per minuut. Ten opzichte van het voorgaande jaar werden 40’636 dieren meer gedood.

Voor geen van deze dieren geldt wat de STS in Ramiswil eist. Er is geen individuele toetsing of een bepaalde kip had kunnen blijven leven. Er is geen afweging van alternatieven vóór de doding. Er is geen belangenafweging waarin het belang van het dier bij zijn eigen leven wordt afgewogen tegen de redenen voor zijn doding. Bij varkens, runderen en kippen wordt de maatschappelijk en economisch toegekende categorie «landbouwhuisdier» de voorwaarde voor hun fokkerij, gebruik en doding. Een individuele toetsing van hun belang bij verder leven vindt niet plaats, precies die toetsing die de STS bij honden uitdrukkelijk verlangt.

In plaats van een individuele toetsing biedt de STS voor deze dieren zijn Label-Kompass aan. Deze beoordeelt dierlijke producten in vier categorieën van «zeer goed» tot «onbevredigend», aan de hand van 14 criteria, van de houderij tot de slacht. Hij stelt niet de vraag of een voelend individu voor een vermijdbaar product mag worden gedood, maar alleen onder welke voorwaarden. Dat is de kern van de kritiek die we al in het artikel «Label-Kompass STS: dierenbescherming beheert het doden» hebben uiteengezet: een label kan details van de houderij verbeteren, maar het redt geen enkel dier van de voorziene dood.

Een moreel dubbele standaard

Het contrast is regel voor regel na te tekenen.

Bij de honden in Ramiswil	Bij de dieren in de landbouw
Elk dier moet als individu met eigen waarde worden beoordeeld.	Het dier wordt behandeld als onderdeel van een productiebestand.
De doding is alleen als laatste middel toegestaan, na toetsing van alternatieven.	De doding is het van meet af aan voorziene economische eindpunt.
Rasbehoren rechtvaardigt geen doding.	Het behoren tot de groep «landbouwhuisdier» is de enige reden voor doding.
Het ontbreken van een individuele toetsing kan een aangifte tot gevolg hebben.	Een individuele toetsing is systemisch niet voorzien.
De STS spreekt van miskenning van de waardigheid van het dier.	De STS kent het predicaat «zeer goed» toe.

Dit onderscheid valt niet te rechtvaardigen op grond van het vermogen om te lijden. Honden, varkens, runderen, geiten en kippen kunnen pijn, angst en stress ervaren. Het verschil ligt uitsluitend in de maatschappelijk toegewezen rol: de hond geldt als gezinslid, het varken als voedsel, de kip als productiemiddel. De term hiervoor is speciesisme: de ongelijke behandeling van levende wezens louter op basis van hun soort.

Ramiswil voert deze dubbele standaard niet aan als een abstract verwijt, maar als praktijk van dezelfde organisatie, ondertekend door dezelfde persoon. STS-voorzitter Peter V. Kunz ondertekent de strafaangifte die voor 124 honden het recht op leven en gerechtigheid per individueel geval eist. Diezelfde organisatie verstrekt keurmerken voor een systeem waarin 86 miljoen dieren per jaar sterven zonder enige individuele beoordeling.

De STS neemt zichzelf bij het woord

Het gaat er hier niet om de STS zijn Ramiswil-interventie te verwijten. Die is terecht. Wanneer de staat dieren in beslag neemt en doodt, mag dat nooit administratieve routine zijn; elke doding moet individueel worden getoetst, vakkundig onderbouwd en werkelijk het laatste redmiddel zijn. De STS heeft volkomen gelijk om dat te eisen.

Het punt is een ander: de STS heeft in zijn juridische stukken de taal en de principes van een consequente dierenrechtenpositie geformuleerd. Hij heeft geschreven dat elk dier een individu met een eigen waarde is, dat het behoren tot een groep geen reden tot doding mag zijn, dat de doding de laatste van alle opties moet blijven. Wie deze zinnen voor 124 honden serieus meent, kan de routinematige dood van 86 miljoen andere dieren niet beantwoorden met een vierpuntsschaal. Niet betere categorieën voor vleesproducten zijn dan het antwoord, maar de vraag waarom het leven van deze dieren überhaupt tot beschikbare koopwaar wordt gemaakt.

Ramiswil is daarmee meer dan een schandaal bij de overheid. Het is het moment waarop de grootste dierenbeschermingsorganisatie van het land onvrijwillig opschrijft welke principes eigenlijk zouden moeten gelden, en tegelijk laat zien hoe selectief ze die toepast.

Het STS-labelkompas beweert «dierenwelzijn» transparant en vergelijkbaar te maken. Maar zijn beste categorie blijft binnen een systeem waarvan de uitkomst al vaststaat: het dier wordt gebruikt en gedood. «Zeer goed» betekent daarom niet dat het leven van het dier wordt beschermd. Het betekent slechts dat de omstandigheden vóór het beoogde doden beter worden beoordeeld in vergelijking met slechtere productievormen. Precies deze verschuiving maakt van een kwestie van rechten een kwestie van consumentenkeuze.

Bronnen

• Schweizer Tierschutz STS: Strafaangifte en Toezichtsaangifte in de zaak Ramiswil, 14 augustus 2026.
• Kanton Solothurn: Extern onderzoek van de dierenbeschermingszaak Ramiswil, gepubliceerd op 30 juni 2026.
• SRF: «Strafaangifte in de zaak Ramiswil: dierenbescherming klaagt Solothurnse kantonnale dierenarts aan», 14 augustus 2026.
• Schweizer Tierschutz STS: Mediamededeling en methodologie van het STS-labelkompas, 8 juli 2026.
• Proviande-slachtstatistiek 2025, bewerkt door Swissveg.
• Wild beim Wild: «Labelkompas STS: dierenbescherming beheert het doden».