Hongarije besluit tot verbod op wilde dieren in het circus vanaf 2027

Op een persconferentie in Boedapest kondigde regeringswoordvoerster Éva Magyar vrijdag het uitgebreide verbod aan.

Vanaf 1 januari 2027 verbiedt de regering de aanschaf, het houden en het optreden van bepaalde soorten wilde dieren in het circus. Het verbod beperkt zich niet tot de eigenlijke optredens in de piste, maar omvat de aankoop, de fokkerij, het houden, het africhten en het vertonen van bepaalde soorten wilde dieren en hun hybriden. Na de vastgestelde datum mogen deze dieren niet meer optreden in circusvoorstellingen.

Een leemte wordt gedicht

Tot nu toe gold in Hongarije slechts een gedeeltelijk verbod. Deze juridische situatie had tot gevolg dat dieren uit landen met strengere voorschriften naar Hongaarse menagerieën konden worden gebracht. Hongarije werd zo een maas in de wet voor een bedrijfsvorm die andere landen al hadden verboden. Het nieuwe verbod dicht deze leemte.

Voor de momenteel gehouden dieren voorziet de regeling volgens de regeringswoordvoerster in een passende overgangsperiode. Magyar noemde het besluit gerechtvaardigd, zowel vanuit het oogpunt van dierenwelzijn als om veiligheidsredenen. Ze wees erop dat het houden, vervoeren, africhten en publiekelijk vertonen van wilde dieren onverenigbaar zijn met moderne dierenwelzijnsnormen en een ongevalsrisico kunnen vormen. In de afgelopen jaren zijn de maatschappelijke verwachtingen en die op het gebied van dierenwelzijn om geen wilde dieren meer in het circus in te zetten aanzienlijk toegenomen.

Waarom wilde dieren niet in het circus thuishoren

Het veiligheidsargument is niet abstract. Steeds weer komt het tot ontsnappingen, verwondingen en sterfgevallen door grote katachtigen en olifanten. De Bondsraad in Duitsland verwees in zijn resolutie van 2016 uitdrukkelijk naar deze gevaarlijke situatie: het eigenlijk noodzakelijke inrichten van voldoende grote, ontsnappingsveilige en soortconform ingerichte verblijven botst met de noodzaak van voortdurende mobiliteit van een rondtrekkend bedrijf.

Daar komt het dierenleed zelf bij. Wilde dieren in het circus slijten hun bestaan in krappe kooien, verblijven en transportwagens. De dieren zijn gedwongen om gemiddeld tot 50 keer per jaar van optreedlocatie te wisselen. Gedragsstoornissen zoals zich voortdurend herhalende bewegingspatronen zijn een uiting ervan dat de dieren onder deze omstandigheden lijden en hun natuurlijke gedragingen niet kunnen uitleven. De veterinaire verzorging is nauwelijks te waarborgen, omdat niet op elke plek dierenartsen beschikbaar zijn die op wilde dieren gespecialiseerd zijn.

De dressuur zelf berust volgens erkende deskundigen altijd op dwang en op het principe om zwakkeren de eigen wil op te leggen. Olifantenhaak, stok, zweep en elektroschokker behoren tot de gebruikelijke instrumenten om de dieren tot gehoorzaamheid te dwingen.

De Europese context

Hongarije volgt met het besluit een duidelijke Europese trend, die Magyar zelf benadrukte. Steeds meer lidstaten beperken het gebruik van wilde dieren in het circus of verbieden het volledig.

Een algemeen verbod op wilde dieren in het circus geldt reeds in Oostenrijk, Nederland, België, Denemarken, Noorwegen, Ierland, Italië, Slovenië, Kroatië, Bulgarije, Bosnië-Herzegovina, Noord-Macedonië, Estland, Letland, Litouwen en Luxemburg. In Griekenland, Malta en Cyprus bestaat zelfs een verbod op alle diersoorten in circussen. Frankrijk heeft de geleidelijke uitfasering besloten en verbiedt wilde dieren in het circus vanaf 2028. Reeds Engeland had het gebruik van wilde dieren in rondtrekkende circussen verboden, evenals Schotland en Wales.

Hongarije voegt zich daarmee bij een groeiende groep landen die het rondtrekkende circus met wilde dieren als een aflopend model behandelen. Ook buiten Europa is de ontwikkeling eenduidig: talrijke Zuid- en Midden-Amerikaanse staten hebben verboden voor alle diersoorten in het circus uitgevaardigd.

Duitsland en Zwitserland blijven achter

Terwijl de verboden zich in heel Europa verspreiden, lopen de Duitstalige landen achterop. In Duitsland strandden herhaalde pogingen tot een verbod op wilde dieren, hoewel de Bondsraad en de conferentie van landbouwministers zich hier meermaals voor hebben uitgesproken. Volgens een representatieve Forsa-enquête is 82 procent van de Duitsers van mening dat wilde dieren niet diervriendelijk in het circus kunnen worden gehouden.

Ook Zwitserland behoort binnen Europa tot de achterblijvers. Hier mogen circussen in principe elke gewenste diersoort op tournee meenemen. De handen van de autoriteiten zijn gebonden zolang er in de dierenbeschermingswetgeving een instrument ontbreekt dat het meevoeren van ongeschikte diersoorten verbiedt. Het Hongaarse besluit maakt eens te meer duidelijk hoe ver Zwitserland zich van de Europese ontwikkeling heeft verwijderd.

Conclusie

Het Hongaarse besluit is een nieuwe bouwsteen in een Europese beweging die een einde maakt aan het dierenleed in de circuspiste. Aankoop, fokkerij, houden, africhten en vertonen van wilde dieren worden vanaf 2027 volledig verboden, en een tot nu toe bestaande maas in de wet wordt gedicht. Voor de betrokken dieren is dat een vooruitgang. Voor Zwitserland en Duitsland blijft het besluit een ongemakkelijke vergelijking: wat in steeds meer landen vanzelfsprekend wordt, laat hier nog altijd op zich wachten.

Meer bijdragen over dit onderwerp in ons dossier Dierenrechten.