Recreatieve Jacht ethisch verantwoord? ARTE vraagt het

De televisiezender ARTE wijdt zich precies aan deze vraag in de nieuwe aflevering van de wetenschapsreeks «Agree to Disagree!», die sinds 9 maart 2026 beschikbaar is. De 27 minuten durende discussie wordt gepresenteerd door psycholoog prof. dr. Bertolt Meyer, die twee onderzoekers met tegengestelde standpunten samenbrengt.

De ARTE-documentaire in het kort

De uitzending belicht recreatieve jacht als controversieel maatschappelijk thema vanuit drie perspectieven: de traditie (jacht als cultuurgoed), het dierenwelzijn (ethische bezwaren) en de wetenschap (zoektocht naar alternatieven). De centrale vraag luidt: kan het behoud van het ecologische evenwicht op natuurlijke wijze worden gewaarborgd, zonder vuurwapen? De recreatieve jager dr. Florian Asche heeft eens te meer met verwarde ideologieën de feiten verdraaid.

Sanitaire en therapeutische afschoten door de ongeveer 12 wildhoeders in het kanton Genève zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of een verkeerd begrepen natuurervaring van de recreatieve jagers.

Vóór het jachtverbod voor recreatieve jagers in Genève werden er jaarlijks meer dan 400 jachtvergunningen verkocht. Vandaag zijn drie voltijdse banen nodig voor de regulering van de wilde dieren en preventie, wat een enorme winst betekent voor de biodiversiteit, die ook wetenschappelijk aangetoond en zichtbaar is. Typisch Zwitserse waarden zoals veiligheid, dierenwelzijn en ethiek vormen het devies in Genève. In totaal moet het kanton Genève jaarlijks ongeveer een miljoen frank inclusief wildschade besteden aan het wildbeheer. Ter vergelijking: de visserij zou aanzienlijk meer kosten verslinden, hoewel daar vergunningen worden verkocht.

Deze wildhoeders beschikken over een door de overheid erkende vakopleiding die veel verder gaat dan wat een recreatieve jachtvergunning vereist. Regulerend afschot vindt uitsluitend 's nachts plaats, met lichtversterker, na individuele identificatie van het dier. 99% van de afschoten zijn directe dodingen, geen drijfjacht, geen jachtongeval. Er zijn jaren waarin in het kanton Genève geen enkele ree, geen vos, geen haas enzovoort wordt doodgeschoten.

De wildzwijnenplaag is door verkeerde bejaging door de recreatieve jagers in Duitsland ook zelf veroorzaakt. Hetzelfde valt te zien bij de wasbeer of de vos en andere soorten.

Eigen jachthonden mogen de recreatieve jagers niet doden, dat zou een strafbaar feit zijn volgens § 17 van de Dierenwelzijnswet (TierSchG), aangezien er geen «redelijke reden» zou bestaan. Jachthonden zijn eigendom en juridisch gezien huisdieren.

Wat Zwitserland al lang bewijst

Deze vraag beantwoordt Zwitserland al meer dan 50 jaar met een duidelijk praktijkvoorbeeld: in het kanton Genève is de vrijetijdsjacht sinds 1974 bij volksstemming verboden. Sindsdien reguleren wildhoeders van de overheid de wildstand, en het resultaat weerlegt het kerndogma van de jachtlobby: de biodiversiteit is verbeterd, wildpopulaties hebben zich gestabiliseerd, en het vogelbestand aan het Meer van Genève groeide van enkele honderden tot 30’000 wintergasten. Genève heeft tegenwoordig bovendien de grootste populatiedichtheid van veldhazen en de laatste patrijzenpopulatie van heel Zwitserland.

Het Zwitserse Nationaalpark is sinds 1914 jachtvrij en wordt wetenschappelijk intensief begeleid. Ook hier laten decennia aan onderzoek zien: noch in ongerepte natuurparken noch in dichtbevolkt cultuurlandschap is een populatiebeheer door de recreatieve jacht noodzakelijk.

Wildhoeders in plaats van recreatieve jagers: het model van de toekomst

Wat Genève al 50 jaar in de praktijk brengt, is overdraagbaar naar andere kantons. Professionele wildhoederstructuren naar Geneefs model vervangen de gewapende militie door door de overheid aangesteld vakpersoneel dat handelt volgens duidelijke ecologische criteria, transparant, diervriendelijk en zonder trofeeënlogica.

De stad Bern stelt eveneens vast: het is belangrijk om geweldloze wegen in het wildbeheer te evalueren en toe te passen, waaronder jachtverboden gebieden, de bevordering van predatoren zoals de lynx, alsook een versterkte samenwerking met wetenschappelijke instellingen.

De ARTE-documentaire werpt de juiste vragen op. De antwoorden liggen voor Zwitserland al lang op tafel. Wie de discussie wil verdiepen, vindt op wildbeimwild.com het dossier Alternatieven voor de recreatieve jacht evenals het dossier Vrijetijdsgeweld tegen dieren beëindigen, met concrete politieke handelingsopties voor kantons en voorbeeldteksten voor politiek werk.

Waarom plezier in het doden geen onschuldig vrijetijdsmotief is

Mensen die plezier beleven aan het doden van levende wezens en daarvoor betalen, vertonen vanuit psychologisch oogpunt geen normaal vrijetijdsgedrag. Dit gedrag is in strijd met fundamentele mechanismen van empathie, mededogen en morele remming, zoals die bij het overgrote deel van psychisch gezonde mensen aanwezig zijn. Psychologisch gaat het om afwijkend gewelddadig gedrag, ook al wordt het politiek of cultureel getolereerd.

Plezier in het doden is een klassiek kenmerk van lustgericht geweld. De daad van geweld zelf werkt belonend. Niet het resultaat, niet de noodzaak, maar het doden. Dat is geen randverschijnsel, maar in de geweldpsychologie duidelijk beschreven.

Wie de recreatieve jacht als plezier ervaart, vertoont een psychologisch problematische geweldmotivatie, die historisch en structureel verwant is met autoritaire en ontwaardende ideologieën.