Genetische diversiteit slinkt: twee derde van de soorten getroffen

Sinds 1985 hebben veel soorten wereldwijd genetische diversiteit verloren.

Dat blijkt uit het tot nu toe meest omvangrijke onderzoek naar genetische diversiteit, waarbij gegevens van 628 dier-, planten- en schimmelsoorten werden geanalyseerd.

Twee derde van de onderzochte soorten had te maken met verlies van genetische diversiteit, onder meer door beperking van hun leefgebied. De studie van een groep onder leiding van Catherine Grueber van de Australische University of Sydney is verschenen in het vakblad «Nature».

«Het is onmiskenbaar dat de biodiversiteit wereldwijd in een ongekend tempo afneemt», werd Grueber geciteerd in een mededeling van haar universiteit. Zij en haar team richtten zich nu op de genetische diversiteit binnen soorten. Deze genetische diversiteit is belangrijk voor de fitheid en het aanpassingsvermogen van populaties. Dit geldt met name bij veranderingen in het ecosysteem, zoals die bijvoorbeeld worden veroorzaakt door de Klimaatverandering. Ook de Recreatieve jacht bedreigt de biodiversiteit en daarmee de genetische diversiteit.

Vogels het zwaarst getroffen door genetisch verlies

De onderzoeksgroep gebruikte gegevens uit 882 studies uit de periode 1985 tot 2019 om een wereldwijd overzicht van de genetische diversiteit van 628 soorten samen te stellen, waaronder 84,7 procent dieren en 12,7 procent planten.

Volgens de resultaten zijn vogels het zwaarst getroffen door genetisch verlies, gevolgd door zoogdieren. Landdieren zijn sterker getroffen dan zeedieren, waarbij deels een toename van de genetische diversiteit werd waargenomen.

Het verlies van genetische diversiteit trof de soorten onafhankelijk van de vraag of ze op de Rode Lijst van bedreigde soorten van de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) stonden. «Twee derde van de geanalyseerde populaties wordt met bedreigingen geconfronteerd en van deze populaties kreeg minder dan de helft een of andere vorm van beschermingsmaatregelen», benadrukte eerste auteur Robyn Shaw van de Australische University of Canberra.

Onder de beschermingsmaatregelen kwam wettelijke bescherming met 23 procent het meest voor, maar bleek volgens de studie weinig effect te hebben. De tweede meest voorkomende maatregel noemen de onderzoekers «supplementatie». Deze gebeurt bijvoorbeeld door een populatie aan te vullen met soortgenoten uit een andere populatie of door gescheiden natuurgebieden met elkaar te verbinden, zodat leden van verschillende populaties elkaar kunnen ontmoeten.

Vrijlating van polarvossen uit fokprogramma's

Als voorbeelden hiervan noemden de onderzoekers in een mededeling de herintroductie van gouden bandicoots in West-Australië, de vrijlating van polarvossen uit fokprogramma's in Scandinavië en de verplaatsing van prairiehoenders naar bestaande populaties in Noord-Amerika.

Supplementatie «was de enige beschermingsmaatregel die gepaard ging met een significante toename van de genetische diversiteit, vergeleken met gevallen waarin geen maatregelen werden gemeld», aldus de studie.

David Nogués-Bravo en Carsten Rahbek van de Universiteit van Kopenhagen in Denemarken benadrukten in een commentaar dat eveneens in «Nature» werd gepubliceerd, dat het verlies van genetische diversiteit niet alleen soorten treft die zeldzaam of bedreigd zijn. Tot nu toe hadden biologen zich bij beschermingsmaatregelen voornamelijk gericht op kleine populaties. De commentatoren spraken zich uit voor de maatregel van supplementatie, maar waarschuwden tevens: «Deze aanpak brengt ook het risico met zich mee dat ziekten of niet-aangepaste genen worden geïntroduceerd of dat een bestaande gezonde genetische populatie wordt verstoord.» Meer over milieu- en natuurbescherming.