Hoge overlevingspercentages verklaren verspreiding van wolven

De overlevingskans voor wolven was in de onderzoeksperiode zo hoog als nergens anders in de wereld.

De expansiefase zal echter eindigen zodra de draagkracht van het leefgebied is bereikt – dan is ook een daling van de overlevingspercentages te verwachten, aldus het onderzoeksteam in een nieuw artikel in het vakblad «Wildlife Biology».

Overlevingspercentages in internationale vergelijking

Jonge wolven in Duitsland vertoonden gedurende de eerste twee decennia sinds het begin van de herkolonisatie van Duitsland een jaarlijkse overlevingskans van 75 procent, bij volwassen dieren was dit zelfs 88 procent. Bij jonge wolven tot een leeftijd van 2 jaar was het overlevingspercentage afhankelijk van de geschiktheid van het leefgebied – hoe minder geschikt dit was voor wolven, hoe kleiner hun overlevingskans; bij volwassen wolven kon dit verband door het onderzoeksteam onder leiding van de afdeling Ecologische Dynamiek van het Leibniz-IZW niet worden aangetoond. «Met behulp van overlevingsanalyses met statistische modelleringsmethoden konden we de gemiddelde overlevingstijd van een wolf in Duitsland vaststellen op 146 weken, dus ongeveer drie jaar», zegt prof. dr. Stephanie Kramer-Schadt, hoofd van de afdeling bij het Leibniz-IZW en professor aan de Technische Universiteit Berlijn. De hoogst vastgestelde leeftijd van een wolf in de onderzoeksdataset bedroeg bijna 13 jaar.

«De overlevingspercentages van de Duitse wolvenpopulatie waren in vergelijking met andere regio's zeer hoog, ze behoorden zelfs tot de hoogste ter wereld», aldus Kramer-Schadt verder. «Dit wijst erop dat de wolven zich in de onderzochte periode van 20 jaar vestigden in leefgebieden die voor hen zeer goed geschikt waren. Ook de strenge wettelijke bescherming heeft daaraan bijgedragen.» Als geschikt worden landstreken beschouwd die voldoende dekking bieden – bijvoorbeeld door bossen – en terugtrekgebieden die zo ver mogelijk van wegen verwijderd liggen. Daardoor stellen deze gebieden de wolf in staat de mens te ontlopen. Wanneer wolven zich in minder geschikte leefgebieden vestigen, heeft dit een negatief effect op hun eigen overleving en voortplanting. «Terwijl volwassen dieren in minder goed geschikte gebieden nog goed kunnen overleven en territoria kunnen vestigen, vertraagt de lagere overlevingskans van jonge en subadulte dieren, evenals het kleinere aantal jongen per worp, de groei van de populatie en daarmee de verspreiding van de soort.» Wanneer de optimale leefgebieden bezet zijn, zal de groei van de populatie afremmen, aldus de wetenschapper. De natuurlijke zelfregulatie is een centrale factor.

Reproductiesucces en habitatkwaliteit

In het onderzoek bepaalde het team ook de reproductieprestaties van in totaal 201 vrouwelijke wolven uit 165 territoria, die deel uitmaakten van de geanalyseerde langetermijndataset van 2000 tot 2020. «Daarin konden we gegevens analyseren van de vrouwelijke wolven die bewezen nakomelingen kregen – gemiddeld op de leeftijd van 2,8 jaar», zegt IZW-wetenschapper en eerste auteur van het artikel dr. Aimara Planillo. «De analyses laten ook een hoger reproductiesucces zien bij vrouwtjes met meer ervaring en in beter geschikte leefgebieden, waar ze tot vijf jaar lang nakomelingen kregen.» Samenvattend tonen de modellen dat vooral een goed geschikte leefgebied en de reproductieve ervaring van het vrouwtje eveneens een positief effect hebben op het aantal nakomelingen per worp, dat in Duitsland gemiddeld vier nakomelingen bedraagt.

Onderzoeken in andere landen en regio's laten zien hoe hoog de overlevingskans voor volwassen wolven in Duitsland in vergelijking is. Andere niet-bejaagde populaties vertonen weliswaar ook hoge percentages voor volwassen wolven, met 78 procent in de VS of 82 procent in het Alpengebied, maar deze komen niet in de buurt van de 88 procent in Duitsland; dit komt omdat het bij de populatie in Duitsland om een zich nog uitbreidende populatie gaat.

Doodsoorzaken: verkeer en illegale dodingen

Eerder wetenschappelijk onderzoek van het Leibniz-IZW toonde aan dat de herbevolking van Duitsland door de wolf geen gelijkblijvend, continu proces is, maar wordt gekenmerkt door veranderende omstandigheden. In vroege fasen kiezen wolven de beste territoria uit, terwijl hun eisen in latere fasen, wanneer de leefomgeving verzadigd raakt, aantoonbaar afnemen.

De wolvenpopulatie in Duitsland is in wezen gezond. Door mensen veroorzaakte doden zoals aanrijdingen in het verkeer of illegale dodingen zijn verantwoordelijk voor de overgrote meerderheid van de dood aangetroffen wolven. Gegevens van de inmiddels 1’000 door het Leibniz-IZW onderzochte wolven uit Duitsland laten zien dat ongeveer drie kwart van de dode wolven sterft door een aanrijding in het verkeer. Bij 13,5 procent van alle onderzochte wolven werden aanwijzingen voor een strafbaar feit gevonden, zoals bijvoorbeeld illegaal afschot, waarbij de dieren niet altijd daaraan zijn gestorven.

RECREATIEVE JAGERS RADAR

Op het spoor van verborgen dierenmishandeling, stroperij en/of criminaliteit? Meld ons verdachte gevallen! Help mee met de grote recreatieve jagers-radar.

> naar het formulier