Heilige ibis in Noord-Italië: invasieve soort rukt op

In het oude Egypte werd de heilige ibis vereerd; vanuit zijn thuisland Afrika heeft hij zich uitgebreid naar Europa.

De heilige ibis is niet inheems in Italië en stamt vermoedelijk uit gevangenschap, bijvoorbeeld uit een Dierentuin. Sommige dieren in de dierentuin konden vroeger vrij vliegen.

De vogelsoort is nu overal in Noord-Italië te vinden. Ze vormt een uitdaging voor de dierenwereld in de regio.

Volgens ornithologen verspreiden de vogels uit Afrika en Irak zich als een lopend vuurtje. Zij waarschuwen voor de risico's voor de lokale fauna.

De soort bewoont moerassige waterrijke gebieden en wadgebieden, waar ze op bomen die zich in of aan het water bevinden, nestelt.

Heilige ibissen zijn massaal verspreid over heel Noord-Italië

De ornithologenvereniging AsOER van Emilia-Romagna is ervan overtuigd dat het verschijnsel zich over heel Emilia-Romagna heeft uitgebreid.

De heilige ibis is massaal begonnen te nestelen in Bologna, Modena en vooral Ferrara. Ravagnani gelooft dat er in de Noord-Italiaanse regio al duizenden vogels zijn.

De heilige ibis is een uitheemse soort die er in Italië niet zou moeten zijn. Hij is ontsnapt uit bedrijven in Noord-Italië of daar uitgezet. Zijn verhaal lijkt op dat van de nutria, aldus Ravagnani. Nutria's, in Italië liefkozend 'kleine bevers' genoemd, zijn inheemse Zuid-Amerikaanse knaagdieren die zich nu over het hele land verspreiden, omdat ze daar geen natuurlijke vijanden hebben.

Waarom vormt de heilige ibis een probleem?

De heilige ibis staat al bijna een decennium op de lijst van de Europese Commissie voor invasieve uitheemse soorten. De vogels staan ook vermeld in DAISIE, een register van uitheemse, invasieve soorten in Europa.

In de EU-verordening over de preventie, het beheer en de verspreiding van uitheemse soorten staat dat invasieve uitheemse soorten een van de grootste bedreigingen vormen voor de biologische diversiteit en de bijbehorende ecosysteemdiensten vormen. De risico's die van deze soorten uitgaan, kunnen toenemen door de groeiende wereldhandel, verkeer, toerisme en klimaatverandering.

De heilige ibis is een uitgesproken voedselopportunist en eet reptielen, vissen, schaaldieren, grote insecten, slakken en af en toe ook aas. Vuilnisbelten worden regelmatig doorzocht op eetbare resten. Aan de kust kan hij zich ook specialiseren in eieren en nestjongen.

Hoe is de heilige ibis in Europa terechtgekomen?

Rond 1700 kwam een paar heilige ibissen uit Afrika, Irak en Jemen naar Frankrijk. Een eeuw later werd de vogelsoort in het wild waargenomen in Oostenrijk en Italië.

In Frankrijk hebben zich in de jaren 1980 en 1990 vrij vliegende populaties uit dierentuinen in Bretagne langs de Atlantische kust in het wild gevestigd. De afgelopen jaren hebben uitroeiingsprogramma's het aantal vogels verminderd, maar volledig uitroeien is niet gelukt.

Spanje is erin geslaagd de gehele populatie heilige ibissen uit te roeien, en de vogels die vanuit Frankrijk het land binnenkomen, worden doorgaans tijdens de recreatieve jacht door recreatieve jagers geschoten. De vraag of de recreatieve jacht als populatiebeheersing bij invasieve soorten geschikt is, blijft omstreden.

Men neemt aan dat de Italiaanse populatie ofwel voortkomt uit de migratie van de vrij vliegende Franse populaties, ofwel uit de Italiaanse dierentuin Le Cornelle in Lombardije, waar ooit een vrij vliegende populatie van de vogel bestond. Een studie in het vaktijdschrift Nature Scientific Reports toont aan dat de soort in 1989 begon met een enkel paar in Noordwest-Italië. Twintig jaar later werden er in de regio meer dan 10.000 vogels vastgesteld.