Ondanks cultureel-erfgoedstatus: 900 duiven bij hitte losgelaten voor wedvlucht

Op zondag plande de reisvereniging 04 Memmingen van de regionale bond 701 «Allgäu-Schwaben» een duivenlossing in Memmingen.

900 vogels moesten vervolgens 172 kilometer terugvinden naar hun thuishok. PETA deed in een brief aan het veterinair bureau van de stad Memmingen een beroep om het evenement, dat naar haar mening in strijd is met de dierenbescherming, te verbieden.

Bij dergelijke wedvluchten worden de dieren vaak bewust van hun partners of jongen gescheiden. Niet eerzucht drijft hen tot terugkeer, maar de band met het hok en de partner. Veel van de gedomesticeerde vogels sterven op de inspannende trajecten aan uitdroging, honger, uitputting of verwondingen. Gezien de hitteperiode waarschuwde PETA bovendien voor het gevaar dat de duiven onderweg van dorst omkomen, omdat er geen waterplaatsen zijn.

Zouden honden voor een wedstrijd honderden kilometers van hun huis worden losgelaten, waarvan een groot deel het niet naar huis haalt, dan zou de verontwaardiging groot zijn.

Lisa Redegeld, deskundige bij PETA

Redegeld eist dat deze wedvluchten, die voor veel duiven de dood betekenen, eindelijk worden gestopt.

Wat de dierenbeschermingswet zegt

Duivenwedstrijden zijn in strijd met de Duitse dierenwelzijnswet. Volgens paragraaf 3 is het verboden om van dieren prestaties te eisen die hun krachten te boven gaan. Bovendien mogen dieren tijdens training of wedstrijden niet worden blootgesteld aan maatregelen die gepaard gaan met aanzienlijke pijn, lijden of schade. Een studie becijfert de verliespercentages bij duivenwedstrijden op gemiddeld 53 procent per seizoen. Blijven vogels achter bij de verwachtingen en zijn ze ongeschikt voor de fokkerij, dan doden fokkers ze vaak zonder verdoving.

Cultureel erfgoed ondanks aanhoudende kritiek

De zaak Memmingen laat zien dat er niets aan de praktijk is veranderd, hoewel de postduivensport inmiddels officieel is geadeld. In 2018 had de Duitse UNESCO-commissie de opname nog afgewezen, onder meer wegens twijfels over de naleving van de dierenwelzijnswetten – meer daarover in het bericht «Postduivensport wordt geen Duits UNESCO-cultureel erfgoed». In maart 2022 werd de postduivensport dan toch opgenomen in het landelijke register van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Hoe het tot deze ommekeer kwam, is na te lezen in het artikel «Ondanks dierenmishandeling: postduivensport moet immaterieel cultureel erfgoed worden».

De kritiek op deze erkenning houdt aan. In het vakblad TIERethik pleitte auteur Vanadis Faix in 2025 ervoor de postduivensport weer van de lijst met cultureel erfgoed te schrappen. Volgens de critici verleent de status van cultureel erfgoed waardigheid aan een praktijk waarbij nog steeds een groot deel van de dieren de wedstrijden niet overleeft.

De militaire romantiek draagt vandaag de dag niet meer

Wie het culturele belang van de postduivensport benadrukt, verwijst graag naar de lange geschiedenis van deze dieren als boodschappers. Die rol was reëel: het Duitse Keizerrijk zette tijdens de Eerste Wereldoorlog naar schatting 120.000 postduiven in als militaire boden, en het Zwitserse leger onderhield vanaf 1917 een eigen postduivendienst. Maar juist dat argument is achterhaald. Het Zwitserse leger hief zijn dienst in 1994 op met de hervorming «Armee 95», na 77 jaar; de circa 7000 legerduiven werden door een stichting overgenomen. Moderne strijdkrachten vertrouwen allang op elektronische overdracht. Het militaire gebruik waarop de traditiehandhaving zich beroept, behoort daarmee overal tot het verleden. Wat overblijft, is een vrijetijdswedstrijd waarbij volgens studies ongeveer de helft van de dieren per seizoen verloren gaat. Een historisch nut dat niet meer bestaat, rechtvaardigt dit lijden niet.

Meer over dierenrechten en over het dierenwelzijnsprobleem.