DNA-analyse documenteert 200 jaar jacht op de wolf

Onderzoekers van de Universiteit van Lausanne hebben het DNA van 150 wolven uit Europese musea gesequenceerd. Het doel was te achterhalen welke gevolgen de achteruitgang van de wolvenpopulatie in de afgelopen twee eeuwen op genetisch niveau heeft gehad.

Ooit het meest wijdverspreide zoogdier ter wereld, werd de wolf in veel van zijn oorspronkelijke leefgebieden uitgeroeid. Zo ook in de Zwitserse Alpen, waar de laatste exemplaren vóór het einde van de 19e eeuw werden gedood. Pas zo'n twintig jaar geleden trok de wolf, met veel aandacht, vanuit Italië weer naar Zwitserland.

Om de gevolgen van deze extreme achteruitgang voor de genetica van wolven beter te begrijpen, analyseerden onderzoekers van de Universiteit van Lausanne het DNA van Europese dieren uit de afgelopen 200 jaar. Het materiaal, botten en vachten, ontvingen ze van ongeveer een dozijn musea, van Noorwegen tot Sicilië en van Portugal tot Rusland.

Onder leiding van Luca Fumagalli onderzocht het onderzoeksteam de honderden monsters met behulp van hightechapparatuur. De uitdaging bestond erin om uit de deels sterk vervallen monsters überhaupt nog DNA te kunnen winnen. De wetenschappers sequenceerden het DNA van meer dan 150 wolven die waren gedood in de hoogtijdagen van de wolvenvervolging in de 19e en 20e eeuw.

Minder genetische diversiteit

Het bleek dat de genetische diversiteit van de Europese wolven een eeuw geleden nog bijna twee keer zo groot was als nu. Tegelijkertijd waren de populaties genetisch minder gedifferentieerd. Dit wijst volgens de onderzoekers op een sterkere historische verbondenheid en grotere populaties, zoals ze meldden in het vakblad «Proceedings of the Royal Society B».

De bevindingen illustreren volgens de wetenschappers de vervolging van de wolf op het hele continent tot in de 20e eeuw. Zo kwam de Italiaanse ondersoort van de wolf, die onlangs Zwitserland opnieuw bevolkte, bijna honderd jaar geleden ook elders in Europa voor.

West-Europa: wolf bijna volledig uitgeroeid

Genetisch gezien stelden de onderzoekers ook aanzienlijke verschillen vast tussen Oost- en West-Europese wolven. In West-Europa werd de wolf bijna volledig uitgeroeid. Daardoor nam de diversiteit af rond de overgang naar de 20e eeuw. De herkolonisatie vanuit enkele overgebleven populaties had daarna grote veranderingen in de genetische samenstelling tot gevolg.

In Oost-Europa, waar de wolf veel minder dicht bij uitsterven was, liggen de diversiteit en de genetische samenstelling tegenwoordig op een vergelijkbaar niveau als toen. Meer over wilde dieren en over Biodiversiteit.