Het Oekraïense Openbaar Ministerie heeft voor het eerst een milieumisdrijf voor de rechter gebracht

Het Openbaar Ministerie van Cherson heeft de door Rusland aangestelde leider van het biosfeerreservaat Askania-Nova aangeklaagd wegens de illegale uitvoer van zeldzame en bijzonder beschermde dieren naar Rusland.

In totaal zijn zeven in het reservaat beschermde dieren als gevolg van de illegale overbrenging van het Oekraïense grondgebied verwijderd. Deze zaak vormt een wereldwijd precedent en toont aan dat milieumisdrijven die tijdens een oorlog worden gepleegd, niet ongestraft blijven.

De gespecialiseerde afdeling voor milieustrafrecht van het Openbaar Ministerie en het regionale Openbaar Ministerie van Cherson zijn, met ondersteuning van het Environmental Mobile Justice Team van Global Rights Compliance, met het onderzoek naar deze zaak begonnen. Na de Russische bezetting van Askania-Nova, een door UNESCO beschermd biosfeerreservaat, werd het reservaat onrechtmatig heringeschreven onder Russisch recht en werd het rechtmatige Oekraïense bestuur vervangen. Op 1 december 2023 bracht het nieuwe bestuur zonder toestemming van Oekraïne illegaal zeldzame en bedreigde dieren (die ondanks de illegale herregistratie nog steeds Oekraïens eigendom zijn) over naar door Rusland gecontroleerde dierentuinen. Tot de getroffen dieren behoorden Chapmanzebra's, Amerikaanse bizons, przewalskipaarden en een davidshert, dat tijdens het transport overleed.

Volgens het humanitair oorlogsrecht moet Rusland als bezettingsmacht de Oekraïense wetgeving respecteren, inclusief de beschermde status van Askania-Nova. Artikel 55 van het Haags Landoorlogreglement van 1907 staat een bezetter alleen toe om op te treden als tijdelijke beheerder van eigendom, niet als eigenaar. Bovendien verbiedt artikel 56 de vernietiging of inbeslagneming van instellingen die aan kunst en wetenschap zijn gewijd, en verleent het Askania-Nova bijzondere bescherming.

Het oorlogsmisdrijf plundering betreft niet alleen het plunderen van artefacten of eigendommen van burgers, maar strekt zich ook uit tot de natuurlijke rijkdommen van Oekraïne. De illegale uitvoer van deze beschermde dieren is een directe schending van het humanitair oorlogsrecht en moet strafrechtelijk vervolgd worden, zei Nataliia Pavlovych, juridisch adviseur en plaatsvervangend teamleider van het Environment MJT bij Global Rights Compliance.

De verdachte in deze zaak is Dmytro Mesheryakov, het door Rusland aangestelde hoofd van Askania-Nova, die verantwoordelijk is voor het organiseren van de overbrenging van beschermde dieren in strijd met het internationaal recht.

Terwijl oorlogsmisdrijven zoals plundering en de vernietiging van cultureel erfgoed al eerder voor nationale rechtbanken en internationale tribunalen zijn vervolgd, is dit de eerste keer dat strafklachten die uitsluitend betrekking hebben op oorlogsgerelateerde milieuschade in een natuurgebied voor de rechter zijn gebracht. De door GRC ondersteunde aanklacht van Oekraïne zendt een krachtig signaal dat milieuvernietiging met dezelfde ernst wordt behandeld als andere oorlogsmisdrijven.

“Met het starten van deze procedure beginnen aanklagers deze leemte te dichten en sturen ze tegelijkertijd de boodschap dat milieuschade die tijdens een oorlog wordt veroorzaakt, niet langer ongestraft blijft. Zij staan aan de voorhoede bij het scheppen van precedenten op dit rechtsgebied”, voegde Donna Cline, hoofd van het Environment MJT bij Global Rights Compliance, hieraan toe.

Het Mobile Justice Team van GRC maakt deel uit van de Atrocity Crimes Advisory (ACA) Group voor Oekraïne. De ACA is een multilaterale initiatief, opgericht door de Verenigde Staten, de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, om de Oekraïense wetshandhavingsinstanties en aanklagers te ondersteunen bij het onderzoeken en vervolgen van internationale misdrijven die tijdens de grootschalige oorlog zijn begaan.