Studie: dieren voelen emoties zoals mensen

Het onderzoeksteam stond onder leiding van dr. Marcela Benítez, assistent-professor antropologie aan de Emory University.

“Voor zover wij weten is dit de eerste beoordeling van hoe dierengedragsonderzoekers uit verschillende disciplines denken over emoties en bewustzijn bij niet-menselijke dieren”, aldus professor Benítez.

Kwantificering van dieremoties

Uit het onderzoek blijkt dat de meerderheid van de onderzoekers emoties toeschrijft aan niet-menselijke primaten (98%), zoogdieren (89%), vogels (78%) en zelfs octopussen, inktvissen (72%) en vissen (53%).

Opmerkelijk is dat er zelfs gevoelens worden toegekend aan ongewervelde dieren (71%) en insecten (67%).

Antropomorfisme – het projecteren van menselijke ervaringen op dieren – en antropodenialisme – het ontkennen van elke menselijke eigenschap bij dieren – werden geïdentificeerd als gevaren in het onderzoek naar dierengedrag.

Verrassend genoeg vond 89% van de respondenten antropodenialisme problematischer, terwijl slechts 49% antropomorfisme als een risico beschouwde. “Dat lijkt een belangrijke verandering te zijn”, zei professor Benítez.

Geschiedenis van het emotieonderzoek bij dieren

De vraag of dieren emoties ervaren, houdt denkers al bezig sinds Aristoteles en Descartes.

Ook Charles Darwin hield zich bezig met dit onderwerp en schreef dat “de lagere dieren, net als de mens, duidelijk vreugde en pijn, geluk en ellende ervaren”.

De gedragstheoretici van het midden van de 20e eeuw wezen het onderzoek naar emoties bij dieren echter af, omdat deze gevoelens als wetenschappelijk niet kwantificeerbaar werden beschouwd.

De studie van dierlijke cognitie

De overleden primatoloog Frans de Waal, emeritus hoogleraar psychologie aan het Emory College, bracht een revolutie teweeg in het onderzoek naar de cognitieve vermogens van dieren met zijn diepgaande studies.

“Frans de Waal heeft er zeker aan bijgedragen dat de deur werd opengeduwd”, aldus Benítez, die hem dankbaar is dat hij nieuwe wetenschappers de mogelijkheid gaf om het innerlijk leven van dieren te onderzoeken.

Matthew Zipple, een neurobioloog aan het Laboratory for Animal Social Evolution and Recognition van Cornell University, is de eerste auteur van de studie. Mackenzie Webster, postdoctoraal onderzoeker aan het Emory-instituut, en filosoof Caleb Hazelwood maakten ook deel uit van het team.

Professor Benítez, wier onderzoek zich richt op samenwerking en ander sociaal gedrag bij kapucijneraapjes, erkent de invloed van het werk van De Waal op haar carrière.

“Een sleutelcomponent van samenwerking is vaak het vormen van emotionele banden met elkaar. Ik kan er dus niet omheen om emoties in mijn onderzoek mee te nemen”, zegt ze.

Enquête over emoties bij dieren

Om te onderzoeken hoe onderzoekers emoties bij dieren waarnemen, ontwikkelden professor Benítez en haar team een zorgvuldige enquête die werd verspreid onder promovendi in de dierlijke gedragswetenschappen in verschillende disciplines.

Tot de respondenten behoorden diverse vakgebieden – gedragsecologen, evolutiebiologen, neurowetenschappers, cognitief psychologen, biologisch psychologen en anderen.

Uitdagingen bij het definiëren van emoties bij dieren

Tegen het einde van de enquête werd de respondenten gevraagd om “emoties” te definiëren.

“Ik heb ook geen duidelijke definitie”, zei Benítez. “Ik zie emoties als een soort innerlijk proces dat reageert op uiterlijke prikkels en invloed heeft op hoe een situatie wordt waargenomen. Ik ga uit van de meest basale definitie, omdat die het ons mogelijk maakt om dit vermogen bij niet-menselijke primaten te onderzoeken.”

Dierstudies vormen bijzondere uitdagingen. Een groot probleem bij laboratoriumexperimenten is het nabootsen van de natuurlijke omgeving van het dier. In het wild is het moeilijk om het experiment te plannen en te controleren.

Innovatieve oplossingen voor eeuwenoude uitdagingen

Professor Benítez verricht pionierswerk met een nieuwe benadering om deze leemte te dichten. Zij is medeleider van het project Capuchins de Taboga Costa Rica, waarbij zowel in gevangenschap levende als in het wild levende kapucijnaapjes worden onderzocht.

Haar team zet AI-technieken, gezichtsherkenningssoftware en touchscreen-computers op presentatieplatforms in de vrije natuur in om het gedrag van kapucijnaapjes beter te begrijpen.

Ethische implicaties van dierstudies

Het onderzoek naar het bewustzijn en de emoties van dieren gaat verder dan het domein van wetenschap en ethiek en stelt de morele overwegingen en de behandeling van dieren op verschillende terreinen ter discussie.

Onderzoekers moeten zich begeven op complex ethisch terrein, waarbij een evenwicht moet worden gevonden tussen wetenschappelijk onderzoek en het welzijn en de respectvolle behandeling van de betrokken dieren.

Het inzicht dat dieren emoties kunnen hebben die vergelijkbaar zijn met die van mensen, vereist humane behandelingsprotocollen en roept vragen op over de ethische implicaties van het gebruik van dieren in onderzoek, entertainment en landbouw.

Terwijl het onderzoek op dit gebied vordert, blijft er een voortdurende dialoog nodig over de verantwoordelijkheid van wetenschappers om zich in te zetten voor beleid dat de rechten van dieren beschermt en tegelijkertijd de wetenschappelijke kennis vooruithelpt.

De toekomst van emotieonderzoek bij dieren

De toekomst van emotieonderzoek bij dieren belooft nog geavanceerdere methoden en interdisciplinaire samenwerkingen, die de grenzen van ons begrip zullen verleggen.

Met de verdere ontwikkeling van AI en machine learning bieden deze technologieën nieuwe mogelijkheden om het gedrag van dieren op een ongekende schaal te analyseren en te interpreteren, wat diepere inzichten in hun gevoelsleven mogelijk maakt.

Bovendien kan het bevorderen van samenwerking tussen gedragswetenschappers, technologen, ethici en beleidsmakers helpen om innovatieve benaderingen te ontwikkelen die zowel wetenschappelijk onderbouwd als ethisch verantwoord zijn.

Het in overweging nemen van deze toekomstige richtingen kan het vakgebied naar een meer holistisch begrip van niet-menselijke dieren leiden en uiteindelijk de manier veranderen waarop de samenleving naar de dierenwereld kijkt en ermee omgaat.

„We hebben pas het oppervlak aangeraakt bij het onderzoeken van waartoe dieren in staat zijn", zei professor Benítez.

„Het begrijpen van de evolutie van emoties is een essentieel onderdeel van het begrijpen van onze eigen afkomst. In welke opzichten zijn wij een unieke soort? Het is een boeiende tijd, want nieuwe methoden kunnen ons helpen beter te begrijpen hoe een dier zich voelt en hoe dat samenhangt met de keuzes die het maakt."

De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Royal Society Open Science.

U kunt met barmhartigheid alle dieren en onze planeet helpen. Kies mededogen op uw bord en in uw glas. Go vegan.